1Co to jest rozpuszczanie
- Wsyp cukier do herbaty i zamieszaj. Po chwili go nie widać – cukier się rozpuścił. Rozdzielił się na drobinki tak małe, że ich nie widać.
- Powstaje roztwór. Woda to rozpuszczalnik, a cukier – substancja rozpuszczona.
Rozpuszczalnik + substancja rozpuszczona = roztwór (np. woda + sól = roztwór soli).
„cukier w herbacie się stopił”
Topnienie to zmiana ciała stałego w ciecz pod wpływem ciepła (np. lód → woda). Cukier w herbacie się rozpuszcza.
2Rozpuszczalne i nierozpuszczalne
| rozpuszczalne w wodzie | nierozpuszczalne w wodzie |
|---|---|
| cukier | piasek |
| sól kuchenna | olej |
| kawa rozpuszczalna | kreda |
- Substancję nierozpuszczalną widać w wodzie: opada na dno (piasek), pływa na wierzchu (olej) albo mąci wodę (kreda).
Która substancja rozpuszcza się w wodzie?
Sól znika w wodzie i powstaje roztwór soli.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Co przyspiesza rozpuszczanie
- Mieszanie – cukier rozpuszcza się szybciej, gdy mieszamy łyżeczką.
- Rozdrobnienie – cukier puder rozpuszcza się szybciej niż kostka cukru.
- Wyższa temperatura – w ciepłej wodzie cukier rozpuszcza się szybciej niż w zimnej.
4Doświadczenie z próbą kontrolną
- Do dwóch takich samych szklanek nalewamy tyle samo wody o tej samej temperaturze. Do każdej wsypujemy łyżeczkę cukru.
- W jednej szklance mieszamy (próba badawcza), w drugiej nie (próba kontrolna). Mierzymy czas.
- Wynik: w szklance z mieszaniem cukier znika szybciej. Wniosek: mieszanie przyspiesza rozpuszczanie.
W próbie badawczej zmieniamy tylko jedną rzecz. Wszystko inne musi być takie samo jak w próbie kontrolnej.
- Tak samo badamy rozdrobnienie (kostka cukru i tyle samo cukru pudru) oraz temperaturę (woda zimna i ciepła – gorącą wodę nalewa dorosły).
Kuba bada, jak temperatura wpływa na rozpuszczanie. Co ma być różne w jego dwóch szklankach?
W próbie badawczej zmieniamy tylko jeden czynnik.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Rozpuszczanie substancji w wodzie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Rozpuszczalnik + substancja rozpuszczona = roztwór (np. woda + sól = roztwór soli).
- W próbie badawczej zmieniamy tylko jedną rzecz. Wszystko inne musi być takie samo jak w próbie kontrolnej.
- Mieszanie – cukier rozpuszcza się szybciej, gdy mieszamy łyżeczką.
- Rozdrobnienie – cukier puder rozpuszcza się szybciej niż kostka cukru.
- Wyższa temperatura – w ciepłej wodzie cukier rozpuszcza się szybciej niż w zimnej.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która substancja rozpuszcza się w wodzie?
- Asól kuchenna
- Bolej
- Ckreda
- Dpiasek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sól kuchenna – Sól znika w wodzie i powstaje roztwór soli.
Jak nazywamy wodę w roztworze cukru?
- Aosad
- Broztwór
- Crozpuszczalnik
- Dsubstancja rozpuszczona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozpuszczalnik – Woda rozpuszcza cukier, więc jest rozpuszczalnikiem.
Ola wsypała cukier do herbaty i powiedziała: „Cukier się stopił”. Jak powinna powiedzieć?
- ACukier się roztopił.
- BCukier wyparował.
- CCukier się rozpuścił.
- DCukier się skroplił.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Cukier się rozpuścił. – Cukier w herbacie rozpuszcza się, a nie topi.
Co rozpuści się najszybciej w wodzie, jeśli nie mieszamy?
- Ałyżeczka cukru pudru
- Bjedna kostka cukru
- Cduża bryła cukru
- Ddwie kostki cukru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: łyżeczka cukru pudru – Im bardziej rozdrobniona substancja, tym szybciej się rozpuszcza.
Po co w doświadczeniu przygotowuje się próbę kontrolną?
- Ażeby porównać z nią wynik próby badawczej
- Bżeby doświadczenie trwało krócej
- Cżeby zużyć więcej cukru
- Dżeby mieć zapas, gdy coś się rozleje
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: żeby porównać z nią wynik próby badawczej – Bez próby kontrolnej nie wiemy, czy zmiana coś dała.
Kuba bada, jak temperatura wpływa na rozpuszczanie. Co ma być różne w jego dwóch szklankach?
- Ailość cukru i mieszanie
- Btemperatura i ilość wody
- Ctylko temperatura wody
- Dtemperatura i rodzaj cukru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tylko temperatura wody – W próbie badawczej zmieniamy tylko jeden czynnik.
Co się stanie z piaskiem wsypanym do wody i wymieszanym?
- APo chwili opadnie na dno.
- BWypłynie na powierzchnię.
- CZmieni się w parę wodną.
- DRozpuści się bez śladu.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Po chwili opadnie na dno. – Piasek nie rozpuszcza się w wodzie i opada na dno.
W której szklance cukier rozpuści się najszybciej?
- Azimna woda i mieszanie
- Bciepła woda i mieszanie
- Cciepła woda bez mieszania
- Dzimna woda bez mieszania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ciepła woda i mieszanie – Wyższa temperatura i mieszanie razem najbardziej przyspieszają rozpuszczanie.
Cały dział „Materia i jej przemiany w przyrodzie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.