ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Romantyzmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/adam-mickiewicz-sonety-krymskie-i-inne-wiersze/

Język polski · Romantyzm · kl. 2

Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wiersze

Zobaczysz, jak w „Sonetach krymskich” krajobraz Wschodu mówi o samotności i tęsknocie wygnańca.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Po procesie filomatów Mickiewicza zesłano w głąb Rosji (1824). W 1825 r. odbył podróż na Krym. W 1826 r. wydał w Moskwie tom Sonety, a w nim cykl 18 Sonetów krymskich.
  • Orientalizm to romantyczna fascynacja Wschodem: stepy, góry, morze, meczety, ruiny pałaców chanów. Wschodnie słowa (np. mirza, minaret) poeta objaśniał w przypisach.

2Jak czytać sonet krok po kroku

  • 1. Policz wersy: 4 + 4 + 3 + 3. To sonet (14 wersów).
  • 2. W czterowierszach znajdź obraz: step, morze, górę, ruiny.
  • 3. W trójwierszach znajdź refleksję: co podmiot czuje albo myśli. Często na końcu jest puenta.
  • 4. Połącz oba: pejzaż jest zwierciadłem duszy podmiotu.
Sprawdź, czy rozumiesz

W jakiej sytuacji Mickiewicz odbył podróż na Krym?

3Najważniejsze sonety

SonetObrazCo wyraża
Stepy akermańskiewóz płynie przez step jak łódź po „suchym oceanie”, ciszasamotność, tęsknota za Litwą: „Jedźmy, nikt nie woła”
Burzasztorm, ludzie modlą się i żegnająsamotność: podróżny nie ma się z kim pożegnać
Ajudahfale biją o skałę i zostawiają perłypoezja zamienia cierpienie w trwałe piękno
Bakczysarajruiny pałacu chanówprzemijanie potęgi
Czatyrdahpotężna góra, której cześć oddaje mirzawielkość natury, pokora człowieka
  • Podmiot to pielgrzym-wygnaniec. Zachwyca się Wschodem, ale myślami jest w ojczyźnie.

4Inne wiersze Mickiewicza

  • Możesz poznać też np. erotyk Niepewność (pytanie „czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?”) albo Liryki lozańskie z emigracji (Nad wodą wielką i czystą). Analizuj je tak samo: podmiot, adresat, obrazy, uczucia.
Zapamiętaj

Sonety krymskie (1826): 18 sonetów, orientalizm, pejzaż jako zwierciadło duszy wygnańca.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Stepy akermańskie opisują Krym. Akerman leży w Besarabii, nad Dniestrem; sonet otwiera cykl jako obraz drogi na Krym.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co wyraża zakończenie Stepów akermańskich: „Jedźmy, nikt nie woła”?

✎Ściąga: Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wiersze

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Sonety krymskie (1826): 18 sonetów, orientalizm, pejzaż jako zwierciadło duszy wygnańca.
  • Orientalizm to romantyczna fascynacja Wschodem: stepy, góry, morze, meczety, ruiny pałaców chanów. Wschodnie słowa (np. mirza, minaret) poeta objaśniał w przypisach.
  • 1. Policz wersy: 4 + 4 + 3 + 3. To sonet (14 wersów).
  • 2. W czterowierszach znajdź obraz: step, morze, górę, ruiny.
  • 3. W trójwierszach znajdź refleksję: co podmiot czuje albo myśli. Często na końcu jest puenta.
  • 4. Połącz oba: pejzaż jest zwierciadłem duszy podmiotu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile wersów ma sonet i jak są ułożone?

    1. A12: trzy strofy czterowersowe
    2. B16: cztery strofy czterowersowe
    3. C14: dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe
    4. D10: dwie strofy pięciowersowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 14: dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe – Sonet ma budowę 4 + 4 + 3 + 3.

  2. Co zwykle zawierają czterowiersze, a co trójwiersze sonetu?

    1. ACzterowiersze – refleksję, trójwiersze – dialog
    2. BObie części – wyłącznie opis
    3. CCzterowiersze – opis, trójwiersze – refleksję
    4. DObie części – wyłącznie dialog
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Czterowiersze – opis, trójwiersze – refleksję – W sonecie opis prowadzi do myśli lub uczucia podmiotu.

  3. W jakiej sytuacji Mickiewicz odbył podróż na Krym?

    1. APodczas zesłania w głąb Rosji po procesie filomatów
    2. BJako student Uniwersytetu Wileńskiego
    3. CNa emigracji w Paryżu
    4. DPodczas powstania listopadowego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Podczas zesłania w głąb Rosji po procesie filomatów – Podróż na Krym odbył w 1825 r., gdy był zesłańcem.

  4. Czym jest orientalizm?

    1. ARomantyczną fascynacją Wschodem i jego egzotyką
    2. BNaśladowaniem antyku
    3. COpisem życia wsi
    4. DKultem rozumu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Romantyczną fascynacją Wschodem i jego egzotyką – W sonetach są stepy, góry, meczety i ruiny pałaców chanów.

  5. Co wyraża zakończenie Stepów akermańskich: „Jedźmy, nikt nie woła”?

    1. ARadość z podróży
    2. BSamotność: z ojczyzny nikt nie wzywa wygnańca
    3. CChęć natychmiastowego powrotu
    4. DStrach przed burzą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Samotność: z ojczyzny nikt nie wzywa wygnańca – Podmiot nasłuchuje głosu z Litwy, ale słyszy tylko ciszę.

  6. Czego zazdrości podróżny w sonecie Burza?

    1. ATym, którzy umieją się modlić albo mają się z kim żegnać
    2. BKapitanowi statku
    3. CMarynarzom, którzy znają morze
    4. DTym, którzy zostali w porcie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Tym, którzy umieją się modlić albo mają się z kim żegnać – Jego samotność w chwili zagrożenia jest większa niż strach przed śmiercią.

  7. Co oznaczają perły w sonecie Ajudah?

    1. AŁzy pozostawione przez podróżnych
    2. BPoezję, która z cierpienia tworzy trwałe piękno
    3. CBogactwo chanów krymskich
    4. DSkarby zatopionych statków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Poezję, która z cierpienia tworzy trwałe piękno – Poeta porównuje fale u skały do namiętności, które zamienia w pieśni.

  8. Gdzie leży Akerman ze Stepów akermańskich?

    1. ANa Litwie, pod Wilnem
    2. BW Besarabii nad Dniestrem, w drodze na Krym
    3. CW Turcji, nad Bosforem
    4. DNa Krymie, u stóp Czatyrdahu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: W Besarabii nad Dniestrem, w drodze na Krym – Sonet otwiera cykl jako obraz drogi przez step na Krym.

Cały dział „Romantyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Europejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające