ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · III RP i świat na przełomie stuleciklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/historia/transformacja-ustrojowa-i-konstytucja-1997/

Historia · III RP i świat na przełomie stuleci · kl. 4

Transformacja ustrojowa i Konstytucja 1997

Po 1989 roku Polska zmieniała ustrój i gospodarkę. Poznasz kluczowe reformy, wolne wybory, nową konstytucję i spory o rozliczenie komunizmu.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kluczowe wydarzenia

1 I 1990Plan Balcerowiczaprzejście do gospodarki rynkowej1990Samorząd gminnyXII 1990Wałęsa prezydentem27 X 1991Wolne wybory parlamentarnepierwsze w pełni wolne17 X 1992Mała Konstytucja1993Wojska rosyjskie opuszczają Polskę2 IV 1997Konstytucja RPreferendum 25 V 1997
Polska 1989–1997
  • 29 XII 1989 zmieniono konstytucję: państwo znów nazywało się Rzeczpospolita Polska, a zapis o kierowniczej roli PZPR usunięto.
  • Plan Balcerowicza (1 I 1990): stabilizacja gospodarki i przejście do rynku. Skutki: koniec niedoborów, ale też bezrobocie i spadek dochodów.
  • Samorząd gminny (1990). Wybory prezydenckie (XII 1990): zwyciężył Lech Wałęsa. Wolne wybory parlamentarne (27 X 1991): pierwsze w pełni wolne.
  • Mała Konstytucja (1992) uporządkowała relacje władz. Rosyjskie wojska opuściły Polskę w 1993 roku.
  • Konstytucja z 2 IV 1997 została przyjęta w referendum 25 V 1997.

2Dekomunizacja i lustracja

  • Dekomunizacja to usuwanie wpływów dawnego systemu, a lustracja to sprawdzanie przeszłości osób na stanowiskach publicznych (np. czy współpracowały z SB). Ustawę lustracyjną uchwalono w 1997 roku, a w 1998 roku powstał Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Spory dotyczyły tego, jak daleko się posunąć. Premier Mazowiecki mówił w 1989 roku o „grubej linii” oddzielającej jego rząd od przeszłości; krytycy uznali to za rezygnację z rozliczeń.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym była Mała Konstytucja z 1992 roku?

3Ocena transformacji

  • Sukcesy: wzrost gospodarczy, wolności polityczne i gospodarcze, wejście do NATO i UE. Koszty: bezrobocie, upadek części przemysłu i PGR, nierówności.
Zapamiętaj

Transformacja: plan Balcerowicza (1990), samorząd, wolne wybory (1991), Mała Konstytucja (1992), wycofanie wojsk rosyjskich (1993), Konstytucja z 2 IV 1997. Oceny zależą od kryteriów i perspektywy.

Uwaga na błąd

Ocenianie transformacji jednym słowem („sukces” lub „porażka”). Na maturze trzeba podać kryteria i uwzględnić różne grupy społeczne.

✎Ściąga: Transformacja ustrojowa i Konstytucja 1997

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Transformacja: plan Balcerowicza (1990), samorząd, wolne wybory (1991), Mała Konstytucja (1992), wycofanie wojsk rosyjskich (1993), Konstytucja z 2 IV 1997. Oceny zależą od kryteriów i perspektywy.
  • 29 XII 1989 zmieniono konstytucję: państwo znów nazywało się Rzeczpospolita Polska, a zapis o kierowniczej roli PZPR usunięto.
  • Plan Balcerowicza (1 I 1990): stabilizacja gospodarki i przejście do rynku. Skutki: koniec niedoborów, ale też bezrobocie i spadek dochodów.
  • Samorząd gminny (1990). Wybory prezydenckie (XII 1990): zwyciężył Lech Wałęsa. Wolne wybory parlamentarne (27 X 1991): pierwsze w pełni wolne.
  • Mała Konstytucja (1992) uporządkowała relacje władz. Rosyjskie wojska opuściły Polskę w 1993 roku.
  • Konstytucja z 2 IV 1997 została przyjęta w referendum 25 V 1997.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co wprowadził plan Balcerowicza od 1 I 1990?

    1. AKolektywizację
    2. BStabilizację gospodarki i przejście do rynku
    3. CGospodarkę planową
    4. DZakaz prywatyzacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Stabilizację gospodarki i przejście do rynku – Jego skutkiem były też bezrobocie i spadek dochodów.

  2. Kto wygrał wybory prezydenckie w XII 1990?

    1. AAleksander Kwaśniewski
    2. BWojciech Jaruzelski
    3. CLech Wałęsa
    4. DTadeusz Mazowiecki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Lech Wałęsa – Wałęsa pokonał w II turze Stanisława Tymińskiego.

  3. Co wyróżniało wybory 27 X 1991?

    1. ADotyczyły tylko Senatu
    2. BNie odbyły się
    3. CByły pierwszymi w pełni wolnymi wyborami parlamentarnymi
    4. DByły kontraktowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Były pierwszymi w pełni wolnymi wyborami parlamentarnymi – Wybrano rozdrobniony Sejm.

  4. Czym była Mała Konstytucja z 1992 roku?

    1. AUstawą porządkującą relacje władz do czasu uchwalenia konstytucji
    2. BUmową międzynarodową
    3. CNową konstytucją
    4. DDekretem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ustawą porządkującą relacje władz do czasu uchwalenia konstytucji – Regulowała relacje prezydenta, rządu i parlamentu.

  5. Kiedy przyjęto Konstytucję RP w referendum?

    1. A1990
    2. B25 V 1997
    3. C4 VI 1989
    4. D1 IX 1939
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 25 V 1997 – Uchwalono ją 2 IV 1997.

  6. Co to jest lustracja?

    1. AWybory
    2. BPrywatyzacja
    3. CSprawdzanie przeszłości osób na stanowiskach publicznych
    4. DNacjonalizacja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Sprawdzanie przeszłości osób na stanowiskach publicznych – Ustawę lustracyjną uchwalono w 1997 roku; dotyczy m.in. współpracy z SB.

  7. Co było kosztem transformacji?

    1. ABrak towarów w sklepach
    2. BCenzura
    3. CBezrobocie i upadek części przemysłu
    4. DZakaz podróży
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bezrobocie i upadek części przemysłu – Zmiana ustroju wymagała reform bolesnych dla części ludzi.

  8. Jak powinna wyglądać ocena transformacji?

    1. ABez faktów
    2. BJednym zdaniem
    3. CZ jawnymi kryteriami i różnymi perspektywami
    4. DTylko według rządu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Z jawnymi kryteriami i różnymi perspektywami – Należy uwzględnić zalety i wady.

Cały dział „III RP i świat na przełomie stuleci”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 4

Wojna obronna Polski w 1939 rokuKampania 1939: potencjały, decyzje i ocenyII wojna światowa: fronty i klęska OsiDaleki Wschód, Afryka i Włochy: inne fronty wojnyKonferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, PoczdamWielka Koalicja i współpraca Niemiec z ZSRSLudność cywilna i jeńcy w II wojnie światowejŻycie pod okupacją, obozy i deportacjePolityka okupantów: Niemcy i ZSRS w PolsceZbrodnie niemieckie i sowieckie oraz pamięć o nichLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejZagłada Żydów: etapy i opórPostawy wobec Holokaustu i SprawiedliwiKorzenie antysemityzmu i działania rządu RP wobec ZagładyRząd RP na uchodźstwie i układ Sikorski–MajskiPolacy na frontach i sprawa polska w polityce mocarstwArmia Andersa, Polskie Siły Zbrojne i położenie rządu RPPolskie Państwo Podziemne i Armia KrajowaAkcja „Burza” i powstanie warszawskieSkutki II wojny światowejRozliczenie zbrodni wojennych i ocena ONZPoczątek zimnej wojny, NATO i Układ WarszawskiSowietyzacja Europy Środkowo-Wschodniej i bunty: NRD, Węgry, CzechosłowacjaKonflikt arabsko-izraelski i Bliski WschódPowstanie Izraela i przemiany w ChinachDekolonizacja oraz Wietnam, Kuba i AfganistanRok Afryki i terroryzmIntegracja europejska, nauka i przemiany kulturyZagrożenia cywilizacyjne, Sobór Watykański II i kultura masowaUSA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskiePolska po wojnie: straty, nowe granice i odbudowaPrzesiedlenia i nowe granice: skutki społeczneJak komuniści przejęli władzę w PolsceStalinizm w Polsce: ustrój, terror i KościółPropaganda, socrealizm, plan sześcioletni i odwilżPoznański Czerwiec 1956 i Październik 1956System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.Kryzysy: Marzec 1968, Grudzień 1970, Czerwiec 1976Kościół, opozycja i „Solidarność”Postawy wobec władzy, milenium 1966 i ludzie „Solidarności”Stan wojenny w PolsceStan wojenny: reakcje świata, Kościół i życie codzienneOkrągły Stół i wybory 1989Jesień Ludów, rozpad ZSRS i wojny lat 90.Obalanie komunizmu i transformacja w regionieSpory polityczne i koszty transformacji w latach 90.Polska w NATO i Unii EuropejskiejPolska i sąsiedzi po 1989 rokuŚwiat po 2000 roku: Chiny, terroryzm i wojna na UkrainieŹródła XX wieku: jak je czytać i oceniaćSpory o XX wiek: interpretacje i argumentacjaPowtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 rokuPorównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu