ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · III RP i świat na przełomie stuleciklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/historia/spory-polityczne-i-koszty-transformacji-w-latach-90/

Historia · III RP i świat na przełomie stuleci · kl. 4 · zakres rozszerzony

Spory polityczne i koszty transformacji w latach 90.

Transformacja dała Polakom wolność, ale też przyniosła bezrobocie i podziały. Na rozszerzeniu trzeba umieć ocenić jej koszty i spory polityczne, a nie tylko wymienić reformy.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Przemiany lat 90.

  • Gospodarka: prywatyzacja, rozwój małych firm, otwarcie na świat, ale też likwidacja państwowych zakładów i PGR (1992–1993). Polityka: powstały nowe partie, wolna prasa, samorząd. Kultura: pojawiły się prywatne media i wydawnictwa, ale część instytucji kultury zbiedniała.

2Spory polityczne

  • O rozliczenie przeszłości (dekomunizacja, lustracja). Hasłem sporu stała się „gruba kreska” – słowa Mazowieckiego z 1989 roku o „grubej linii” oddzielającej jego rząd od przeszłości. Krytycy odczytywali je jako rezygnację z rozliczeń.
  • O kształt konstytucji (rola Kościoła, prawa socjalne, system władzy).
  • Podział na obóz postsolidarnościowy i postkomunistyczny (np. wygrana SLD w 1993, prezydent Kwaśniewski w 1995, AWS w 1997).
Sprawdź, czy rozumiesz

Z czym wiąże się określenie „gruba kreska”?

3Koszty społeczne

KorzyściKoszty
Wzrost gospodarczy od 1992 rokuWysokie bezrobocie (ok. 16% w 1993)
Nowe możliwości i zawodyWykluczenie w małych miastach i na wsi po likwidacji PGR
Wolność słowa i działalnościNierówności i poczucie niesprawiedliwości
Otwarcie na ZachódOdpływ młodych ludzi za granicę

4Jak oceniać koszty

  • Zadaj pytania: kto zyskał, kto stracił, w jakim okresie i w porównaniu z czym. To samo zjawisko inaczej ocenia absolwent, robotnik stoczni czy rolnik z PGR.
Zapamiętaj

Lata 90. to wolność i wzrost, ale też bezrobocie i wykluczenie. Spory polityczne dotyczyły rozliczenia przeszłości i konstytucji. Ocena kosztów wymaga wskazania grup i kryteriów.

Uwaga na błąd

Przedstawianie kosztów transformacji jako dowodu, że była zbędna albo błędna. Trzeba porównać koszty z alternatywami i korzyściami.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jakie korzyści przyniosła transformacja?

✎Ściąga: Spory polityczne i koszty transformacji w latach 90.

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Lata 90. to wolność i wzrost, ale też bezrobocie i wykluczenie. Spory polityczne dotyczyły rozliczenia przeszłości i konstytucji. Ocena kosztów wymaga wskazania grup i kryteriów.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co działo się z PGR w latach 90.?

    1. APrzekształcono je w kołchozy
    2. BLikwidowano je, co dotknęło mieszkańców wielu wsi
    3. CRozbudowywano je
    4. DZakazano ich likwidacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Likwidowano je, co dotknęło mieszkańców wielu wsi – Wiele rodzin straciło pracę.

  2. Jakie bezrobocie występowało w Polsce w 1993?

    1. AOk. 1%
    2. BOk. 36%
    3. COk. 16%
    4. DOk. 6%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ok. 16% – Było wysokie po upadku zakładów państwowych.

  3. Z czym wiąże się określenie „gruba kreska”?

    1. AZ podatkiem od wzbogacenia
    2. BZ reformą szkolną
    3. CZ planem Balcerowicza
    4. DZe słowami Mazowieckiego z 1989 roku, odczytanymi przez krytyków jako rezygnacja z rozliczeń
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ze słowami Mazowieckiego z 1989 roku, odczytanymi przez krytyków jako rezygnacja z rozliczeń – Mazowiecki mówił o „grubej linii” odcinającej jego rząd od przeszłości; spór dotyczył rozliczeń z PRL.

  4. Które partie wygrywały wybory w latach 90.?

    1. AObozy postsolidarnościowe i postkomunistyczne na przemian
    2. BWyłącznie PZPR
    3. CWyłącznie ludowcy
    4. DŻadna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Obozy postsolidarnościowe i postkomunistyczne na przemian – Wygrywał SLD (1993) i AWS (1997).

  5. Który z kosztów dotykał przede wszystkim małych miast?

    1. AWzrost cen mieszkań
    2. BWykluczenie po likwidacji zakładów
    3. CBrak partii
    4. DBrak internetu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wykluczenie po likwidacji zakładów – Mieszkańcy tracili zatrudnienie.

  6. Jakie korzyści przyniosła transformacja?

    1. AWolność słowa, wzrost gospodarczy, otwarcie na Zachód
    2. BGospodarkę planową
    3. CCenzurę
    4. DZamknięcie granic
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wolność słowa, wzrost gospodarczy, otwarcie na Zachód – Obywatele zyskali nowe możliwości.

  7. Jak oceniać koszty społeczne?

    1. APomijając grupy
    2. BWskazując, kto zyskał, kto stracił i w porównaniu z czym
    3. CTylko dane PKB
    4. DJednym zdaniem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wskazując, kto zyskał, kto stracił i w porównaniu z czym – Ocena wymaga kryteriów i kontekstu.

  8. Kto wygrał wybory prezydenckie w 1995 roku?

    1. AAleksander Kwaśniewski
    2. BTadeusz Mazowiecki
    3. CLech Wałęsa
    4. DWojciech Jaruzelski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Aleksander Kwaśniewski – Kandydat SLD pokonał w II turze Lecha Wałęsę.

Cały dział „III RP i świat na przełomie stuleci”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 4

Wojna obronna Polski w 1939 rokuKampania 1939: potencjały, decyzje i ocenyII wojna światowa: fronty i klęska OsiDaleki Wschód, Afryka i Włochy: inne fronty wojnyKonferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, PoczdamWielka Koalicja i współpraca Niemiec z ZSRSLudność cywilna i jeńcy w II wojnie światowejŻycie pod okupacją, obozy i deportacjePolityka okupantów: Niemcy i ZSRS w PolsceZbrodnie niemieckie i sowieckie oraz pamięć o nichLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejZagłada Żydów: etapy i opórPostawy wobec Holokaustu i SprawiedliwiKorzenie antysemityzmu i działania rządu RP wobec ZagładyRząd RP na uchodźstwie i układ Sikorski–MajskiPolacy na frontach i sprawa polska w polityce mocarstwArmia Andersa, Polskie Siły Zbrojne i położenie rządu RPPolskie Państwo Podziemne i Armia KrajowaAkcja „Burza” i powstanie warszawskieSkutki II wojny światowejRozliczenie zbrodni wojennych i ocena ONZPoczątek zimnej wojny, NATO i Układ WarszawskiSowietyzacja Europy Środkowo-Wschodniej i bunty: NRD, Węgry, CzechosłowacjaKonflikt arabsko-izraelski i Bliski WschódPowstanie Izraela i przemiany w ChinachDekolonizacja oraz Wietnam, Kuba i AfganistanRok Afryki i terroryzmIntegracja europejska, nauka i przemiany kulturyZagrożenia cywilizacyjne, Sobór Watykański II i kultura masowaUSA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskiePolska po wojnie: straty, nowe granice i odbudowaPrzesiedlenia i nowe granice: skutki społeczneJak komuniści przejęli władzę w PolsceStalinizm w Polsce: ustrój, terror i KościółPropaganda, socrealizm, plan sześcioletni i odwilżPoznański Czerwiec 1956 i Październik 1956System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.Kryzysy: Marzec 1968, Grudzień 1970, Czerwiec 1976Kościół, opozycja i „Solidarność”Postawy wobec władzy, milenium 1966 i ludzie „Solidarności”Stan wojenny w PolsceStan wojenny: reakcje świata, Kościół i życie codzienneOkrągły Stół i wybory 1989Jesień Ludów, rozpad ZSRS i wojny lat 90.Obalanie komunizmu i transformacja w regionieTransformacja ustrojowa i Konstytucja 1997Polska w NATO i Unii EuropejskiejPolska i sąsiedzi po 1989 rokuŚwiat po 2000 roku: Chiny, terroryzm i wojna na UkrainieŹródła XX wieku: jak je czytać i oceniaćSpory o XX wiek: interpretacje i argumentacjaPowtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 rokuPorównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu