1Pogoda i klimat
- Pogoda to stan powietrza (atmosfery) w danym miejscu i czasie – dziś, jutro. Klimat to pogoda typowa dla danego miejsca, obserwowana przez wiele lat.
2Składniki pogody i przyrządy
| składnik | przyrząd | jednostka |
|---|---|---|
| temperatura powietrza | termometr | °C (stopnie Celsjusza) |
| ciśnienie atmosferyczne | barometr | hPa (hektopaskale) |
| opady | deszczomierz | mm (milimetry) |
| kierunek wiatru | wiatrowskaz | strona świata |
| prędkość wiatru | wiatromierz | m/s lub km/h |
| zachmurzenie | obserwacja nieba | np. bezchmurnie, pochmurno |
| wilgotność powietrza | higrometr | % |
- Ciśnienie atmosferyczne to nacisk powietrza na powierzchnię Ziemi. Wilgotność mówi, ile pary wodnej jest w powietrzu.
- Wiatr nazywamy od kierunku, z którego wieje. Wiatr północny wieje z północy na południe.
„wiatr zachodni wieje na zachód”
Wiatr zachodni wieje z zachodu na wschód.
Czym różni się pogoda od klimatu?
Klimat to pogoda typowa dla miejsca, obserwowana przez wiele lat.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Kalendarz i mapa pogody
- W kalendarzu pogody codziennie zapisujemy pomiary i rysujemy symbole: słońce, chmurę, chmurę z kroplami deszczu, płatki śniegu.
- Na mapie pogody są symbole zachmurzenia i opadów, liczby oznaczające temperaturę oraz strzałki wiatru. Strzałka pokazuje, dokąd wieje wiatr. Liczba przy strzałce to prędkość wiatru (np. 5 m/s). Ciśnienie podaje się na mapie w hPa (np. 1015 hPa).
- Przykład: przy Gdańsku jest chmura z kroplami, 12 °C i strzałka skierowana na wschód. Pada deszcz, jest chłodno, wieje wiatr zachodni.
Strzałka na mapie pokazuje, dokąd wieje wiatr, a nazwa wiatru mówi, skąd wieje.
4Prognozy i doświadczenie
- Prognozy pogody w Polsce przygotowuje IMGW (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej). Wydaje też ostrzeżenia, np. przed burzami, upałem i mrozem.
- Doświadczenie „chmura w słoiku”: do słoika dorosły nalewa gorącej wody, a na górze kładziemy talerzyk z lodem. W słoiku pojawia się mgiełka – para wodna skrapla się, tak jak w chmurze.
W kalendarzu pogody narysowano chmurę z kroplami i zapisano 8 °C. Jaka była pogoda?
Chmura z kroplami oznacza deszcz, a 8 °C – chłodny dzień.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Pogoda i jej składniki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Strzałka na mapie pokazuje, dokąd wieje wiatr, a nazwa wiatru mówi, skąd wieje.
- Pogoda to stan powietrza (atmosfery) w danym miejscu i czasie – dziś, jutro. Klimat to pogoda typowa dla danego miejsca, obserwowana przez wiele lat.
- Ciśnienie atmosferyczne to nacisk powietrza na powierzchnię Ziemi. Wilgotność mówi, ile pary wodnej jest w powietrzu.
- Prognozy pogody w Polsce przygotowuje IMGW (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej). Wydaje też ostrzeżenia, np. przed burzami, upałem i mrozem.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jakim przyrządem mierzymy ciśnienie atmosferyczne?
- Adeszczomierzem
- Bbarometrem
- Ctermometrem
- Dwiatromierzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: barometrem – Barometr mierzy ciśnienie w hektopaskalach.
W jakich jednostkach podaje się ciśnienie atmosferyczne?
- Am/s
- Bmm
- ChPa
- D°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: hPa – Ciśnienie podajemy w hektopaskalach (hPa).
Z której strony wieje wiatr wschodni?
- Az południa
- Bze wschodu
- Cz północy
- Dz zachodu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ze wschodu – Nazwa wiatru mówi, skąd wieje.
Na mapie pogody przy Krakowie narysowano strzałkę skierowaną na północ. Jaki to wiatr?
- Awschodni
- Bzachodni
- Cpółnocny
- Dpołudniowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: południowy – Wiatr wieje na północ, czyli z południa – to wiatr południowy.
Czym różni się pogoda od klimatu?
- APogoda dotyczy lata, a klimat – zimy.
- BPogoda dotyczy miast, a klimat – wsi.
- CPogoda to stan atmosfery teraz, a klimat – przez wiele lat.
- DPogoda to temperatura, a klimat – opady.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Pogoda to stan atmosfery teraz, a klimat – przez wiele lat. – Klimat to pogoda typowa dla miejsca, obserwowana przez wiele lat.
Do czego służy deszczomierz?
- Ado pomiaru prędkości wiatru
- Bdo pomiaru wilgotności powietrza
- Cdo pomiaru ciśnienia
- Ddo pomiaru ilości opadów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: do pomiaru ilości opadów – Deszczomierz zbiera opady, a ich ilość podajemy w milimetrach.
Która instytucja przygotowuje prognozy pogody w Polsce?
- AIMGW
- Bsanepid
- CLasy Państwowe
- DGUS
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: IMGW – IMGW zajmuje się pogodą i wodami w Polsce.
W kalendarzu pogody narysowano chmurę z kroplami i zapisano 8 °C. Jaka była pogoda?
- Amroźno i śnieżnie
- Bchłodno i deszczowo
- Cupalnie i burzowo
- Dciepło i słonecznie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: chłodno i deszczowo – Chmura z kroplami oznacza deszcz, a 8 °C – chłodny dzień.
Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.