1Co to jest hydroliza
- Hydroliza soli to reakcja jonu soli z wodą, w której powstają jony H₃O⁺ albo OH⁻. To nie jest to samo co dysocjacja. Dysocjacja rozbija sól na jony, a hydroliza dotyczy tego, co robią te jony dalej.
- Mocne kwasy: HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄, HClO₄. Mocne zasady: wodorotlenki litowców oraz Ca, Sr i Ba. Typowe słabe kwasy to CH₃COOH, H₂CO₃, H₂S, HNO₂, a słabe zasady to NH₃ i wodorotlenki większości metali spoza grup 1 i 2.
- Reagują tylko jony pochodzące od słabego kwasu albo od słabej zasady. Jony pochodzące od mocnego kwasu i od mocnej zasady (Na⁺, K⁺, Cl⁻, NO₃⁻, SO₄²⁻) nie reagują z wodą.
2Cztery przypadki
| sól pochodzi od | przykład | odczyn |
|---|---|---|
| mocny kwas + mocna zasada | NaCl | obojętny (brak hydrolizy) |
| mocny kwas + słaba zasada | NH₄Cl | kwasowy |
| słaby kwas + mocna zasada | CH₃COONa, Na₂CO₃ | zasadowy |
| słaby kwas + słaba zasada | CH₃COONH₄ | zależy od porównania K kwasu i zasady |
Sól pochodzi od słabego kwasu i mocnej zasady. Jaki będzie odczyn?
Reaguje anion słabego kwasu, który pobiera proton od wody i uwalnia OH⁻.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Równania hydrolizy
- Odczyn kwasowy: NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺. Jon amonowy oddaje proton wodzie.
- Odczyn zasadowy: CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻ oraz CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻. Anion słabego kwasu pobiera proton od wody.
- Dla CH₃COONH₄ odczyn zależy od tego, który jon jest silniejszy. Tu K kwasu octowego i amoniaku są podobne, więc roztwór jest prawie obojętny.
Odczyn soli określa jon słabego elektrolitu. Mocny kwas + słaba zasada to odczyn kwasowy, słaby kwas + mocna zasada to zasadowy.
„Sól to zawsze odczyn obojętny” to błąd. Obojętne są tylko sole mocnego kwasu i mocnej zasady.
✎Ściąga: Hydroliza soli i odczyn roztworów soli
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Odczyn soli określa jon słabego elektrolitu. Mocny kwas + słaba zasada to odczyn kwasowy, słaby kwas + mocna zasada to zasadowy.
- Hydroliza soli to reakcja jonu soli z wodą, w której powstają jony H₃O⁺ albo OH⁻. To nie jest to samo co dysocjacja. Dysocjacja rozbija sól na jony, a hydroliza dotyczy tego, co robią te jony dalej.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki odczyn ma wodny roztwór NH₄Cl?
- AZależy od objętości roztworu
- BObojętny
- CZasadowy
- DKwasowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Kwasowy – NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺, więc powstają jony H₃O⁺.
Jaki odczyn ma wodny roztwór Na₂CO₃?
- AZasadowy
- BKwasowy
- CObojętny
- DAmfoteryczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zasadowy – CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻. Anion słabego kwasu daje OH⁻.
Który zapis opisuje hydrolizę CH₃COONa?
- ANa⁺ + H₂O ⇌ NaOH + H⁺
- BCH₃COONa → CH₃COO⁻ + Na⁺
- CCH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COO⁻ + H₂O
- DCH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻ – Hydrolizuje anion słabego kwasu, a tworzy się OH⁻. Zapis CH₃COONa → CH₃COO⁻ + Na⁺ to dysocjacja, a nie hydroliza.
Która sól nie ulega hydrolizie?
- ANa₂CO₃
- BCH₃COOK
- CNaCl
- DNH₄Cl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: NaCl – NaCl pochodzi od mocnego kwasu i mocnej zasady, więc żaden jon nie reaguje z wodą.
Sól pochodzi od słabego kwasu i mocnej zasady. Jaki będzie odczyn?
- AZasadowy
- BObojętny
- CZawsze amfoteryczny
- DKwasowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zasadowy – Reaguje anion słabego kwasu, który pobiera proton od wody i uwalnia OH⁻.
Który jon w roztworze KNO₃ reaguje z wodą?
- AOba
- BNO₃⁻
- CŻaden
- DK⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Żaden – K⁺ pochodzi od mocnej zasady, a NO₃⁻ od mocnego kwasu, więc obojętne.
Dlaczego roztwór CH₃COONH₄ może być prawie obojętny?
- AOba jony hydrolizują w podobnym stopniu
- BSól jest nierozpuszczalna
- CŻaden jon nie hydrolizuje
- DJon NH₄⁺ jest mocnym kwasem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Oba jony hydrolizują w podobnym stopniu – Oba jony pochodzą od słabych elektrolitów o zbliżonych K, więc efekty się równoważą.
Czym różni się hydroliza od dysocjacji soli?
- ATo to samo
- BDysocjacja zmienia pH, a hydroliza nie
- CHydroliza zachodzi bez udziału wody
- DDysocjacja daje jony, a hydroliza to reakcja jonów z wodą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Dysocjacja daje jony, a hydroliza to reakcja jonów z wodą – Dysocjacja tylko rozdziela sól na jony. Dopiero hydroliza zmienia stężenia H₃O⁺ lub OH⁻.
Cały dział „Reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.