1Właściwości wody
- Badamy stan skupienia, barwę, mętność (czy woda jest przezroczysta) i zapach. Wąchamy ostrożnie – machamy dłonią znad naczynia w stronę nosa.
- Wody z kałuży ani ze stawu nie pijemy i nie smakujemy.
- Doświadczenie: do trzech jednakowych przezroczystych szklanek nalewamy wodę z kranu, deszczówkę i wodę ze stawu. Za szklankami stawiamy białą kartkę z napisem. Na jej tle oceniamy barwę, a przez wodę mętną napis jest niewyraźny.
| woda | barwa i mętność | zapach |
|---|---|---|
| z kranu | bezbarwna, przezroczysta | bez zapachu lub lekko czuć chlor |
| deszczówka | bezbarwna, czasem lekko mętna | zwykle bez zapachu |
| z kałuży lub stawu | mętna, żółtawa lub zielonkawa | może pachnieć mułem |
- Czysta woda jest bezbarwna, przezroczysta i nie ma zapachu.
2Napięcie powierzchniowe
- Powierzchnia wody zachowuje się jak cienka, sprężysta „skórka”. To napięcie powierzchniowe.
- Dzięki niemu nartnik chodzi po wodzie, a spinacz ostrożnie położony na wodzie nie tonie.
- Kropla wody na liściu ma kształt kulki. Kropla oleju bardziej się rozlewa – olej ma mniejsze napięcie powierzchniowe niż woda.
- Doświadczenie: do miski, w której pływa spinacz, dodajemy kroplę płynu do naczyń. Spinacz tonie, bo „skórka” słabnie.
- Doświadczenie: kroplomierzem nakładamy krople na monetę – raz czystej wody, raz wody z płynem do naczyń. Czystej wody zmieści się więcej i utworzy wypukłą „górkę”, a woda z płynem szybciej się rozleje.
Woda ma duże napięcie powierzchniowe. Detergent, np. płyn do naczyń, je zmniejsza.
Jak bezpiecznie sprawdzić zapach wody?
Tak wąchamy każdą substancję w pracowni.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Detergenty i bańki mydlane
- Detergenty to środki myjące: płyn do naczyń, proszek do prania, szampon. Woda z detergentem lepiej moczy brud i zmywa tłuszcz.
- Bańki mydlane robimy z wody i płynu do naczyń. Gdy dodamy trochę gliceryny, bańki są większe i dłużej nie pękają.
4Detergenty a środowisko
- Ścieki z detergentami trafiają do rzek i jezior. Tworzy się piana, a detergenty szkodzą rybom, owadom wodnym i roślinom.
- Detergent osłabia „skórkę” wody, więc nartniki i inne owady żyjące na jej powierzchni toną.
- Używaj detergentów z umiarem i wybieraj środki ekologiczne.
„im więcej płynu, tym czyściej”
Nadmiar detergentu nie myje lepiej, a bardziej szkodzi przyrodzie.
Co dodać do wody z płynem do naczyń, żeby bańki mydlane dłużej nie pękały?
Gliceryna sprawia, że bańki są większe i trwalsze.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Badamy wodę: właściwości i napięcie powierzchniowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Woda ma duże napięcie powierzchniowe. Detergent, np. płyn do naczyń, je zmniejsza.
- Detergenty to środki myjące: płyn do naczyń, proszek do prania, szampon. Woda z detergentem lepiej moczy brud i zmywa tłuszcz.
- Bańki mydlane robimy z wody i płynu do naczyń. Gdy dodamy trochę gliceryny, bańki są większe i dłużej nie pękają.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dzięki czemu nartnik może chodzić po powierzchni wody?
- Adzięki napięciu powierzchniowemu wody
- Bdzięki bardzo szybkiemu bieganiu
- Cdzięki pęcherzykom powietrza pod wodą
- Ddzięki silnemu nurtowi wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dzięki napięciu powierzchniowemu wody – Powierzchnia wody działa jak sprężysta skórka, która utrzymuje lekkiego owada.
Co się stanie ze spinaczem pływającym na wodzie, gdy dodamy kroplę płynu do naczyń?
- Abędzie dalej pływał
- Bzatonie
- Crozpuści się
- Dpodskoczy do góry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zatonie – Płyn zmniejsza napięcie powierzchniowe, więc „skórka” nie utrzyma spinacza.
Którą wodę zwykle opisujemy jako mętną i pachnącą mułem?
- Aświeżą deszczówkę
- Bwodę z kranu
- Cwodę ze stawu
- Dwodę z butelki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wodę ze stawu – W stawie są muł, glony i resztki roślin.
Jak bezpiecznie sprawdzić zapach wody?
- Amachając dłonią znad naczynia w stronę nosa
- Bbiorąc mały łyk wody do ust
- Cpodgrzewając wodę aż do wrzenia
- Dwąchając z bliska tuż nad naczyniem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: machając dłonią znad naczynia w stronę nosa – Tak wąchamy każdą substancję w pracowni.
Dlaczego płynem do naczyń łatwiej zmyć tłuszcz?
- ADetergent zmniejsza napięcie powierzchniowe wody.
- BDetergent zwiększa napięcie powierzchniowe wody.
- CDetergent mocno ogrzewa wodę.
- DDetergent zmienia tłuszcz w wodę.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Detergent zmniejsza napięcie powierzchniowe wody. – Woda z detergentem lepiej moczy brud i zmywa tłuszcz.
Co dodać do wody z płynem do naczyń, żeby bańki mydlane dłużej nie pękały?
- Atrochę gliceryny
- Bszczyptę piasku
- Ckostki lodu
- Ddużo soli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: trochę gliceryny – Gliceryna sprawia, że bańki są większe i trwalsze.
Które zachowanie najmniej szkodzi rzekom?
- Amycie samochodu nad brzegiem rzeki
- Bwylewanie wody po praniu do rowu
- Cużywanie małej ilości ekologicznego płynu
- Ddolewanie dużo płynu „dla pewności”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: używanie małej ilości ekologicznego płynu – Mniej detergentu to mniej piany i szkodliwych substancji w wodzie.
Jaki kształt ma mała kropla wody na liściu?
- Akulki
- Bdługiej nitki
- Cpłaskiej plamy
- Dsześcianu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kulki – Napięcie powierzchniowe ściąga kroplę w kulkę.
Cały dział „Materia i jej przemiany w przyrodzie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.