1Tło: supermocarstwo i dobrobyt
- Po wojnie USA miały najsilniejszą gospodarkę świata. Rosła klasa średnia, ludzie kupowali domy na przedmieściach, samochody i telewizory (społeczeństwo konsumpcyjne).
- Zimna wojna sprawiła, że wielu Amerykanów bało się komunizmu także w kraju.
2Makkartyzm (1950–1954)
- Makkartyzm (od senatora Josepha McCarthy'ego) to polowanie na rzekomych komunistów w urzędach, wojsku i Hollywood. Wystarczyło podejrzenie, by stracić pracę.
- Przykład: twórców filmowych umieszczano na „czarnych listach”. W 1954 roku Senat potępił McCarthy'ego i jego wpływy się skończyły.
Makkartyzm pokazuje, że strach przed wrogiem może ograniczać wolności obywatelskie także w państwie demokratycznym.
Czym był makkartyzm?
Nazwa pochodzi od senatora Josepha McCarthy'ego.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ruch praw obywatelskich
- Na południu USA obowiązywała segregacja rasowa: osobne szkoły, miejsca w autobusach i restauracjach dla białych i czarnych.
- 1954: Sąd Najwyższy uznał segregację w szkołach za niezgodną z konstytucją. 1955: Rosa Parks w Montgomery nie ustąpiła miejsca białemu pasażerowi – zaczął się bojkot autobusów.
- Przywódcą ruchu był pastor Martin Luther King. Stosował pokojowy opór (marsze, bojkoty). W 1963 roku podczas marszu na Waszyngton powiedział: „I have a dream”. Zginął z ręki zamachowca 4 IV 1968.
- Skutki: ustawa o prawach obywatelskich (1964) zakazała dyskryminacji, a ustawa o prawie głosu (1965) zniosła przeszkody w głosowaniu czarnoskórych obywateli.
4Kryzysy władzy
- 22 XI 1963 w Dallas zastrzelono prezydenta Johna F. Kennedy'ego.
- Wojna w Wietnamie wywołała masowe protesty studentów. Afera Watergate (podsłuchy u przeciwników politycznych) doprowadziła w 1974 roku do dymisji prezydenta Richarda Nixona.
Mylenie makkartyzmu (strach przed komunistami w USA, lata 50.) z ruchem praw obywatelskich (walka z segregacją rasową, lata 50. i 60.). To dwa różne zjawiska, choć z tego samego okresu.
Kim była Rosa Parks?
Jej protest zapoczątkował bojkot autobusów w Montgomery.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: USA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Makkartyzm pokazuje, że strach przed wrogiem może ograniczać wolności obywatelskie także w państwie demokratycznym.
- Makkartyzm (od senatora Josepha McCarthy'ego) to polowanie na rzekomych komunistów w urzędach, wojsku i Hollywood. Wystarczyło podejrzenie, by stracić pracę.
- 22 XI 1963 w Dallas zastrzelono prezydenta Johna F. Kennedy'ego.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym był makkartyzm?
- AProgramem lotów kosmicznych
- BRuchem przeciw segregacji rasowej
- CPlanem pomocy dla Europy
- DPolowaniem na rzekomych komunistów w USA w latach 1950–1954
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Polowaniem na rzekomych komunistów w USA w latach 1950–1954 – Nazwa pochodzi od senatora Josepha McCarthy'ego.
Co oznaczała segregacja rasowa w USA?
- APrzymusowe przesiedlenia do Kanady
- BZakaz wyjazdów za granicę
- CRozdzielenie białych i czarnych w szkołach, środkach transportu i lokalach
- DPodział kraju na strefy okupacyjne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Rozdzielenie białych i czarnych w szkołach, środkach transportu i lokalach – Segregację stosowano zwłaszcza na południu USA.
Kim była Rosa Parks?
- ASenatorką zwalczającą komunistów
- BPierwszą kobietą w kosmosie
- CŻoną prezydenta Kennedy'ego
- DKobietą, która w 1955 roku nie ustąpiła miejsca w autobusie białemu pasażerowi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Kobietą, która w 1955 roku nie ustąpiła miejsca w autobusie białemu pasażerowi – Jej protest zapoczątkował bojkot autobusów w Montgomery.
Jaką metodę walki stosował Martin Luther King?
- AZamachy terrorystyczne
- BPowstanie zbrojne
- CPokojowy opór: marsze i bojkoty
- DEmigrację do Afryki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Pokojowy opór: marsze i bojkoty – King nawiązywał do biernego oporu Gandhiego.
Kiedy zginął prezydent John F. Kennedy?
- A12 IV 1961
- B9 VIII 1974
- C4 IV 1968
- D22 XI 1963
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 22 XI 1963 – Został zastrzelony w Dallas.
Co wprowadziła ustawa o prawach obywatelskich z 1964 roku?
- AZakaz partii komunistycznej
- BObowiązkową służbę wojskową
- CZakaz dyskryminacji rasowej
- DPlan Marshalla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zakaz dyskryminacji rasowej – Rok później ustawa o prawie głosu ułatwiła głosowanie czarnoskórym obywatelom.
Do czego doprowadziła afera Watergate?
- ADo zamachu na Kennedy'ego
- BDo dymisji prezydenta Nixona w 1974 roku
- CDo zakończenia makkartyzmu w 1954 roku
- DDo wojny w Korei
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Do dymisji prezydenta Nixona w 1974 roku – Chodziło o nielegalne podsłuchy przeciwników politycznych.
Które zdanie poprawnie odróżnia dwa zjawiska z lat 50.?
- AMakkartyzm walczył o prawa czarnoskórych
- BMakkartyzm to walka z „komunistami”, a ruch praw obywatelskich – walka z segregacją
- COba dotyczyły segregacji rasowej
- DOba były ruchami pokojowego oporu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Makkartyzm to walka z „komunistami”, a ruch praw obywatelskich – walka z segregacją – To częsta pomyłka, bo zjawiska współistniały w czasie.
Cały dział „Świat po 1945 i zimna wojna”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.