ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Pozytywizm i realizmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/zbrodnia-i-kara-sonia-petersburg-i-powiesc-psychologiczna/

Język polski · Pozytywizm i realizm · kl. 2

„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologiczna

Poznasz postacie, które stają naprzeciw Raskolnikowa, i techniki, dzięki którym Dostojewski pokazuje jego psychikę.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Postacie wokół Raskolnikowa

RaskolnikowSoniaodkupienieSwidrygajłowbez odkupieniaPorfiryśledczyRazumichinlojalnośćDuniapoświęcenie
Postacie wokół Raskolnikowa i ich rola: Sonia, Swidrygajłow, Porfiry, Razumichin, Dunia.
  • Sonia Marmieładowa idzie na ulicę („żółty bilet”), żeby ratować przed głodem rodzinę: pijącego ojca, macochę i jej dzieci. Zachowuje czystość duchową i wiarę. Reprezentuje pokorę i współczucie.
  • Swidrygajłow to cyniczny rozpustnik. Też uważa, że „wolno mu wszystko”, i kończy samobójstwem. Razem z wyrachowanym Łużynem bywa nazywany sobowtórem Raskolnikowa: pokazuje, dokąd prowadzi jego teoria.
  • Razumichin to wierny przyjaciel: rozsądek i lojalność. Dunia, siostra Raskolnikowa, jest gotowa do poświęceń; ostatecznie wychodzi za Razumichina.

2Powieść psychologiczna

  • Powieść psychologiczna bada procesy wewnętrzne postaci. Narrator trzecioosobowy wchodzi w świadomość bohatera i pokazuje jego myśli, lęki i halucynacje (monolog wewnętrzny).
  • Ważne są sny. W śnie o zakatowanej szkapie mały Rodia płacze nad koniem bitym na śmierć. Sen ujawnia jego wrażliwość i sprzeciw wobec przemocy tuż przed zbrodnią.
  • Polifonia (określenie Michaiła Bachtina): w powieści brzmi wiele równorzędnych głosów. Każda postać ma swoją „prawdę” i zderza ją z ideami Raskolnikowa.
Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego Sonia utrzymuje rodzinę z prostytucji?

3Petersburg

  • Duszne lato, bieda, szynki, ciasne pokoje i klatki schodowe. Pokój Raskolnikowa przypomina trumnę. Przestrzeń potęguje napięcie i poczucie osaczenia.
Zapamiętaj

Sonia to droga odkupienia, Swidrygajłow to droga bez odkupienia. Sny, monolog wewnętrzny i Petersburg pokazują psychikę bohatera.

Uwaga na błąd

Uznawanie Soni za postać wyłącznie „dobrą i bierną”. Jej wiara i odwaga wywołują przełom: to ona prowadzi Raskolnikowa do wyznania.

✎Ściąga: „Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologiczna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Sonia to droga odkupienia, Swidrygajłow to droga bez odkupienia. Sny, monolog wewnętrzny i Petersburg pokazują psychikę bohatera.
  • Sonia Marmieładowa idzie na ulicę („żółty bilet”), żeby ratować przed głodem rodzinę: pijącego ojca, macochę i jej dzieci. Zachowuje czystość duchową i wiarę. Reprezentuje pokorę i współczucie.
  • Swidrygajłow to cyniczny rozpustnik. Też uważa, że „wolno mu wszystko”, i kończy samobójstwem. Razem z wyrachowanym Łużynem bywa nazywany sobowtórem Raskolnikowa: pokazuje, dokąd prowadzi jego teoria.
  • Razumichin to wierny przyjaciel: rozsądek i lojalność. Dunia, siostra Raskolnikowa, jest gotowa do poświęceń; ostatecznie wychodzi za Razumichina.
  • Powieść psychologiczna bada procesy wewnętrzne postaci. Narrator trzecioosobowy wchodzi w świadomość bohatera i pokazuje jego myśli, lęki i halucynacje (monolog wewnętrzny).
  • Polifonia (określenie Michaiła Bachtina): w powieści brzmi wiele równorzędnych głosów. Każda postać ma swoją „prawdę” i zderza ją z ideami Raskolnikowa.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Dlaczego Sonia utrzymuje rodzinę z prostytucji?

    1. ABo zmusza ją Porfiry
    2. BBo tak każe jej Raskolnikow
    3. CŻeby ratować przed głodem ojca, macochę i jej dzieci
    4. DBo chce się wzbogacić
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Żeby ratować przed głodem ojca, macochę i jej dzieci – Mimo upokorzenia zachowuje wiarę i współczucie.

  2. Kim jest Swidrygajłow?

    1. APrzyjacielem Raskolnikowa
    2. BBratem Soni
    3. CŚledczym
    4. DCynicznym rozpustnikiem, który kończy samobójstwem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Cynicznym rozpustnikiem, który kończy samobójstwem – Pokazuje drogę bez odkupienia.

  3. Dlaczego Swidrygajłowa nazywa się sobowtórem Raskolnikowa?

    1. ABo jest jego bratem bliźniakiem
    2. BBo też uważa, że wolno mu wszystko, i pokazuje skutki tej postawy
    3. CBo pomaga Soni
    4. DBo prowadzi śledztwo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Bo też uważa, że wolno mu wszystko, i pokazuje skutki tej postawy – Sobowtór odbija ciemną stronę bohatera.

  4. Kim jest Razumichin?

    1. ALichwiarzem
    2. BPolicjantem
    3. CWrogiem Raskolnikowa
    4. DWiernym przyjacielem Raskolnikowa: rozsądek i lojalność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wiernym przyjacielem Raskolnikowa: rozsądek i lojalność – Ostatecznie żeni się z Dunią, siostrą Raskolnikowa.

  5. Co ujawnia sen o zakatowanej szkapie?

    1. AObojętność
    2. BChęć zemsty
    3. CJego pychę
    4. DWrażliwość Raskolnikowa i sprzeciw wobec przemocy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wrażliwość Raskolnikowa i sprzeciw wobec przemocy – Pokazuje, że bohater nie jest zimnym teoretykiem.

  6. Co to jest powieść psychologiczna?

    1. APowieść fantastyczna
    2. BPowieść, która bada procesy wewnętrzne postaci
    3. CPowieść o dawnych dziejach
    4. DPowieść o wojnie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Powieść, która bada procesy wewnętrzne postaci – Narrator wchodzi w świadomość bohatera.

  7. Co oznacza polifoniczność powieści Dostojewskiego?

    1. AWszyscy bohaterowie mówią to samo
    2. BWiele równorzędnych głosów, z których każdy ma swoją prawdę
    3. CBrak dialogów
    4. DJeden narrator, który wszystko ocenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wiele równorzędnych głosów, z których każdy ma swoją prawdę – Pojęcie to wprowadził Michaił Bachtin.

  8. Jak działa Petersburg w powieści?

    1. AJest tylko neutralnym tłem
    2. BZachwyca pięknem
    3. CPotęguje napięcie i poczucie osaczenia
    4. DUspokaja bohatera
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Potęguje napięcie i poczucie osaczenia – Ciasny pokój i duszne ulice odpowiadają stanowi psychicznemu bohatera.

Cały dział „Pozytywizm i realizm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeEuropejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”Realistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające