1Wprowadzenie
- Przyczyny: kryzys gospodarczy (puste półki, kartki), napięcie między władzą a „Solidarnością”, groźba interwencji ZSRS (jak twierdziła władza) i obawa władzy przed utratą kontroli.
- 13 XII 1981 gen. Wojciech Jaruzelski, I sekretarz PZPR i premier, ogłosił stan wojenny. Władzę przejęła WRON (Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego).
2Charakter i skutki
- Internowania, czyli zamykanie ludzi w ośrodkach odosobnienia bez wyroku sądu: kilka tysięcy działaczy „Solidarności” w pierwszych dniach, łącznie ok. 10 tys. osób.
- Zakaz strajków, godzina milicyjna, cenzura korespondencji, wojsko na ulicach.
- Wujek (16 XII 1981): milicja i wojsko pacyfikowały strajk w kopalni, zginęło 9 górników.
- Stan wojenny zawieszono 31 XII 1982, a zniesiono 22 VII 1983, ale represje trwały.
Czym były internowania w stanie wojennym?
Internowano łącznie ok. 10 tys. osób, kilka tysięcy już w pierwszych dniach.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Opór
- Podziemne struktury „Solidarności” (Tymczasowa Komisja Koordynacyjna, TKK), nielegalne pisma i wydawnictwa, Solidarność Walcząca, protesty, msze za Ojczyznę.
- Ks. Jerzy Popiełuszko głosił kazania w czasie mszy za Ojczyznę. Porwany 19 X 1984, został zamordowany przez funkcjonariuszy SB. Jego pogrzeb był masową manifestacją. W 2010 roku został beatyfikowany.
Stan wojenny: 13 XII 1981 (Jaruzelski, WRON), internowania, Wujek (9 zabitych), zawieszony 31 XII 1982, zniesiony 22 VII 1983. Opór: podziemie, Solidarność Walcząca, ks. Popiełuszko (zamordowany po porwaniu 19 X 1984).
Powtarzanie tezy władz PRL o „mniejszym złu” jako faktu. To interpretacja, którą trzeba sprawdzić w źródłach. Faktem jest np. to, że w 2011 roku Trybunał Konstytucyjny uznał dekrety o stanie wojennym za niezgodne z konstytucją (Rada Państwa wydała je w czasie sesji Sejmu).
✎Ściąga: Stan wojenny w Polsce
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Stan wojenny: 13 XII 1981 (Jaruzelski, WRON), internowania, Wujek (9 zabitych), zawieszony 31 XII 1982, zniesiony 22 VII 1983. Opór: podziemie, Solidarność Walcząca, ks. Popiełuszko (zamordowany po porwaniu 19 X 1984).
- Przyczyny: kryzys gospodarczy (puste półki, kartki), napięcie między władzą a „Solidarnością”, groźba interwencji ZSRS (jak twierdziła władza) i obawa władzy przed utratą kontroli.
- 13 XII 1981 gen. Wojciech Jaruzelski, I sekretarz PZPR i premier, ogłosił stan wojenny. Władzę przejęła WRON (Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego).
- Internowania, czyli zamykanie ludzi w ośrodkach odosobnienia bez wyroku sądu: kilka tysięcy działaczy „Solidarności” w pierwszych dniach, łącznie ok. 10 tys. osób.
- Wujek (16 XII 1981): milicja i wojsko pacyfikowały strajk w kopalni, zginęło 9 górników.
- Ks. Jerzy Popiełuszko głosił kazania w czasie mszy za Ojczyznę. Porwany 19 X 1984, został zamordowany przez funkcjonariuszy SB. Jego pogrzeb był masową manifestacją. W 2010 roku został beatyfikowany.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kiedy wprowadzono stan wojenny?
- A13 XII 1981
- B31 VIII 1980
- C4 VI 1989
- D22 VII 1983
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 13 XII 1981 – Ogłosił go gen. Jaruzelski.
Co to było WRON?
- AZwiązek zawodowy
- BRada Ministrów
- CWojskowa Rada Ocalenia Narodowego
- DPartia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego – Rządziła krajem w czasie stanu wojennego.
Ile osób zginęło w kopalni „Wujek” 16 XII 1981?
- A90 górników
- B1 górnik
- C900 górników
- D9 górników
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 9 górników – Strajk spacyfikowały milicja i wojsko.
Kiedy zawieszono stan wojenny?
- A13 XII 1981
- B4 VI 1989
- C31 XII 1982
- D22 VII 1983
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 31 XII 1982 – Formalnie zniesiono go 22 VII 1983.
Co to była Solidarność Walcząca?
- ARadykalna organizacja podziemna
- BWojsko
- CPaństwowy związek
- DPartia rządząca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Radykalna organizacja podziemna – Powstała we Wrocławiu w 1982 roku.
Kim był ks. Jerzy Popiełuszko?
- AKapelanem „Solidarności”, zamordowanym przez SB
- BPrymasem
- CPremierem PRL
- DKomunistą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Kapelanem „Solidarności”, zamordowanym przez SB – Porwano go 19 X 1984.
Czym były internowania w stanie wojennym?
- AWyjazdami opozycjonistów na stypendia
- BPrzymusowymi przesiedleniami na Syberię
- CWyrokami sądów wojskowych na karę śmierci
- DZamykaniem działaczy w ośrodkach odosobnienia bez wyroku sądu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Zamykaniem działaczy w ośrodkach odosobnienia bez wyroku sądu – Internowano łącznie ok. 10 tys. osób, kilka tysięcy już w pierwszych dniach.
Jak ocenić stan wojenny?
- ABez uwzględniania faktów
- BNa podstawie faktów, przyczyn i skutków oraz różnych perspektyw
- CTylko według propagandy
- DJednym zdaniem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Na podstawie faktów, przyczyn i skutków oraz różnych perspektyw – Ocenę konieczności decyzji trzeba odróżnić od propagandy; w 2011 roku TK uznał dekrety za niezgodne z konstytucją.
Cały dział „PRL 1957–1989”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.