ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Romantyzmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/cyprian-kamil-norwid-wybrane-wiersze/

Język polski · Romantyzm · kl. 2

Cyprian Kamil Norwid – wybrane wiersze

Poznasz poetę, który pisał „trudno”, i nauczysz się czytać jego ironię, kontrasty i to, czego nie dopowiada.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Poeta i styl

  • Cyprian Kamil Norwid (1821–1883) był poetą, dramaturgiem i plastykiem. Od 1842 r. żył na emigracji, głównie w Paryżu; zmarł w biedzie. Doceniono go dopiero po śmierci.
  • Jego wiersze są intelektualne: pełne skrótów, niedopowiedzeń i nietypowej interpunkcji (myślniki, wielokropki, dzielenie wyrazów).
Norwid: jak czytać?ironiasens ukrytyprzemilczenieniedopowiedzeniewieloznacznośćkilka odczytańkontrastprzeciwieństwa
Cztery zabiegi stylu Norwida: ironia, przemilczenie, wieloznaczność, kontrast.

2Zabiegi, które musisz znać

  • Ironia: mówi się coś innego, niż się myśli; sens jest odwrotny albo ukryty.
  • Przemilczenie: znaczenie powstaje z tego, czego brakuje. Często zaznacza je wielokropek lub urwana myśl.
  • Wieloznaczność: jedno słowo lub obraz dopuszcza kilka odczytań.
  • Kontrast: zestawienie przeciwieństw, które odsłania sens.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest ironia?

3Przykładowe wiersze

  • Moja piosnka (II): refren „Tęskno mi, Panie…” i wyliczenie, za czym tęskni emigrant: za krajem, gdzie „kruszynę chleba / Podnoszą z ziemi przez uszanowanie”, gdzie nie wolno zniszczyć bocianiego gniazda, a ludzie mówią „tak za tak – nie za nie”. Tęsknota dotyczy wartości: szacunku, prostoty i szczerości.
  • Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie (1856, po śmierci Mickiewicza): Sokrates, Dante, Kolumb, Kościuszko, Napoleon – świat odrzuca wielkich za życia, a czci ich dopiero po śmierci. To gorzka ironia losu.
  • Bema pamięci żałobny-rapsod (1851): pogrzeb generała Józefa Bema pokazany jak uroczysty pochód. Pochód nie kończy się przy grobie – idea zmarłego wodza prowadzi dalej.
  • W Promethidionie Norwid pisze: „piękno na to jest, by zachwycało / Do pracy – praca, by się zmartwychwstało”. Sztuka i praca mają dawać sens życiu.
Zapamiętaj

Norwid: poezja intelektualna; ironia, przemilczenie, wieloznaczność, kontrast; motywy: ojczyzna i emigracja, los wielkich ludzi, sztuka i praca.

Uwaga na błąd

Pisanie tytułu jako Moja piosenka. Poprawnie: Moja piosnka (II). Nie czytaj też Norwida jak typowego wieszcza – częściej pyta i ironizuje, niż prowadzi naród.

✎Ściąga: Cyprian Kamil Norwid – wybrane wiersze

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Norwid: poezja intelektualna; ironia, przemilczenie, wieloznaczność, kontrast; motywy: ojczyzna i emigracja, los wielkich ludzi, sztuka i praca.
  • Cyprian Kamil Norwid (1821–1883) był poetą, dramaturgiem i plastykiem. Od 1842 r. żył na emigracji, głównie w Paryżu; zmarł w biedzie. Doceniono go dopiero po śmierci.
  • Ironia: mówi się coś innego, niż się myśli; sens jest odwrotny albo ukryty.
  • Przemilczenie: znaczenie powstaje z tego, czego brakuje. Często zaznacza je wielokropek lub urwana myśl.
  • Wieloznaczność: jedno słowo lub obraz dopuszcza kilka odczytań.
  • Kontrast: zestawienie przeciwieństw, które odsłania sens.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Gdzie Norwid spędził większość dorosłego życia?

    1. AW Krakowie
    2. BW Wilnie
    3. CW Warszawie
    4. DNa emigracji, głównie w Paryżu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na emigracji, głównie w Paryżu – Wyjechał z kraju w 1842 r. i doceniono go dopiero po śmierci.

  2. Co to jest przemilczenie?

    1. ACisza w teatrze
    2. BBłąd stylistyczny
    3. CZnaczenie powstające przez niedopowiedzenie
    4. DBrak tytułu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Znaczenie powstające przez niedopowiedzenie – Często zaznacza je wielokropek albo urwane zdanie.

  3. Czym jest ironia?

    1. ADosłownym opisem
    2. BZwrotem do adresata
    3. COpowieścią o bohaterze
    4. DMówieniem czegoś innego, niż się myśli, z ukrytym sensem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Mówieniem czegoś innego, niż się myśli, z ukrytym sensem – Sens bywa odwrotny do dosłownego.

  4. Za czym tęskni podmiot Mojej piosnki (II)?

    1. AZa wojskiem i walką
    2. BZa bogactwem i sławą
    3. CZa wielkim miastem
    4. DZa krajem szacunku dla chleba, prostoty i szczerości
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Za krajem szacunku dla chleba, prostoty i szczerości – Kruszyna chleba podnoszona z ziemi to znak szacunku dla „darów Nieba”.

  5. Jaki jest prawidłowy tytuł wiersza Norwida o tęsknocie za krajem?

    1. AMoja piosnka (II)
    2. BPieśń emigranta
    3. CMoja piosenka (II)
    4. DTęskno mi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Moja piosnka (II) – Norwid użył dawnej formy „piosnka”.

  6. O czym mówi wiersz Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie?

    1. AO podróży do Grecji
    2. BO zwycięstwie Aten nad Spartą
    3. CO szczęśliwym życiu filozofa
    4. DO tym, że świat odrzuca wielkich ludzi za życia i czci ich po śmierci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: O tym, że świat odrzuca wielkich ludzi za życia i czci ich po śmierci – Wśród przykładów są Sokrates, Dante, Kolumb, Kościuszko i Napoleon.

  7. Kogo upamiętnia Bema pamięci żałobny-rapsod?

    1. ATadeusza Kościuszkę
    2. BAdama Mickiewicza
    3. CGenerała Józefa Bema
    4. DFryderyka Chopina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Generała Józefa Bema – Pogrzeb wodza ukazany jest jak pochód, który idzie dalej.

  8. Co według Promethidionu łączy piękno i pracę?

    1. APraca niszczy piękno
    2. BSztuka nie ma związku z życiem
    3. CPiękno jest przeciwieństwem pracy
    4. DPiękno ma zachwycać do pracy, a praca prowadzić do odrodzenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Piękno ma zachwycać do pracy, a praca prowadzić do odrodzenia – To słynne zdanie: „piękno na to jest, by zachwycało / Do pracy”.

Cały dział „Romantyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeEuropejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające