ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · PRL 1957–1989klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/historia/system-wladzy-i-gospodarka-prl-w-latach-60-i-70/

Historia · PRL 1957–1989 · kl. 4

System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.

PRL była państwem jednej partii, zależnym od ZSRS, z gospodarką planową. Zobaczysz, jak rządzono za Gomułki i Gierka i dlaczego gospodarka wpadła w kryzys.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Jak rządzono

  • PZPR miała monopol na władzę. Jej rola kierownicza została zapisana w konstytucji (nowelizacja 1976).
  • Cenzura (Główny Urząd Kontroli Prasy) decydowała, co wolno publikować. Służba Bezpieczeństwa (SB) inwigilowała opozycję.
  • Zależność od ZSRS: PRL należała do Układu Warszawskiego i RWPG, a w kraju stacjonowały wojska sowieckie.

2Gospodarka planowa

  • Państwo samo planowało, co i ile produkować, i stawiało na przemysł ciężki. Industrializacja sprawiła, że miliony ludzi przeniosły się ze wsi do miast. Efekt: niedobory towarów, kolejki, kartki, niska jakość. Prywatna własność była ograniczona.
Gomułka (1956–1970)Gierek (1970–1980)Hasłomała stabilizacjapolityka sukcesu, „drugaPolska”Gospodarkaplanowa, stagnacjakredyty zachodnie, importtechnologii i towarówKontrolarosnąca cenzuracenzura i SB, ale większaswoboda konsumpcjiKoniecGrudzień 1970kryzys i zadłużenie, strajki1980
Gomułka i Gierek: dwie epoki PRL
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym była SB?

3Epoki

  • Władysław Gomułka (1956–1970): „mała stabilizacja”, ale rosnąca cenzura i zacieśnianie kontroli. Edward Gierek (1970–1980): propaganda „budowy drugiej Polski”, rozwój oparty na zachodnich kredytach. Kupowano licencje (np. na fiata 126p), technologie i dobra konsumpcyjne. Zadłużenie zagraniczne wzrosło z ok. 1 mld dolarów (1971) do ok. 25 mld dolarów (1980).
  • Gdy kredyty trzeba było spłacać, a ceny surowców wzrosły, w końcu lat 70. gospodarka się załamała.
Zapamiętaj

PRL: monopol PZPR, cenzura, SB, zależność od ZSRS i gospodarka planowa. Gierek oparł rozwój na kredytach, co zakończyło się kryzysem i zadłużeniem.

Uwaga na błąd

Przypisywanie kryzysu końca lat 70. wyłącznie zewnętrznym przyczynom. Zawiniła też centralna gospodarka planowa i nietrafione inwestycje.

✎Ściąga: System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • PRL: monopol PZPR, cenzura, SB, zależność od ZSRS i gospodarka planowa. Gierek oparł rozwój na kredytach, co zakończyło się kryzysem i zadłużeniem.
  • PZPR miała monopol na władzę. Jej rola kierownicza została zapisana w konstytucji (nowelizacja 1976).
  • Cenzura (Główny Urząd Kontroli Prasy) decydowała, co wolno publikować. Służba Bezpieczeństwa (SB) inwigilowała opozycję.
  • Władysław Gomułka (1956–1970): „mała stabilizacja”, ale rosnąca cenzura i zacieśnianie kontroli. Edward Gierek (1970–1980): propaganda „budowy drugiej Polski”, rozwój oparty na zachodnich kredytach. Kupowano licencje (np. na fiata 126p), technologie i dobra konsumpcyjne. Zadłużenie zagraniczne wzrosło z ok. 1 mld dolarów (1971) do ok. 25 mld dolarów (1980).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co oznaczał monopol PZPR?

    1. ANiezależne sądy
    2. BWielopartyjny system
    3. CWolne wybory
    4. DBrak legalnej konkurencji dla partii komunistycznej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Brak legalnej konkurencji dla partii komunistycznej – Partia kontrolowała państwo i gospodarkę.

  2. Czym zajmowała się cenzura w PRL?

    1. AZbieraniem podatków
    2. BSzkoleniem wojska
    3. CObroną granic
    4. DKontrolą treści w mediach i kulturze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Kontrolą treści w mediach i kulturze – Cenzura decydowała, co wolno drukować.

  3. Czym była SB?

    1. AZwiązkiem zawodowym
    2. BWojskiem
    3. CSłużbą Bezpieczeństwa inwigilującą opozycję
    4. DPolicją drogową
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Służbą Bezpieczeństwa inwigilującą opozycję – Była częścią aparatu represji.

