1Etapy obiegu wody
- Parowanie – Słońce ogrzewa wodę w morzach, jeziorach, rzekach i glebie. Woda zmienia się w parę wodną i unosi się w górę.
- Transpiracja – woda paruje z liści roślin.
- Skraplanie – wysoko nad ziemią jest zimno. Para wodna skrapla się w drobne kropelki, które tworzą chmury.
- Opady – z chmur pada deszcz, śnieg lub grad.
- Spływ powierzchniowy – część wody spływa po ziemi do rzek, a rzekami do morza.
- Wsiąkanie – część wody wsiąka w glebę i tworzy wody podziemne. Wypływają one na powierzchnię w źródłach.
Obieg wody nie ma początku ani końca. Napędza go energia Słońca.
„w obiegu woda się zużywa”
Woda zmienia tylko miejsce i stan skupienia, a jej ilość na Ziemi się nie zmienia.
2Zmiana klimatu a obieg wody
- Gdy jest cieplej, woda szybciej paruje. Gleba częściej wysycha – zdarzają się susze.
- Częściej padają gwałtowne ulewy. Woda nie zdąży wsiąknąć i może być powódź (więcej w klasie 6).
- Zimą jest mniej śniegu. A to właśnie śnieg, topniejąc powoli wiosną, dobrze nawadnia glebę.
- Bilans wodny to porównanie, ile wody w danym miejscu przybywa (opady), a ile ubywa (parowanie, spływ). Gdy więcej wody ubywa, niż przybywa, robi się sucho.
Jak cieplejszy klimat wpływa na obieg wody?
W cieple parowanie jest szybsze, więc gleba częściej wysycha.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Człowiek a obieg wody
- Beton i asfalt w miastach nie przepuszczają wody. Deszcz szybko spływa do kanałów, zamiast wsiąkać w glebę.
- Osuszanie bagien i łąk oraz wycinanie lasów sprawiają, że w okolicy zostaje mniej wody.
4Co możemy zrobić
- Zbierać deszczówkę do beczki i podlewać nią ogród.
- Sadzić drzewa i krzewy, zakładać ogrody deszczowe (rabaty, do których spływa deszczówka) i zostawiać trawniki zamiast betonu.
Zieleń i zbieranie deszczówki zatrzymują wodę tam, gdzie spadła.
Które działanie pomaga zatrzymać wodę w okolicy?
Zebrana deszczówka zostaje na miejscu i można nią podlewać rośliny.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Obieg wody w przyrodzie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Obieg wody nie ma początku ani końca. Napędza go energia Słońca.
- Zieleń i zbieranie deszczówki zatrzymują wodę tam, gdzie spadła.
- Parowanie – Słońce ogrzewa wodę w morzach, jeziorach, rzekach i glebie. Woda zmienia się w parę wodną i unosi się w górę.
- Transpiracja – woda paruje z liści roślin.
- Skraplanie – wysoko nad ziemią jest zimno. Para wodna skrapla się w drobne kropelki, które tworzą chmury.
- Opady – z chmur pada deszcz, śnieg lub grad.
- Spływ powierzchniowy – część wody spływa po ziemi do rzek, a rzekami do morza.
- Wsiąkanie – część wody wsiąka w glebę i tworzy wody podziemne. Wypływają one na powierzchnię w źródłach.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co napędza obieg wody w przyrodzie?
- Asiła wiatru
- Bpłynące rzeki
- Cprądy morskie
- Denergia Słońca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: energia Słońca – Słońce ogrzewa wodę i powoduje jej parowanie.
Jak nazywa się parowanie wody przez liście roślin?
- Atranspiracja
- Bsublimacja
- Cskraplanie
- Dwsiąkanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: transpiracja – Transpiracja to parowanie wody z roślin.
Jak powstają chmury?
- APara wodna topnieje wysoko nad ziemią.
- BDym z kominów zbiera się wysoko nad ziemią.
- CKrople deszczu parują w ciepłym powietrzu.
- DPara wodna skrapla się wysoko w zimnym powietrzu.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Para wodna skrapla się wysoko w zimnym powietrzu. – Chmury to drobne kropelki wody ze skroplonej pary wodnej.
Co się dzieje z deszczem na dużym betonowym placu?
- AZamienia się w wody podziemne.
- BWsiąka głęboko w ziemię.
- CSzybko spływa do kanałów.
- DZostaje w glebie na długo.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Szybko spływa do kanałów. – Beton nie przepuszcza wody, więc woda spływa.
Na schemacie strzałka prowadzi z chmury w dół, na ziemię. Który to etap obiegu wody?
- Askraplanie
- Bopady
- Ctranspiracja
- Dparowanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: opady – Z chmur na ziemię spada deszcz lub śnieg.
Jak cieplejszy klimat wpływa na obieg wody?
- AWoda szybciej paruje i częściej są susze.
- BUlewy zdarzają się rzadziej niż dawniej.
- CWoda wolniej paruje i gleba jest wilgotniejsza.
- DZimą pada więcej śniegu niż dawniej.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Woda szybciej paruje i częściej są susze. – W cieple parowanie jest szybsze, więc gleba częściej wysycha.
Które działanie pomaga zatrzymać wodę w okolicy?
- Awycięcie drzew w parku
- Bwybetonowanie podwórka
- Czbieranie deszczówki do beczki
- Dosuszenie pobliskiej łąki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zbieranie deszczówki do beczki – Zebrana deszczówka zostaje na miejscu i można nią podlewać rośliny.
Gdzie trafia woda, która wsiąkła w glebę?
- Ado wód podziemnych
- Btylko do kanałów
- Cprosto do chmur
- Ddo lodu w jeziorach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: do wód podziemnych – Woda, która wsiąkła, płynie pod ziemią i wypływa w źródłach.
Cały dział „Materia i jej przemiany w przyrodzie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.