ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Pozytywizm i realizmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/fiodor-dostojewski-zbrodnia-i-kara/

Język polski · Pozytywizm i realizm · kl. 2

Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”

Zobaczysz, jak Raskolnikow tłumaczy sobie zbrodnię teorią i dlaczego ta powieść jest bardziej o sumieniu niż o śledztwie.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Zbrodnia i kara (1866) to powieść Fiodora Dostojewskiego (1821–1881). Autor sam przeszedł próbę: skazano go za udział w kółku spiskowców, przeżył pozorowaną egzekucję i cztery lata katorgi na Syberii.
  • Akcja toczy się latem w biednych dzielnicach Petersburga: ciasne pokoiki, szynki, Plac Siennej.

2Zbrodnia i teoria

  • Rodion Raskolnikow to biedny były student prawa. Zabija siekierą starą lichwiarkę Alonę Iwanownę, a przypadkiem także jej siostrę Lizawietę, która wraca w czasie zbrodni.
  • Ma teorię, opisaną w jego artykule: ludzie „zwyczajni” muszą słuchać prawa, a „niezwykli” (jak Napoleon) mogą je przekroczyć dla wyższego celu. Chce sprawdzić, do której grupy sam należy.
  • Inne powody – pieniądze dla matki i siostry, pozbycie się „szkodliwej” lichwiarki – są raczej wymówkami.
Sprawdź, czy rozumiesz

Na czym polega teoria Raskolnikowa?

3Kara przychodzi od środka

  • Nikt go jeszcze nie łapie, a jemu i tak jest coraz gorzej: lęk, gorączka, urojenia, odcięcie od bliskich. To kara sumienia.
  • Śledczy Porfiry Pietrowicz nie ma dowodów. Prowadzi z nim psychologiczną grę i namawia do przyznania się.
Teoria„niezwykli”ZbrodnialichwiarkaKarasumienieWyznanieSoniaOdrodzenieSyberia
Droga Raskolnikowa: teoria, zbrodnia, kara sumienia, wyznanie, odrodzenie.

4Wyznanie i odrodzenie

  • Sonia Marmieładowa, która utrzymuje rodzinę z prostytucji, czyta mu Ewangelię o wskrzeszeniu Łazarza i radzi publicznie pokłonić się ziemi. Raskolnikow przyznaje się na policji.
  • Dostaje osiem lat katorgi. Sonia jedzie za nim na Syberię. W epilogu, nad rzeką, Raskolnikow pada jej do nóg. Zaczyna się jego odrodzenie.
Zapamiętaj

Zbrodnia i kara: teoria „niezwykłych” jednostek, zbrodnia, kara sumienia, wyznanie, odrodzenie przez miłość i wiarę.

Uwaga na błąd

Odczytywanie powieści jak kryminału. Od początku wiesz, kto zabił; ważne jest, dlaczego i co zbrodnia robi z człowiekiem. Pamiętaj też, że „kara” to nie tylko wyrok sądu, ale przede wszystkim cierpienie sumienia.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kim jest Porfiry Pietrowicz?

✎Ściąga: Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Zbrodnia i kara: teoria „niezwykłych” jednostek, zbrodnia, kara sumienia, wyznanie, odrodzenie przez miłość i wiarę.
  • Rodion Raskolnikow to biedny były student prawa. Zabija siekierą starą lichwiarkę Alonę Iwanownę, a przypadkiem także jej siostrę Lizawietę, która wraca w czasie zbrodni.
  • Sonia Marmieładowa, która utrzymuje rodzinę z prostytucji, czyta mu Ewangelię o wskrzeszeniu Łazarza i radzi publicznie pokłonić się ziemi. Raskolnikow przyznaje się na policji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kogo Raskolnikow zabija z premedytacją?

    1. ASwidrygajłowa
    2. BPorfirego Pietrowicza
    3. CSonię
    4. DLichwiarkę Alonę Iwanownę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Lichwiarkę Alonę Iwanownę – Lizawietę zabija przypadkiem, bo wraca w czasie zbrodni.

  2. Na czym polega teoria Raskolnikowa?

    1. ALudzie „niezwykli” mogą przekraczać prawo dla wyższego celu
    2. BWszyscy ludzie są równi wobec prawa
    3. CZbrodnia nigdy się nie opłaca
    4. DPieniądze nie mają znaczenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ludzie „niezwykli” mogą przekraczać prawo dla wyższego celu – Przykładem „niezwykłego” człowieka jest dla niego Napoleon.

  3. Czym jest kara sumienia w powieści?

    1. AZemstą rodziny lichwiarki
    2. BLękiem, gorączką i izolacją bohatera po zbrodni
    3. CWyrokiem sądu
    4. DWyrzuceniem ze studiów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Lękiem, gorączką i izolacją bohatera po zbrodni – Raskolnikow cierpi, zanim ktokolwiek go oskarży.

  4. Kim jest Porfiry Pietrowicz?

    1. AOjcem Soni
    2. BŚledczym prowadzącym psychologiczną grę z Raskolnikowem
    3. CLichwiarzem
    4. DPrzyjacielem Raskolnikowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Śledczym prowadzącym psychologiczną grę z Raskolnikowem – Nie ma dowodów, więc skłania bohatera do wyznania rozmową.

  5. Którą historię z Ewangelii czyta Sonia Raskolnikowowi?

    1. AO Hiobie
    2. BO synu marnotrawnym
    3. CO miłosiernym Samarytaninie
    4. DO wskrzeszeniu Łazarza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: O wskrzeszeniu Łazarza – Wskrzeszenie Łazarza zapowiada duchowe odrodzenie bohatera.

  6. Gdzie kończy się powieść?

    1. AW Petersburgu
    2. BNa katordze na Syberii
    3. CW Moskwie
    4. DW Paryżu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Na katordze na Syberii – W epilogu zaczyna się odrodzenie bohatera.

  7. Jakie doświadczenie Dostojewskiego pomaga zrozumieć epilog?

    1. ASam spędził kilka lat na katordze na Syberii
    2. BStudiował prawo w Paryżu
    3. CBył śledczym w Petersburgu
    4. DBył lichwiarzem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sam spędził kilka lat na katordze na Syberii – Pisarz znał świat zesłańców z własnego życia.

  8. Dlaczego powieść nie jest kryminałem?

    1. ANie ma w niej śledczego
    2. BSprawca jest nieznany do końca
    3. CNie ma w niej zbrodni
    4. DGłówną osią jest psychologia i problem moralny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Główną osią jest psychologia i problem moralny – Czytelnik wie, kto zabił, więc ważne jest „dlaczego” i „co dalej”.

Cały dział „Pozytywizm i realizm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeEuropejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające