Co pokazuje Powiśle w Lalce?

Nędzę i zmarnowane siły ludzi

Z czym kojarzy się Zasław?

Z naturą, ruinami zamku i przeszłością

Jaką rolę gra pieniądz w świecie Lalki?

Decyduje o pozycji, choć arystokracja udaje, że nim gardzi

Co łączy marzenia bohaterów Lalki?

Prawie wszystkie zderzają się z rzeczywistością

Są takie same we wszystkich warstwach

„Lalka” – miasto, pieniądz i marzenia

ogarniam.edu.pl · Język polski · Pozytywizm i realizmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/lalka-miasto-pieniadz-i-marzenia/

Zobaczysz, jak przestrzenie „Lalki” – Warszawa, Paryż i Zasław – oraz pieniądz porządkują świat powieści i marzenia bohaterów.

1Przestrzeń literacka

Przestrzeń literacka to miejsca w utworze, które nie są tylko tłem. Porządkują hierarchie (kto gdzie bywa), konflikty i nastroje.
W Lalce każde miejsce coś znaczy. Prus pokazuje miasto jak organizm: zadbane centrum i zaniedbane przedmieścia.

Przestrzenie „Lalki”: salon, sklep i Powiśle w Warszawie oraz Paryż i Zasław.

2Warszawa – miasto kontrastów

Salony arystokracji: pozory, konwenanse i długi ukryte za tytułem. Tu Wokulski czuje się obcy.
Sklep na Krakowskim Przedmieściu: praca, handel, uporządkowany świat Rzeckiego.
Powiśle: nędza, brud i wysypisko nad Wisłą. Wokulski widzi tu zmarnowane siły ludzi i postanawia pomagać, np. rodzinie Wysockich.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest przestrzeń literacka?

3Paryż i Zasław

Paryż (1878, wystawa światowa) to dla Wokulskiego miasto pracy, nauki i postępu. Tu poznaje Geista i przez chwilę myśli o życiu poświęconym nauce.
Zasław, majątek prezesowej Zasławskiej, to natura, ruiny zamku i przeszłość. Tu Wokulski przeżywa chwile spokoju, a ruiny wracają w zagadkowym finale.

4Pieniądz i marzenia

Pieniądz decyduje o pozycji. Łęcki bankrutuje, baron Krzeszowski przegrywa majątek, a Wokulski pieniędzmi otwiera sobie drzwi salonów. Na końcu sklep przejmuje Szlangbaum.
Arystokracja udaje, że gardzi pieniędzmi, a jednocześnie bez nich nie istnieje. To jeden z głównych konfliktów powieści.
Marzenia bohaterów: Wokulski marzy o Izabeli, Izabela o idealnym kochanku jak posąg Apollina, Rzecki o Napoleonie, Ochocki o machinie latającej. Prawie wszystkie zderzają się z rzeczywistością.

Zapamiętaj

Przestrzenie Lalki: salon (pozory), sklep (praca), Powiśle (nędza), Paryż (nauka i postęp), Zasław (natura i przeszłość). Pieniądz ustala hierarchię.

Uwaga na błąd

Traktowanie Paryża jak zwykłej wycieczki. Paryż to dla Wokulskiego alternatywa: życie dla nauki zamiast dla miłości.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest Paryż dla Wokulskiego?

