ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Romantyzmklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/romantyzm-nowa-wizja-czlowieka-i-poznania/

Język polski · Romantyzm · kl. 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznania

Zobaczysz, jak romantycy patrzyli na świat inaczej niż oświecenie: ufali nie tylko rozumowi, ale też uczuciu, wierze i wyobraźni.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Ramy epoki

  • W Polsce romantyzm zaczyna się umownie w 1822 r., od tomu Ballady i romanse Mickiewicza. Kończy się w 1863 r., wraz z powstaniem styczniowym.
  • To czasy po rozbiorach, powstaniach i fali emigracji. Dlatego literatura była nie tylko sztuką, ale też sprawą narodową.
OświecenieRomantyzmrozum i doświadczenieczucie, wiara, intuicjapoznanieobywatel, wspólne zasadywyjątkowa jednostka, buntczłowiekantyk, reguły klasykówlud, historia, fantastykawzóruporządkowana, ścisławolna, rodzaje mieszaneforma
Oświecenie i romantyzm: poznanie, człowiek, wzór i forma.

2Jak poznajemy świat

  • Oświecenie wierzyło w rozum i doświadczenie. Romantycy dorzucili uczucie, intuicję i wiarę. Najlepiej widać to w Romantyczności: „szkiełko i oko” mędrca kontra „czucie i wiara”.
  • Irracjonalizm znaczy, że prawda bywa poza zasięgiem rozumu: w snach, wizjach i ludowych wierzeniach.
Sprawdź, czy rozumiesz

Irracjonalizm w romantyzmie oznacza przekonanie, że

3Najważniejsze pojęcia

PojęcieCo znaczyGdzie to widać
Indywidualizmwyjątkowa jednostka ważniejsza od schematuKonrad w Dziadach cz. III
Buntsprzeciw wobec Boga, władzy, zasadWielka Improwizacja
Historyzmzainteresowanie przeszłością i jej wpływem na dziśtło represji w Dziadach
Ludowośćlud ma własną mądrość i wierzeniaballady Mickiewicza
Posłannictwo poetypoeta-wieszcz prowadzi i pociesza naródTestament mój

4Gatunki

  • Romantycy lubili balladę, odę, sonet, powieść poetycką (np. Konrad Wallenrod, Giaur) i dramat romantyczny. W dramacie łamali jedności miejsca i czasu oraz mieszali rodzaje (synkretyzm).
Zapamiętaj

Romantyzm to uczucie obok rozumu, indywidualizm, bunt, historyzm, ludowość i posłannictwo poety. W Polsce trwa umownie od 1822 do 1863 r.

Uwaga na błąd

Utożsamianie romantyzmu z sentymentalnością. To także bunt, filozofia i wizja misji narodu.

Sprawdź, czy rozumiesz

Posłannictwo poety (poeta-wieszcz) to przekonanie, że poeta

✎Ściąga: Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznania

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Romantyzm to uczucie obok rozumu, indywidualizm, bunt, historyzm, ludowość i posłannictwo poety. W Polsce trwa umownie od 1822 do 1863 r.
  • Irracjonalizm znaczy, że prawda bywa poza zasięgiem rozumu: w snach, wizjach i ludowych wierzeniach.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Od czego umownie liczy się początek romantyzmu w Polsce?

    1. AOd tomu Ballady i romanse Mickiewicza (1822)
    2. BOd III rozbioru Polski (1795)
    3. COd klęski powstania styczniowego (1864)
    4. DOd powstania listopadowego (1830)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Od tomu Ballady i romanse Mickiewicza (1822) – Przyjmuje się rok 1822 i tom Mickiewicza; rok 1864 to początek pozytywizmu.

  2. Jakie wydarzenie umownie zamyka epokę romantyzmu w Polsce?

    1. AOdzyskanie niepodległości (1918)
    2. BPowstanie listopadowe (1830)
    3. CWiosna Ludów (1848)
    4. DPowstanie styczniowe (1863)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Powstanie styczniowe (1863) – Romantyzm kończy się powstaniem styczniowym; po jego klęsce zaczyna się pozytywizm.

  3. Czym romantycy uzupełnili oświeceniowy kult rozumu?

    1. APowrotem do reguł klasycyzmu
    2. BWyłącznie doświadczeniem i pomiarem
    3. CObojętnością wobec spraw narodu
    4. DUczuciem, intuicją, wiarą i wyobraźnią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Uczuciem, intuicją, wiarą i wyobraźnią – Romantycy nie odrzucili rozumu, ale dodali czucie, intuicję i wiarę.

  4. Irracjonalizm w romantyzmie oznacza przekonanie, że

    1. Awszystko da się policzyć i zmierzyć
    2. Bprawda bywa poza zasięgiem rozumu, np. w snach i wizjach
    3. Cliteratura nie powinna opisywać uczuć
    4. Dliczy się wyłącznie dawny wzorzec antyczny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: prawda bywa poza zasięgiem rozumu, np. w snach i wizjach – Irracjonalizm dopuszcza źródła poznania inne niż rozum: intuicję, wiarę, wizję.

  5. Który bohater najlepiej ilustruje romantyczny bunt?

    1. AKonrad z Dziadów cz. III
    2. BJulian Ochocki z Lalki
    3. CStarzec z Romantyczności
    4. DSonia Marmieładowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Konrad z Dziadów cz. III – Konrad buntuje się przeciw Bogu w Wielkiej Improwizacji; Starzec reprezentuje rozum, a Ochocki – pozytywistyczną wiarę w naukę.

  6. Posłannictwo poety (poeta-wieszcz) to przekonanie, że poeta

    1. Atworzy wyłącznie dla rozrywki
    2. Bjest tylko kronikarzem faktów
    3. Cpowinien unikać spraw publicznych
    4. Dprowadzi naród i ma wobec niego misję
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: prowadzi naród i ma wobec niego misję – Romantyczny wieszcz ma duchową odpowiedzialność za naród.

  7. Czym jest synkretyzm w dramacie romantycznym?

    1. AUżywaniem tylko dialogów
    2. BMieszaniem rodzajów: epiki, liryki i dramatu
    3. CPisaniem wyłącznie prozą
    4. DZachowaniem trzech jedności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Mieszaniem rodzajów: epiki, liryki i dramatu – Synkretyzm to łączenie rodzajów literackich w jednym utworze.

  8. Który zestaw gatunków jest typowy dla romantyzmu?

    1. ATraktat filozoficzny, satyra klasyczna, pamiętnik
    2. BTragedia klasyczna, bajka, komedia obyczajowa
    3. CPowieść realistyczna, nowela, felieton
    4. DBallada, oda, sonet, dramat romantyczny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ballada, oda, sonet, dramat romantyczny – Pozostałe zestawy to gatunki innych epok: oświecenia lub pozytywizmu.

Cały dział „Romantyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Adam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeEuropejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające