ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dziady cz. IIIklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/jezyk-polski/dziady-cz-iii-dramat-romantyczny-kompozycja-i-tlo/

Język polski · Dziady cz. III · kl. 2

„Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło

Zobaczysz, z czego zbudowane są „Dziady” cz. III i dlaczego to wzorcowy dramat romantyczny.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Tło i kontekst

  • Dziady cz. III powstały wiosną 1832 r. w Dreźnie, po klęsce powstania listopadowego. Mickiewicz wraca w nich do lat 1823–24: śledztwa przeciw filomatom i filaretom w Wilnie, które prowadził senator Nowosilcow. Sam był wtedy więziony w klasztorze bazylianów.
  • Dramat poeta zadedykował przyjaciołom, którzy zmarli lub zostali zesłani: Janowi Sobolewskiemu, Cyprianowi Daszkiewiczowi i Feliksowi Kołakowskiemu.
  • To przykład historyzmu: dramat reaguje na prawdziwe wydarzenia, ale nadaje im sens religijny.

2Dramat otwarty

  • Klasyczny dramat trzyma się jedności miejsca, czasu i akcji. Tu tego nie ma. Akcja przenosi się z Wilna (cela, dom Senatora) do domu pod Lwowem, do Warszawy (Salon) i na cmentarz, a w Ustępie – do Petersburga. Sceny łączą się luźno. To kompozycja otwarta.
  • Synkretyzm rodzajowy: w jednym utworze są epika (opowieść Sobolewskiego o kibitkach), liryka (Improwizacja, pieśni, modlitwy) i dramat (dialogi).
  • Ramę czasu wyznaczają Prolog (1 listopada 1823 r.: „umiera” Gustaw, rodzi się Konrad) i scena I w Wigilię.
dramat otwarty: bez jedności miejsca i czasuw jednym utworze epika, liryka i dramat (synkretyzm)Realistycznescena więziennaSalon warszawskiBal u SenatoraFantastyczne, wizjewalka aniołów i diabłówWielka ImprowizacjaWidzenie księdza PiotraSen SenatoraUstępDroga do RosjiPomnik Piotra WielkiegoPrzegląd wojskDo przyjaciół Moskali
Dramat otwarty: sceny realistyczne, fantastyczne i wizyjne oraz Ustęp.
Sprawdź, czy rozumiesz

Które sceny należą do realistycznych?

3Trzy porządki scen

RodzajPrzykładyCo dają
Realistycznescena więzienna, Salon warszawski, Bal u Senatorapokazują prawdziwe prześladowania i postawy ludzi
Fantastyczne i wizjonerskiewalka aniołów i diabłów o duszę Konrada, Wielka Improwizacja, Widzenie księdza Piotra, Sen Senatorapokazują wymiar religijny i duchowy
UstępDroga do Rosji, Pomnik Piotra Wielkiego, Przegląd wojskobraz Rosji (osobny temat)

4Jak omówić scenę krok po kroku

  • 1. Nazwij scenę i miejsce, w którym się toczy.
  • 2. Określ jej porządek: realistyczny, fantastyczny czy wizyjny.
  • 3. Pokaż, co mówi o ziemi (polityka, represje), a co o niebie (walka dobra ze złem).
  • 4. Połącz z całością: jak scena zmienia sens losu Konrada i narodu.
Zapamiętaj

Dziady cz. III (Drezno, 1832) to dramat otwarty i synkretyczny: sceny realistyczne i fantastyczne na tle represji wobec filomatów.

Uwaga na błąd

Mylenie Dziadów cz. III z cz. II. Część II (obrzęd dziadów, duchy na wiejskim cmentarzu) to lektura szkoły podstawowej; część III to dramat o więźniach, Konradzie i władzy.

Sprawdź, czy rozumiesz

Po co Mickiewicz zestawia sceny realistyczne z fantastycznymi?

✎Ściąga: „Dziady” cz. III – dramat romantyczny: kompozycja i tło

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Dziady cz. III (Drezno, 1832) to dramat otwarty i synkretyczny: sceny realistyczne i fantastyczne na tle represji wobec filomatów.
  • Synkretyzm rodzajowy: w jednym utworze są epika (opowieść Sobolewskiego o kibitkach), liryka (Improwizacja, pieśni, modlitwy) i dramat (dialogi).
  • 1. Nazwij scenę i miejsce, w którym się toczy.
  • 2. Określ jej porządek: realistyczny, fantastyczny czy wizyjny.
  • 3. Pokaż, co mówi o ziemi (polityka, represje), a co o niebie (walka dobra ze złem).
  • 4. Połącz z całością: jak scena zmienia sens losu Konrada i narodu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kiedy i gdzie powstały Dziady cz. III?

    1. AW 1832 r. w Dreźnie
    2. BW 1834 r. w Paryżu
    3. CW 1822 r. w Kownie
    4. DW 1823 r. w Wilnie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: W 1832 r. w Dreźnie – Mickiewicz napisał dramat w Dreźnie, po klęsce powstania listopadowego.

  2. Jakie wydarzenia są historycznym tłem dramatu?

    1. APotop szwedzki
    2. BŚledztwo przeciw filomatom w Wilnie w latach 1823–24
    3. CPowstanie styczniowe
    4. DWojna polsko-bolszewicka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Śledztwo przeciw filomatom w Wilnie w latach 1823–24 – Mickiewicz pisał po klęsce powstania listopadowego, ale akcję umieścił w latach 1823–24.

  3. Kto prowadził śledztwo i represje wobec młodzieży?

    1. ASenator Nowosilcow
    2. BKsiądz Piotr
    3. CWysocki z Salonu warszawskiego
    4. DJan Sobolewski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Senator Nowosilcow – Nowosilcow to senator, który kieruje śledztwem przeciw filomatom.

  4. Co oznacza kompozycja otwarta?

    1. AWystępowanie wyłącznie scen realistycznych
    2. BJeden wątek rozgrywający się w jednym pokoju
    3. CŚcisłe trzymanie jedności miejsca, czasu i akcji
    4. DLuźny ciąg scen bez jedności miejsca i czasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Luźny ciąg scen bez jedności miejsca i czasu – Dramat otwarty łamie zasady dramatu klasycznego.

  5. Czym jest synkretyzm rodzajowy w Dziadach cz. III?

    1. APołączeniem epiki, liryki i dramatu w jednym utworze
    2. BPowtarzaniem tych samych rymów
    3. CPodziałem na trzy akty
    4. DUżyciem gwary ludowej w dialogach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Połączeniem epiki, liryki i dramatu w jednym utworze – W jednym utworze są opowieść, monologi liryczne i dialogi dramatyczne.

  6. Które sceny należą do realistycznych?

    1. APomnik Piotra Wielkiego i Droga do Rosji
    2. BScena więzienna, Salon warszawski, Bal u Senatora
    3. CWalka aniołów i diabłów, Widzenie księdza Piotra
    4. DWielka Improwizacja, Widzenie, Sen Senatora
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Scena więzienna, Salon warszawski, Bal u Senatora – Realistyczne sceny pokazują prawdziwe środowiska i zdarzenia; pozostałe są wizyjne lub należą do Ustępu.

  7. Co dzieje się w Prologu dramatu?

    1. AWięzień zapisuje, że zmarł Gustaw, a narodził się Konrad
    2. BSenator wydaje bal
    3. CKonrad wygłasza Wielką Improwizację
    4. DKsiądz Piotr ma Widzenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Więzień zapisuje, że zmarł Gustaw, a narodził się Konrad – Prolog rozgrywa się 1 listopada 1823 r. i pokazuje przemianę bohatera.

  8. Po co Mickiewicz zestawia sceny realistyczne z fantastycznymi?

    1. AŻeby ominąć cenzurę
    2. BŻeby pokazać prześladowania także jako walkę dobra ze złem
    3. CBo dramat klasyczny tego wymaga
    4. DŻeby zachować jedność czasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Żeby pokazać prześladowania także jako walkę dobra ze złem – Dwa poziomy nadają losom filomatów szerszy, duchowy sens.

Cały dział „Dziady cz. III”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 2

Romantyzm – nowa wizja człowieka i poznaniaAdam Mickiewicz – „Romantyczność” i inne balladyAdam Mickiewicz – „Oda do młodości”Adam Mickiewicz – „Sonety krymskie” i inne wierszeEuropejska poezja romantyczna – bohater byronicznyJuliusz Słowacki – „Testament mój”Cyprian Kamil Norwid – wybrane wierszeCyprian Norwid – „Fortepian Szopena”Juliusz Słowacki – „Kordian”„Dziady” cz. III – Konrad i Wielka Improwizacja„Dziady” cz. III – ksiądz Piotr i mesjanizm„Dziady” cz. III – martyrologia i obraz społeczeństwa„Dziady” cz. III – Ustęp: obraz Rosji, wolność i despotyzmDramat romantyczny – „Dziady”, „Kordian”, „Nie-Boska komedia” i „Dziady” cz. IVPozytywizm – program epoki i jego ideeRealizm i naturalizm w literaturzeBolesław Prus – „Lalka”: narracja i kompozycja„Lalka” – Stanisław Wokulski i konflikt wartości„Lalka” – Rzecki, Ochocki i obraz społeczeństwa„Lalka” – miasto, pieniądz i marzeniaHenryk Sienkiewicz – „Potop” (fragmenty)Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”„Zbrodnia i kara” – Sonia, Petersburg i powieść psychologicznaRealistyczna powieść europejska (do wyboru)Stylizacja językowa – archaizacja i dialektyzacjaWieloznaczność, frazeologia i poprawność językowaInterpretacja porównawcza – motyw i kontekstySamokształcenie i wypowiedź ustnaArgument, kontrargument i chwyty erystyczneNotatka syntetyzująca i wypracowanie: ćwiczenia na materiale klasy IILektury w klasie II: P, R i uzupełniające