✎Ściąga: „Lalka” – miasto, pieniądz i marzenia

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Przestrzenie Lalki: salon (pozory), sklep (praca), Powiśle (nędza), Paryż (nauka i postęp), Zasław (natura i przeszłość). Pieniądz ustala hierarchię.
Przestrzeń literacka to miejsca w utworze, które nie są tylko tłem. Porządkują hierarchie (kto gdzie bywa), konflikty i nastroje.
Salony arystokracji: pozory, konwenanse i długi ukryte za tytułem. Tu Wokulski czuje się obcy.
Sklep na Krakowskim Przedmieściu: praca, handel, uporządkowany świat Rzeckiego.
Powiśle: nędza, brud i wysypisko nad Wisłą. Wokulski widzi tu zmarnowane siły ludzi i postanawia pomagać, np. rodzinie Wysockich.
Paryż (1878, wystawa światowa) to dla Wokulskiego miasto pracy, nauki i postępu. Tu poznaje Geista i przez chwilę myśli o życiu poświęconym nauce.
Zasław, majątek prezesowej Zasławskiej, to natura, ruiny zamku i przeszłość. Tu Wokulski przeżywa chwile spokoju, a ruiny wracają w zagadkowym finale.
Pieniądz decyduje o pozycji. Łęcki bankrutuje, baron Krzeszowski przegrywa majątek, a Wokulski pieniędzmi otwiera sobie drzwi salonów. Na końcu sklep przejmuje Szlangbaum.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Czym jest przestrzeń literacka?
1. AMapą dołączoną do książki
2. BLiczbą stron powieści
3. CMiejscami w utworze, które porządkują hierarchie, konflikty i nastroje
4. DWyłącznie opisem przyrody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Miejscami w utworze, które porządkują hierarchie, konflikty i nastroje – Przestrzeń nie jest tylko tłem – ma znaczenie.
Co pokazuje Powiśle w Lalce?
1. ASpokój i porządek
2. BRozwój nauki
3. CNędzę i zmarnowane siły ludzi
4. DBogactwo arystokracji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Nędzę i zmarnowane siły ludzi – Wokulski postanawia tu pomagać biednym.
Czym jest Paryż dla Wokulskiego?
1. AMiejscem zesłania
2. BMiejscem, gdzie poznał Izabelę
3. CMiastem pracy, nauki i postępu, w którym poznaje Geista
4. DStolicą zaborcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Miastem pracy, nauki i postępu, w którym poznaje Geista – W Paryżu kusi go życie poświęcone nauce.
Z czym kojarzy się Zasław?
1. AZ handlem i sklepem
2. BZ wystawą światową
3. CZ naturą, ruinami zamku i przeszłością
4. DZ nędzą przedmieść
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Z naturą, ruinami zamku i przeszłością – Ruiny zamku wracają w zagadkowym finale powieści.
Jaką rolę gra pieniądz w świecie Lalki?
1. ADecyduje o pozycji, choć arystokracja udaje, że nim gardzi
2. BJest zakazany przez prawo
3. CNie ma żadnego znaczenia
4. DInteresuje tylko Rzeckiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Decyduje o pozycji, choć arystokracja udaje, że nim gardzi – Łęcki bankrutuje, a Wokulski pieniędzmi otwiera sobie drzwi salonów.
O czym marzy Julian Ochocki?
1. AO kupnie sklepu
2. BO małżeństwie z Izabelą
3. CO powrocie Napoleona
4. DO machinie latającej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: O machinie latającej – Ochocki to młody idealista nauki.
Kto przejmuje na końcu sklep Wokulskiego?
1. ARzecki
2. BSzlangbaum
3. CStarski
4. DOchocki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Szlangbaum – Wokulski sprzedaje sklep Henrykowi Szlangbaumowi.
Co łączy marzenia bohaterów Lalki?
1. APrawie wszystkie zderzają się z rzeczywistością
2. BDotyczą tylko pieniędzy
3. CWszystkie się spełniają
4. DSą takie same we wszystkich warstwach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Prawie wszystkie zderzają się z rzeczywistością – Wokulski, Izabela i Rzecki marzą o czymś, czego świat im nie da.

Cały dział „Pozytywizm i realizm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznania Adam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne ballady Adam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wiersze Europejska poezja romantyczna – bohater byroniczny Juliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wiersze Cyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło „Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja „Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm „Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa „Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzm Dramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IV Pozytywizm – program epoki i jego idee Realizm i naturalizm w literaturze Bolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja „Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości „Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa Henryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologiczna Realistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacja Wieloznaczność, frazeologia i poprawność językowa Interpretacja porównawcza – motyw i konteksty Samokształcenie i wypowiedź ustna Argument, kontrargument i chwyty erystyczne Notatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy II Lektury w klasie II: P, R i uzupełniające