1Co to jest mieszanina
- Mieszanina powstaje, gdy połączymy co najmniej dwie substancje. Każda z nich zachowuje swoje cechy.
- Przykłady z kuchni: sól z pieprzem, herbata z cukrem, sałatka owocowa.
2Mieszaniny jednorodne i niejednorodne
- W mieszaninie jednorodnej nie widać składników nawet przez lupę: sól w wodzie, ocet, powietrze.
- W mieszaninie niejednorodnej składniki widać gołym okiem: piasek z wodą, kasza z grochem, olej z wodą.
Jednorodna – składników nie widać. Niejednorodna – składniki widać.
„powietrze to jedna substancja”
Powietrze to mieszanina jednorodna kilku gazów, m.in. azotu i tlenu.
Która mieszanina jest jednorodna?
W wodzie z solą nie widać składników.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Sposoby rozdzielania mieszanin
- Przesiewanie – sito zatrzymuje duże ziarna (groch), a małe przelatują (kasza).
- Sposób ręczny lub mechaniczny – wybieramy składniki palcami, pęsetą albo magnesem. Magnes przyciąga opiłki żelaza, a piasek zostaje.
- Sedymentacja – cięższe składniki same opadają na dno, np. piasek w wodzie. Dekantacja – ostrożnie zlewamy ciecz znad osadu.
- Sączenie (filtrowanie) – wlewamy mieszaninę do lejka z sączkiem z bibuły. Woda przecieka, a piasek zostaje na sączku.
- Odparowanie – podgrzewamy wodę z solą (pod opieką nauczyciela). Woda paruje, a sól zostaje.
- Krystalizacja – wodę z solą zostawiamy na kilka dni. Woda powoli paruje i powstają kryształki soli.
| mieszanina | metoda rozdzielania |
|---|---|
| kasza z grochem | przesiewanie |
| piasek z opiłkami żelaza | magnes |
| piasek z wodą | sedymentacja i dekantacja albo sączenie |
| sól z wodą | odparowanie lub krystalizacja |
| olej z wodą | odczekanie i zebranie oleju łyżką z wierzchu |
Wody z rozpuszczoną solą nie rozdzielisz sączeniem – sól przejdzie przez sączek razem z wodą. Trzeba odparować wodę.
✎Ściąga: Mieszaniny i ich rozdzielanie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Jednorodna – składników nie widać. Niejednorodna – składniki widać.
- Wody z rozpuszczoną solą nie rozdzielisz sączeniem – sól przejdzie przez sączek razem z wodą. Trzeba odparować wodę.
- Mieszanina powstaje, gdy połączymy co najmniej dwie substancje. Każda z nich zachowuje swoje cechy.
- Przesiewanie – sito zatrzymuje duże ziarna (groch), a małe przelatują (kasza).
- Sposób ręczny lub mechaniczny – wybieramy składniki palcami, pęsetą albo magnesem. Magnes przyciąga opiłki żelaza, a piasek zostaje.
- Sedymentacja – cięższe składniki same opadają na dno, np. piasek w wodzie. Dekantacja – ostrożnie zlewamy ciecz znad osadu.
- Sączenie (filtrowanie) – wlewamy mieszaninę do lejka z sączkiem z bibuły. Woda przecieka, a piasek zostaje na sączku.
- Odparowanie – podgrzewamy wodę z solą (pod opieką nauczyciela). Woda paruje, a sól zostaje.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która mieszanina jest jednorodna?
- Aolej z wodą
- Bpiasek z wodą
- Ckasza z grochem
- Dsól rozpuszczona w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: sól rozpuszczona w wodzie – W wodzie z solą nie widać składników.
Jak najłatwiej oddzielić opiłki żelaza od piasku?
- Amagnesem
- Bprzez sączenie
- Cprzez krystalizację
- Dprzez odparowanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: magnesem – Magnes przyciąga żelazo, a piasku nie.
Czym jest dekantacja?
- Aostrożnym zlewaniem cieczy znad osadu
- Bpodgrzewaniem wody z solą
- Copadaniem piasku na dno
- Dprzelewaniem mieszaniny przez sączek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ostrożnym zlewaniem cieczy znad osadu – Dekantacja to zlewanie cieczy, gdy osad leży już na dnie.
Mama rozsypała kaszę wymieszaną z grochem. Jak szybko je rozdzielić?
- Aużyć magnesu
- Bzalać wodą i przesączyć
- Cprzesiać przez sito
- Dodparować
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przesiać przez sito – Sito zatrzyma większy groch, a kasza przez nie przeleci.
Jak otrzymać sól z wody morskiej?
- Aodparować wodę
- Bprzesączyć przez bibułę
- Cużyć magnesu
- Dprzesiać przez sito
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: odparować wodę – Gdy woda wyparuje, sól zostanie w naczyniu.
Dlaczego sączenie nie oddzieli soli od wody?
- ARozpuszczona sól przechodzi przez sączek z wodą.
- BSól zostaje na sączku razem z wodą.
- CSól zatyka sączek i woda nie przecieka.
- DSączek rozpuszcza się w słonej wodzie.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Rozpuszczona sól przechodzi przez sączek z wodą. – Drobinki rozpuszczonej soli są tak małe, że przechodzą przez sączek.
Jak nazywa się opadanie piasku na dno naczynia z wodą?
- Adekantacja
- Bsedymentacja
- Csublimacja
- Dkrystalizacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: sedymentacja – Sedymentacja to opadanie cięższych składników na dno.
Co powstanie, gdy wodę z solą zostawimy na kilka dni w ciepłym miejscu?
- Aczysta woda bez soli
- Bkryształki soli
- Clód na dnie
- Dosad piasku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kryształki soli – Woda powoli wyparuje, a z soli powstaną kryształki.
Cały dział „Materia i jej przemiany w przyrodzie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.