ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Polska 1944–1956klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/historia/stalinizm-w-polsce-ustroj-terror-i-kosciol/

Historia · Polska 1944–1956 · kl. 4

Stalinizm w Polsce: ustrój, terror i Kościół

W latach 1948–1956 Polska przeszła sowietyzację: nowy ustrój, procesy pokazowe i walka z Kościołem. Poznasz najważniejsze elementy i ofiary.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Zmiany ustroju i życia

  • Konstytucja z 22 VII 1952 zmieniła nazwę państwa na Polską Rzeczpospolitą Ludową i wzorowała się na konstytucji ZSRS.
  • Gospodarka: plan sześcioletni, kolektywizacja wsi (spółdzielnie produkcyjne). Życie: cenzura, kult Stalina, propaganda, socrealizm w kulturze.

2Terror

  • Procesy pokazowe miały zastraszyć społeczeństwo i usunąć przeciwników. Wyroki wydawano nie tylko za czyny, ale za poglądy.
  • Ofiary to żołnierze podziemia: Witold Pilecki (stracony 25 V 1948) i gen. August Emil Fieldorf „Nil” (stracony 24 II 1953). W PRL nazywano ich zdrajcami; po 1989 roku zostali zrehabilitowani i dziś są symbolem „żołnierzy wyklętych”.
ObszarCo się działoUstrójkonstytucja 22 VII 1952: PRL na wzór ZSRSGospodarkaplan sześcioletni (1950–1955), kolektywizacja wsiTerrorprocesy pokazowe, wyroki na żołnierzy podziemia: Pilecki(1948), Fieldorf (1953)Kościółzlikwidowany Caritas, proces kurii krakowskiej (1953),uwięzienie prymasa Wyszyńskiego (25 IX 1953)
Stalinizm w Polsce: mechanizm władzy i terroru
Sprawdź, czy rozumiesz

Co zmieniła konstytucja z 22 VII 1952?

3Państwo i Kościół

  • Władze likwidowały niezależne struktury Kościoła: przejęto Caritas (1950), skonfiskowano dobra kościelne, zorganizowano proces kurii krakowskiej (I 1953). Dekret z II 1953 dawał państwu wpływ na obsadę stanowisk kościelnych; biskupi odpowiedzieli: Non possumus („nie możemy”).
  • 25 IX 1953 aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego. Więziono go do 1956 roku.
Zapamiętaj

Stalinizm w Polsce: konstytucja 1952, plan sześcioletni, kolektywizacja, procesy pokazowe i terror. Ofiary: Pilecki (1948), Fieldorf (1953). Walka z Kościołem: proces kurii (1953), uwięzienie Wyszyńskiego (25 IX 1953).

Uwaga na błąd

Pisanie, że terror stalinowski dotknął tylko komunistów. Ofiarami byli głównie żołnierze podziemia, duchowni, chłopi i zwykli ludzie.

✎Ściąga: Stalinizm w Polsce: ustrój, terror i Kościół

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Stalinizm w Polsce: konstytucja 1952, plan sześcioletni, kolektywizacja, procesy pokazowe i terror. Ofiary: Pilecki (1948), Fieldorf (1953). Walka z Kościołem: proces kurii (1953), uwięzienie Wyszyńskiego (25 IX 1953).
  • Konstytucja z 22 VII 1952 zmieniła nazwę państwa na Polską Rzeczpospolitą Ludową i wzorowała się na konstytucji ZSRS.
  • Procesy pokazowe miały zastraszyć społeczeństwo i usunąć przeciwników. Wyroki wydawano nie tylko za czyny, ale za poglądy.
  • 25 IX 1953 aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego. Więziono go do 1956 roku.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co zmieniła konstytucja z 22 VII 1952?

    1. APrzywróciła konstytucję marcową
    2. BUstanowiła wolne wybory
    3. CPrzywróciła monarchię
    4. DUstrój państwa na wzór ZSRS (PRL)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ustrój państwa na wzór ZSRS (PRL) – Dokument utrwalił rządy komunistów.

  2. Co było celem procesów pokazowych?

    1. AOczyszczenie z zarzutów
    2. BObrona praw człowieka
    3. CZastraszenie społeczeństwa i usunięcie przeciwników
    4. DWyjaśnienie zbrodni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Zastraszenie społeczeństwa i usunięcie przeciwników – Sądy były narzędziem polityki.

  3. Kiedy stracono Witolda Pileckiego?

    1. A1953
    2. B1956
    3. C1944
    4. D25 V 1948
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 25 V 1948 – Skazano go za działalność w podziemiu.

