1Stopień utlenienia a rola
- Związek na najwyższym stopniu utlenienia pierwiastka (HNO₃, H₂SO₄) może być tylko utleniaczem, na najniższym (NH₃, H₂S) tylko reduktorem, a na pośrednim (N₂, NO₂, SO₂, S) jednym i drugim.
2Wodór, tlen, chlor
- H₂ jako reduktor: CuO + H₂ → Cu + H₂O (H: 0 → +I). H₂ jako utleniacz: 2Na + H₂ → 2NaH (H: 0 → −I).
- W H₂O₂ tlen ma −I, więc może oddawać i przyjmować elektrony. Rozkład 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ to dysproporcjonowanie: O z −I do −II i do 0.
- Chlor w zimnym rozcieńczonym NaOH: Cl₂ + 2OH⁻ → Cl⁻ + ClO⁻ + H₂O (Cl: 0 → −I i +I), też dysproporcjonowanie.
Która substancja może być tylko reduktorem?
Siarka ma w H₂S najniższy stopień (−II).
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Azot i siarka
- N: NH₃ (−III) → N₂ (0) → NO₂ (+IV) → HNO₃ (+V). S: H₂S (−II) → S (0) → SO₂ (+IV) → H₂SO₄ (+VI).
- SO₂ jako reduktor: 2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃ (S: +IV → +VI). SO₂ jako utleniacz: SO₂ + 2H₂S → 3S + 2H₂O.
- Ostatnia reakcja to synproporcjonowanie: siarka z +IV i −II schodzi do 0. Bilans: S(+IV) + 4e⁻ → S(0) oraz 2S(−II) → 2S(0) + 4e⁻, stąd 2 H₂S na 1 SO₂.
Najpierw wyznacz stopnie utlenienia, potem nazwij utleniacz i reduktor, a dopiero na końcu dobieraj współczynniki.
Traktowanie stopnia utlenienia jak rzeczywistego ładunku atomu w cząsteczce. To ładunek formalny.
✎Ściąga: Redoks wodoru, tlenu, chloru, azotu i siarki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Najpierw wyznacz stopnie utlenienia, potem nazwij utleniacz i reduktor, a dopiero na końcu dobieraj współczynniki.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która substancja może być tylko utleniaczem?
- ANO
- BN₂
- CNH₃
- DHNO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: HNO₃ – Azot ma w niej najwyższy stopień (+V), więc może tylko przyjmować elektrony.
Która substancja może być tylko reduktorem?
- AS
- BSO₂
- CH₂S
- DH₂SO₄
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂S – Siarka ma w H₂S najniższy stopień (−II).
Jaką rolę pełni H₂ w reakcji CuO + H₂ → Cu + H₂O?
- Arozpuszczalnika
- Breduktora
- Ckatalizatora
- Dutleniacza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: reduktora – Wodór utlenia się z 0 do +I.
Jaką rolę pełni H₂ w reakcji 2Na + H₂ → 2NaH?
- Aproduktu
- Butleniacza
- Ckatalizatora
- Dreduktora
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: utleniacza – H przechodzi z 0 do −I, czyli się redukuje.
Jaki typ redoks to rozkład 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂?
- Asynproporcjonowanie
- Bzobojętnianie
- Cstrącanie
- Ddysproporcjonowanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dysproporcjonowanie – Tlen z −I przechodzi do −II i do 0.
Jakie stopnie utlenienia ma chlor w reakcji Cl₂ + 2OH⁻ → Cl⁻ + ClO⁻ + H₂O?
- A−I, 0 i +III
- B0, −I i +I
- C0, −I i +V
- D0, +I i +VII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0, −I i +I – Chlor jednocześnie się redukuje i utlenia.
Co ilustruje reakcja SO₂ + 2H₂S → 3S + 2H₂O?
- Asynproporcjonowanie
- Bdysproporcjonowanie
- Chydrolizę
- Dstrącanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: synproporcjonowanie – Siarka z +IV i −II schodzi do 0.
Ile cząsteczek H₂S przypada na jedną SO₂ w tej reakcji?
- A3
- B2
- C4
- D1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 – S(+IV) przyjmuje 4e⁻, a każdy atom S(−II) oddaje 2e⁻.
Cały dział „Niemetale i materiały mineralne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.