ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Przyroda · Planeta Ziemiaklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/przyroda/wody-plynace-i-stojace/

Przyroda · Planeta Ziemia · kl. 4

Wody płynące i stojące

Dowiesz się, czym różnią się wody płynące od stojących i z czego składa się system rzeczny.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wody płynące i stojące

  • Wody płynące stale płyną z miejsc wyżej położonych w niższe: strumień i potok (małe; potok płynie szybko w górach), rzeka (duża, płynie stale korytem), kanał (wykopany przez ludzi).
  • Wody stojące wypełniają zagłębienia terenu: jezioro (naturalny zbiornik), staw (mały, płytki, zwykle wykopany przez ludzi), bagno (podmokły teren zarośnięty roślinami), zbiornik zaporowy (powstaje, gdy na rzece zbuduje się zaporę).

2System rzeczny

  • Źródło – miejsce, w którym rzeka się zaczyna. Ujście – miejsce, w którym rzeka wpada do morza, jeziora lub innej rzeki.
  • Rzeka główna wpada do morza. Rzeki, które do niej wpadają, to dopływy – lewe i prawe.
  • Rzeka główna z dopływami to system rzeczny.
morzeźródłoujścierzeka głównadopływ lewydopływ prawylewy brzegprawy brzeglewy i prawy brzeg: patrzymy z biegiem rzeki, od źródła do ujścia
System rzeczny: źródło, rzeka główna, dopływy i ujście.
Zapamiętaj

Dopływ lewy i prawy określamy, patrząc zgodnie z kierunkiem płynięcia rzeki (tyłem do źródła).

Uwaga na błąd

Określanie dopływu lewego i prawego według strony kartki. Liczy się kierunek płynięcia wody.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak określamy, czy dopływ jest lewy, czy prawy?

3Wisła i Odra

  • Wisła – najdłuższa rzeka Polski (ok. 1047 km). Wypływa z Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, uchodzi do Zatoki Gdańskiej. Dopływy: lewe – np. Pilica; prawe – np. San, Narew.
  • Odra (ok. 854 km) wypływa w Czechach i uchodzi do Zalewu Szczecińskiego. Jej największy dopływ to Warta (prawy).

4Życie w wodzie

  • W wodzie płynącej jest więcej tlenu, bo woda stale się miesza. Woda stojąca latem szybciej się nagrzewa i ma mniej tlenu.
  • Organizmy w rzece opierają się nurtowi (płynącej wodzie): przyczepiają się do kamieni lub mają opływowe ciało.
  • Walory Wisły: w wielu miejscach płynie naturalnie, ma piaszczyste wyspy z gniazdami ptaków (np. rybitw), a w dolinie żyją bobry.
Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego w szybko płynącym potoku jest dużo tlenu?

✎Ściąga: Wody płynące i stojące

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Dopływ lewy i prawy określamy, patrząc zgodnie z kierunkiem płynięcia rzeki (tyłem do źródła).
  • Wody płynące stale płyną z miejsc wyżej położonych w niższe: strumień i potok (małe; potok płynie szybko w górach), rzeka (duża, płynie stale korytem), kanał (wykopany przez ludzi).
  • Wody stojące wypełniają zagłębienia terenu: jezioro (naturalny zbiornik), staw (mały, płytki, zwykle wykopany przez ludzi), bagno (podmokły teren zarośnięty roślinami), zbiornik zaporowy (powstaje, gdy na rzece zbuduje się zaporę).
  • Źródło – miejsce, w którym rzeka się zaczyna. Ujście – miejsce, w którym rzeka wpada do morza, jeziora lub innej rzeki.
  • Rzeka główna wpada do morza. Rzeki, które do niej wpadają, to dopływy – lewe i prawe.
  • Wisła – najdłuższa rzeka Polski (ok. 1047 km). Wypływa z Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, uchodzi do Zatoki Gdańskiej. Dopływy: lewe – np. Pilica; prawe – np. San, Narew.
  • Odra (ok. 854 km) wypływa w Czechach i uchodzi do Zalewu Szczecińskiego. Jej największy dopływ to Warta (prawy).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który zbiornik należy do wód stojących?

    1. Apotok
    2. Brzeka
    3. Cjezioro
    4. Dkanał
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: jezioro – Jezioro wypełnia zagłębienie terenu, a woda w nim nie płynie w jednym kierunku.

  2. Jak nazywa się miejsce, w którym rzeka się zaczyna?

    1. Aujście
    2. Bźródło
    3. Ckoryto
    4. Ddopływ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: źródło – Rzeka zaczyna się w źródle, a kończy w ujściu.

  3. Jak określamy, czy dopływ jest lewy, czy prawy?

    1. Apatrząc w stronę źródła rzeki
    2. Bpatrząc zawsze na północ
    3. Cpatrząc zgodnie z kierunkiem płynięcia rzeki
    4. Dpatrząc na mapę tak, jak ją trzymamy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: patrząc zgodnie z kierunkiem płynięcia rzeki – Stajemy tyłem do źródła i patrzymy tam, dokąd płynie woda.

  4. Jaka jest najdłuższa rzeka Polski?

    1. AOdra
    2. BWisła
    3. CBug
    4. DWarta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wisła – Wisła ma ok. 1047 km długości.

  5. Dlaczego w szybko płynącym potoku jest dużo tlenu?

    1. APotok jest bardzo głęboki.
    2. BW potoku nie ma żadnych zwierząt.
    3. CWoda w potoku jest zawsze ciepła.
    4. DPłynąca woda stale się miesza.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Płynąca woda stale się miesza. – Mieszająca się woda pobiera więcej tlenu z powietrza.

  6. Gdzie uchodzi Wisła?

    1. Ado Zatoki Gdańskiej
    2. Bdo Odry
    3. Cdo Zalewu Szczecińskiego
    4. Ddo jeziora Śniardwy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: do Zatoki Gdańskiej – Wisła wpada do Bałtyku w Zatoce Gdańskiej.

  7. Jak nazywa się zbiornik, który powstał po zbudowaniu zapory na rzece?

    1. Akanał
    2. Bzbiornik zaporowy
    3. Cbagno
    4. Dstaw
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zbiornik zaporowy – Zapora zatrzymuje wodę rzeki i powstaje zbiornik zaporowy.

  8. Na schemacie rzeka Lipka wpada do rzeki Wierzby, a Wierzba – do morza. Czym jest Lipka?

    1. Arzeką główną
    2. Bujściem
    3. Cdopływem
    4. Dźródłem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dopływem – Lipka wpada do innej rzeki, więc jest jej dopływem.

Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Przyroda, klasa 4

Czym jest przyroda?Jak skutecznie się uczyć?Zmysły i przyrządy przyrodnikaMikroskop i obserwacje mikroskopoweJak prowadzić badania przyrodnicze?Kierunki geograficzne i orientacja w terenieRośliny naszej okolicyFotosynteza i oddychanieZwierzęta naszej okolicyGrzyby kapeluszoweRośliny i grzyby trujące, zwierzęta jadowiteSkały w naszej okolicyGlebaSkład powietrza: tlen i dwutlenek węglaKrajobraz najbliższej okolicyStany skupienia wody i ich przemianyDrobinowa budowa materiiWoda, mróz i śnieg w przyrodzieRozpuszczanie substancji w wodzieMieszaniny i ich rozdzielanieBadamy wodę: właściwości i napięcie powierzchnioweObieg wody w przyrodzieKontynenty i oceanyPlan i mapa. SkalaNiziny, wyżyny i góryKrainy geograficzne PolskiPogoda i jej składnikiCechy organizmów i poziomy organizacji życiaKto kogo zjada? Łańcuchy i sieci pokarmoweŻycie na lądzie i w wodzieŁąkaLasRzeka i jej dolinaMiasto i wieśUprawy i chów zwierząt w PolsceJak działa moje ciało? Układy narządówCo warto jeść? Składniki pokarmoweOpakowania i segregacja odpadówDrobnoustroje i pasożytyUzależnienia