  4. Kim był gen. August Emil Fieldorf „Nil”?

    1. APrymasem
    2. BKomunistą
    3. CDowódcą Kedywu AK, straconym w 1953
    4. DPremierem PRL
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Dowódcą Kedywu AK, straconym w 1953 – Skazano go w procesie politycznym.

  5. Co się stało z prymasem Wyszyńskim 25 IX 1953?

    1. ADostał nagrodę
    2. BZmarł
    3. CZostał aresztowany
    4. DZostał kardynałem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Został aresztowany – Więziony był do 1956 roku.

  6. Które wydarzenie z 1953 roku było atakiem władz na Kościół?

    1. AProces kurii krakowskiej
    2. BWizyta papieża w Polsce
    3. CLegalizacja Caritasu
    4. DZwrot dóbr kościelnych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Proces kurii krakowskiej – Władze oskarżyły duchownych o szpiegostwo.

  7. Czym była kolektywizacja?

    1. AReformą rolną
    2. BOdbudową wsi
    3. CPrzywróceniem folwarków
    4. DŁączeniem gospodarstw w spółdzielnie produkcyjne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Łączeniem gospodarstw w spółdzielnie produkcyjne – Chłopi opierali się przymusowi.

  8. Czym był socrealizm?

    1. ANową wiarą
    2. BNurtem literackim XIX wieku
    3. CDoktryną w kulturze, podporządkowującą ją ideologii
    4. DOdmianą impresjonizmu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Doktryną w kulturze, podporządkowującą ją ideologii – Sztuka miała propagować komunizm.

Cały dział „Polska 1944–1956”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 4

Wojna obronna Polski w 1939 rokuKampania 1939: potencjały, decyzje i ocenyII wojna światowa: fronty i klęska OsiDaleki Wschód, Afryka i Włochy: inne fronty wojnyKonferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, PoczdamWielka Koalicja i współpraca Niemiec z ZSRSLudność cywilna i jeńcy w II wojnie światowejŻycie pod okupacją, obozy i deportacjePolityka okupantów: Niemcy i ZSRS w PolsceZbrodnie niemieckie i sowieckie oraz pamięć o nichLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejZagłada Żydów: etapy i opórPostawy wobec Holokaustu i SprawiedliwiKorzenie antysemityzmu i działania rządu RP wobec ZagładyRząd RP na uchodźstwie i układ Sikorski–MajskiPolacy na frontach i sprawa polska w polityce mocarstwArmia Andersa, Polskie Siły Zbrojne i położenie rządu RPPolskie Państwo Podziemne i Armia KrajowaAkcja „Burza” i powstanie warszawskieSkutki II wojny światowejRozliczenie zbrodni wojennych i ocena ONZPoczątek zimnej wojny, NATO i Układ WarszawskiSowietyzacja Europy Środkowo-Wschodniej i bunty: NRD, Węgry, CzechosłowacjaKonflikt arabsko-izraelski i Bliski WschódPowstanie Izraela i przemiany w ChinachDekolonizacja oraz Wietnam, Kuba i AfganistanRok Afryki i terroryzmIntegracja europejska, nauka i przemiany kulturyZagrożenia cywilizacyjne, Sobór Watykański II i kultura masowaUSA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskiePolska po wojnie: straty, nowe granice i odbudowaPrzesiedlenia i nowe granice: skutki społeczneJak komuniści przejęli władzę w PolscePropaganda, socrealizm, plan sześcioletni i odwilżPoznański Czerwiec 1956 i Październik 1956System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.Kryzysy: Marzec 1968, Grudzień 1970, Czerwiec 1976Kościół, opozycja i „Solidarność”Postawy wobec władzy, milenium 1966 i ludzie „Solidarności”Stan wojenny w PolsceStan wojenny: reakcje świata, Kościół i życie codzienneOkrągły Stół i wybory 1989Jesień Ludów, rozpad ZSRS i wojny lat 90.Obalanie komunizmu i transformacja w regionieTransformacja ustrojowa i Konstytucja 1997Spory polityczne i koszty transformacji w latach 90.Polska w NATO i Unii EuropejskiejPolska i sąsiedzi po 1989 rokuŚwiat po 2000 roku: Chiny, terroryzm i wojna na UkrainieŹródła XX wieku: jak je czytać i oceniaćSpory o XX wiek: interpretacje i argumentacjaPowtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 rokuPorównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu