ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Romantyzmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/europejska-poezja-romantyczna-bohater-byroniczny/

Język polski · Romantyzm · kl. 2 · zakres rozszerzony

Europejska poezja romantyczna – bohater byroniczny

Poznasz ważnych poetów romantycznej Europy i bohatera byronicznego, z którym porównuje się Konrada i Kordiana.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Romantyzm w Europie

  • W Europie romantyzm zaczął się wcześniej niż w Polsce. W Anglii symbolicznym początkiem są Ballady liryczne Wordswortha i Coleridge’a (1798). Wordsworth widzi w naturze nauczycielkę i źródło przeżyć.
  • W Niemczech wcześniej działał preromantyczny ruch Sturm und Drang („Burza i napór”), z którego wyrośli młody Goethe i Schiller.
  • Podstawa (R) wymaga wybranych utworów poetyckich z romantycznej literatury europejskiej. Tytuły dobiera nauczyciel, np.:
PoetaUtwórCo warto wiedzieć
GoetheKról olchballada: chore dziecko widzi groźną zjawę, ojciec tłumaczy ją rozumowo, dziecko umiera
SchillerRękawiczka, Oda do radościRękawiczkę przełożył Mickiewicz; Odę do radości rozsławił Beethoven
ByronGiaur (1813)poemat o miłości, zemście i winie; przekład Mickiewicza
HeineLoreleiballada o pięknej zjawie, która gubi żeglarzy

2Bohater byroniczny

bohater byronicznysamotnyzbuntowanyniezrozumianytajemnicza winapolskie echa: Konrad Wallenrod, Konrad, Kordian
Cechy bohatera byronicznego i jego polskie odpowiedniki.
  • Wzór wziął się z poematów Byrona (Wędrówki Childe Harolda, Giaur, Korsarz). To samotny buntownik: dumny, zraniony, z tajemniczą winą. Pogardza społeczeństwem i konwenansem.
  • Giaur: tytułowy „niewierny” kocha Leilę z haremu Hassana. Hassan każe ją utopić, Giaur w zemście go zabija, a przed śmiercią w klasztorze wyznaje swoją historię. Opowieść jest fragmentaryczna: czytelnik składa ją z urywków.
  • Echa tego wzoru widać u Konrada Wallenroda, Konrada z Dziadów i Kordiana. Polski romantyzm dodaje wątek narodowy: bunt ma służyć wspólnocie.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co dzieje się w Królu olch Goethego?

3Werter i Faust – konteksty

  • Cierpienia młodego Wertera (1774) to powieść w listach: wrażliwy młodzieniec kocha zaręczoną Lottę i popełnia samobójstwo. Od niego pochodzi werteryzm, czyli egzaltacja i rozpacz miłosna (por. Gustaw z Dziadów cz. IV).
  • Faust (cz. I – 1808) to dramat o uczonym, który zawiera pakt z Mefistofelesem, by poznać pełnię życia. Faustyzm to nienasycone dążenie do wiedzy i doświadczenia.
Zapamiętaj

Bohater byroniczny: samotny, zbuntowany, dumny, naznaczony tajemniczą winą.

Uwaga na błąd

Nazywanie Wertera romantyczną poezją. To powieść w listach z epoki preromantycznej; jako poezję wybierz np. balladę Goethego lub Schillera albo poemat Byrona.

✎Ściąga: Europejska poezja romantyczna – bohater byroniczny

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Bohater byroniczny: samotny, zbuntowany, dumny, naznaczony tajemniczą winą.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który utwór uważa się za symboliczny początek angielskiego romantyzmu?

    1. ABallady liryczne Wordswortha i Coleridge’a (1798)
    2. BFaust Goethego (1808)
    3. CBallady i romanse Mickiewicza (1822)
    4. DGiaur Byrona (1813)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ballady liryczne Wordswortha i Coleridge’a (1798) – Polski romantyzm zaczął się później, od tomu Mickiewicza.

  2. Kim jest bohater byroniczny?

    1. ARozsądnym obywatelem przestrzegającym reguł
    2. BPracowitym mieszczaninem
    3. CSzczęśliwym kochankiem z sielanki
    4. DSamotnym, dumnym buntownikiem z tajemniczą winą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Samotnym, dumnym buntownikiem z tajemniczą winą – Wzór wziął się z poematów Byrona, np. Giaura i Korsarza.

  3. Który utwór jest poematem Byrona?

    1. ALorelei
    2. BGiaur
    3. CFaust
    4. DKról olch
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Giaur – Fausta i Króla olch napisał Goethe, a Lorelei – Heine.

  4. Kto napisał Cierpienia młodego Wertera?

    1. AHeine
    2. BSchiller
    3. CByron
    4. DGoethe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Goethe – To powieść w listach z 1774 r., związana z nurtem Sturm und Drang.

  5. Co dzieje się w Królu olch Goethego?

    1. AChore dziecko widzi groźną zjawę, ojciec tłumaczy ją rozumowo, a dziecko umiera
    2. BZjawa na skale gubi żeglarzy
    3. CUczony zawiera pakt z Mefistofelesem
    4. DDama rzuca rękawiczkę na arenę z lwami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Chore dziecko widzi groźną zjawę, ojciec tłumaczy ją rozumowo, a dziecko umiera – Ballada, jak Romantyczność, zderza racjonalne wyjaśnienie z wizją.

  6. Co polski romantyzm dodaje do wzoru byronicznego?

    1. AWiarę w rozum i naukę
    2. BSatyryczny dystans do bohatera
    3. CObojętność wobec ojczyzny
    4. DWątek narodowy: bunt ma służyć wspólnocie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wątek narodowy: bunt ma służyć wspólnocie – Konrad i Kordian buntują się w imię narodu, a nie tylko własnego „ja”.

  7. Czym jest faustyzm?

    1. AKultem pracy organicznej
    2. BNienasyconym dążeniem do wiedzy i doświadczenia, nawet za cenę paktu ze złem
    3. CRozpaczą po nieszczęśliwej miłości
    4. DPogodzeniem się z losem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Nienasyconym dążeniem do wiedzy i doświadczenia, nawet za cenę paktu ze złem – Nazwa pochodzi od bohatera dramatu Goethego.

  8. Jak najlepiej użyć poezji europejskiej w wypracowaniu?

    1. AJako tła porównawczego, które wyjaśnia polski utwór
    2. BWyłącznie jako listy nazwisk
    3. CZamiast analizy polskiego utworu
    4. DDo wykazania wyższości jednej literatury
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jako tła porównawczego, które wyjaśnia polski utwór – Kontekst ma pomagać w interpretacji, a nie ją zastępować.

Cały dział „Romantyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające