1Trzy postacie jednego równania
- Cząsteczkowa – pełne wzory. Jonowa pełna – mocne i rozpuszczalne elektrolity rozpisane na jony, a osad, gaz, wodę i słaby elektrolit zostawiasz w całości. Jonowa skrócona – po skreśleniu jonów występujących po obu stronach (jonów-widzów).
- Przykład krok po kroku. Cząsteczkowo: AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃. W zapisie jonowym pełnym: Ag⁺ + NO₃⁻ + Na⁺ + Cl⁻ → AgCl↓ + Na⁺ + NO₃⁻. W zapisie skróconym (bez Na⁺ i NO₃⁻): Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl↓.
- Dobry zwyczaj: po skróceniu sprawdź bilans atomów i ładunków. Ładunek po lewej musi być równy ładunkowi po prawej.
2Zobojętnianie
- Mocny kwas + mocna zasada: HCl + NaOH → NaCl + H₂O, skrócony: H⁺ + OH⁻ → H₂O.
- Uwaga na pułapkę: H₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄↓ + 2H₂O. Tu powstaje i woda, i osad, więc skrócony zapis to Ba²⁺ + 2OH⁻ + 2H⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 2H₂O. Samo H⁺ + OH⁻ → H₂O byłoby błędem.
- Słaby kwas zostaje w postaci cząsteczkowej: CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O.
Co zapisujesz w postaci cząsteczkowej w równaniu jonowym?
Rozpisujesz na jony tylko mocne, rozpuszczalne elektrolity.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Strącanie osadu
- Tabela rozpuszczalności podpowie, czy powstanie osad. Przykład: Pb(NO₃)₂ + 2KI → PbI₂↓ + 2KNO₃, skrócony: Pb²⁺ + 2I⁻ → PbI₂↓ (żółty osad).
- Gaz zapisujesz też w całości: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂↑, skrócony: CO₃²⁻ + 2H⁺ → H₂O + CO₂↑.
Jony-widzowie nie znikają z naczynia. Skreślasz je tylko w zapisie, bo nie zmieniają się w reakcji.
Rozpisanie osadu na jony (AgCl → Ag⁺ + Cl⁻) w zapisie jonowym.
✎Ściąga: Zobojętnianie i strącanie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Jony-widzowie nie znikają z naczynia. Skreślasz je tylko w zapisie, bo nie zmieniają się w reakcji.
- Cząsteczkowa – pełne wzory. Jonowa pełna – mocne i rozpuszczalne elektrolity rozpisane na jony, a osad, gaz, wodę i słaby elektrolit zostawiasz w całości. Jonowa skrócona – po skreśleniu jonów występujących po obu stronach (jonów-widzów).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak brzmi zapis jonowy skrócony reakcji NaOH z HCl?
- ANa⁺ + Cl⁻ → NaCl
- BNaOH + HCl → NaCl + H₂O
- C2H⁺ + 2OH⁻ → 2H₂O₂
- DH⁺ + OH⁻ → H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: H⁺ + OH⁻ → H₂O – Po skreśleniu Na⁺ i Cl⁻ zostaje reakcja jonów H⁺ i OH⁻.
Który zapis jest poprawny dla reakcji H₂SO₄ z Ba(OH)₂?
- AH⁺ + OH⁻ → H₂O
- B2H⁺ + SO₄²⁻ → H₂SO₄
- CBa²⁺ + 2OH⁻ + 2H⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 2H₂O
- DBa²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ba²⁺ + 2OH⁻ + 2H⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 2H₂O – Powstają dwa produkty trudno zdysocjowane: osad BaSO₄ i woda.
Co zapisujesz w postaci cząsteczkowej w równaniu jonowym?
- Atylko wodorotlenki
- Btylko kwasy
- Cosady, gazy, wodę i słabe elektrolity
- Dwszystkie sole
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: osady, gazy, wodę i słabe elektrolity – Rozpisujesz na jony tylko mocne, rozpuszczalne elektrolity.
Jaki jest zapis jonowy skrócony powstawania PbI₂?
- APb(NO₃)₂ + 2KI → PbI₂ + 2KNO₃
- BPb²⁺ + 2I⁻ → PbI₂↓
- CPb²⁺ + I⁻ → PbI₂↓
- DPb + 2I → PbI₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Pb²⁺ + 2I⁻ → PbI₂↓ – Współczynnik 2 przy I⁻ wynika ze wzoru PbI₂.
Który zapis opisuje reakcję kwasu octowego z NaOH?
- ACH₃COOH → CH₃COO⁻ + H⁺
- BCH₃COO⁻ + Na⁺ → CH₃COONa
- CCH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O
- DH⁺ + OH⁻ → H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O – Kwas octowy jest słaby, więc nie rozpisujesz go na jony.
Jakie jony są jonami-widzami w reakcji Pb(NO₃)₂ z KI?
- AK⁺ i NO₃⁻
- BPb²⁺ i I⁻
- CPb²⁺ i NO₃⁻
- DK⁺ i I⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: K⁺ i NO₃⁻ – Te jony po obu stronach równania są takie same.
Który zapis skrócony opisuje reakcję Na₂CO₃ z HCl?
- ANa⁺ + Cl⁻ → NaCl
- BCO₃²⁻ + H⁺ → CO₂
- CCO₃²⁻ + 2H⁺ → H₂O + CO₂↑
- DNa₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: CO₃²⁻ + 2H⁺ → H₂O + CO₂↑ – Gaz CO₂ i woda zapisujemy w całości, jony Na⁺ i Cl⁻ skreślamy.
Co jest obserwacją po zmieszaniu AgNO₃ i NaCl?
- Azaszła reakcja strąceniowa
- Bpowstaje AgCl
- Cpowstaje biały osad
- Djony Ag⁺ i Cl⁻ łączą się
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: powstaje biały osad – Obserwacja to to, co widać, a nazwy substancji i typ reakcji to wnioski.
Cały dział „Reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.