  4. Czym charakteryzowała się gospodarka planowa?

    1. APlanowaniem produkcji przez państwo i niedoborami
    2. BWolnym rynkiem
    3. CNadmiarem towarów
    4. DBrakiem państwowych zakładów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Planowaniem produkcji przez państwo i niedoborami – Państwo ustalało, co i ile wyprodukować.

  5. Jaką politykę prowadził Gierek?

    1. AIzolację od Zachodu
    2. BRozwój oparty na zachodnich kredytach
    3. CRozwój tylko rolnictwa
    4. DOdejście od ZSRS
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rozwój oparty na zachodnich kredytach – Kupowano licencje i towary konsumpcyjne.

  6. Jakim hasłem określa się czasy Gomułki po 1956?

    1. AWielki Skok
    2. BDruga Polska
    3. CMała stabilizacja
    4. DPlan sześcioletni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Mała stabilizacja – Po początkowej odwilży rosła kontrola.

  7. Co było skutkiem polityki kredytowej Gierka?

    1. ASzybki wzrost bez kosztów
    2. BLikwidacja cenzury
    3. COgromne zadłużenie i kryzys gospodarczy
    4. DWolne wybory
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ogromne zadłużenie i kryzys gospodarczy – Zadłużenie zagraniczne sięgnęło w 1980 roku ok. 25 mld dolarów.

  8. Dlaczego zależność od ZSRS ograniczała PRL?

    1. APolska rządziła blokiem
    2. BPolska nie mogła prowadzić niezależnej polityki zagranicznej
    3. CZSRS nie miał wpływu
    4. DPolska była w NATO
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Polska nie mogła prowadzić niezależnej polityki zagranicznej – PRL należała do Układu Warszawskiego i RWPG.

Cały dział „PRL 1957–1989”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 4

Wojna obronna Polski w 1939 rokuKampania 1939: potencjały, decyzje i ocenyII wojna światowa: fronty i klęska OsiDaleki Wschód, Afryka i Włochy: inne fronty wojnyKonferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, PoczdamWielka Koalicja i współpraca Niemiec z ZSRSLudność cywilna i jeńcy w II wojnie światowejŻycie pod okupacją, obozy i deportacjePolityka okupantów: Niemcy i ZSRS w PolsceZbrodnie niemieckie i sowieckie oraz pamięć o nichLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejZagłada Żydów: etapy i opórPostawy wobec Holokaustu i SprawiedliwiKorzenie antysemityzmu i działania rządu RP wobec ZagładyRząd RP na uchodźstwie i układ Sikorski–MajskiPolacy na frontach i sprawa polska w polityce mocarstwArmia Andersa, Polskie Siły Zbrojne i położenie rządu RPPolskie Państwo Podziemne i Armia KrajowaAkcja „Burza” i powstanie warszawskieSkutki II wojny światowejRozliczenie zbrodni wojennych i ocena ONZPoczątek zimnej wojny, NATO i Układ WarszawskiSowietyzacja Europy Środkowo-Wschodniej i bunty: NRD, Węgry, CzechosłowacjaKonflikt arabsko-izraelski i Bliski WschódPowstanie Izraela i przemiany w ChinachDekolonizacja oraz Wietnam, Kuba i AfganistanRok Afryki i terroryzmIntegracja europejska, nauka i przemiany kulturyZagrożenia cywilizacyjne, Sobór Watykański II i kultura masowaUSA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskiePolska po wojnie: straty, nowe granice i odbudowaPrzesiedlenia i nowe granice: skutki społeczneJak komuniści przejęli władzę w PolsceStalinizm w Polsce: ustrój, terror i KościółPropaganda, socrealizm, plan sześcioletni i odwilżPoznański Czerwiec 1956 i Październik 1956Kryzysy: Marzec 1968, Grudzień 1970, Czerwiec 1976Kościół, opozycja i „Solidarność”Postawy wobec władzy, milenium 1966 i ludzie „Solidarności”Stan wojenny w PolsceStan wojenny: reakcje świata, Kościół i życie codzienneOkrągły Stół i wybory 1989Jesień Ludów, rozpad ZSRS i wojny lat 90.Obalanie komunizmu i transformacja w regionieTransformacja ustrojowa i Konstytucja 1997Spory polityczne i koszty transformacji w latach 90.Polska w NATO i Unii EuropejskiejPolska i sąsiedzi po 1989 rokuŚwiat po 2000 roku: Chiny, terroryzm i wojna na UkrainieŹródła XX wieku: jak je czytać i oceniaćSpory o XX wiek: interpretacje i argumentacjaPowtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 rokuPorównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu