ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Matematyka · System zapisywania liczb. Miaryklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/matematyka/system-rzymski/

Matematyka · System zapisywania liczb. Miary · kl. 4

System rzymski

Nauczysz się odczytywać i zapisywać liczby w systemie rzymskim od 1 do 3000.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Znaki rzymskie

  • Rzymianie używali siedmiu znaków (liter):
znakIVXLCDM
wartość1510501005001000
  • To system niepozycyjny: każdy znak ma zawsze tę samą wartość, np. X to zawsze 10.
  • Spotkasz go w nazwach wieków (XXI wiek), w numerach rozdziałów i na tarczach zegarów.

2Zasady zapisu

  • Znaki piszemy od największych do najmniejszych i dodajemy: XVI = 10 + 5 + 1 = 16.
  • Znaki I, X, C, M możesz napisać obok siebie najwyżej 3 razy: III = 3, XXX = 30. Znaków V, L, D nie powtarzamy.
  • Mniejszy znak przed większym odejmujemy. Są tylko takie pary: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900.
Zapamiętaj

Mniejszy znak przed większym odejmujemy: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak zapisać 9?

3Przykład krok po kroku

  • Zapisz liczbę 2026 znakami rzymskimi.
  • Krok 1 – rozłóż liczbę: 2026 = 2000 + 20 + 6.
  • Krok 2 – tysiące: 2000 = MM.
  • Krok 3 – dziesiątki: 20 = XX.
  • Krok 4 – jedności: 6 = VI.
  • Odpowiedź: 2026 = MMXXVI.
  • Tak samo: 49 = 40 + 9 = XL + IX = XLIX, a 2024 = MMXXIV.
  • W szkole zapisujesz liczby od 1 do 3000 (MMM).
Uwaga na błąd

Zapisywanie 40 jako XXXX. Poprawnie XL, bo 50 − 10 = 40.

Uwaga na błąd

Czytanie IX jako 11 (X + I). Mniejszy znak przed większym odejmujemy, więc IX = 9, a 11 = XI.

✎Ściąga: System rzymski

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Mniejszy znak przed większym odejmujemy: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile to XIV?

    1. A24
    2. B16
    3. C9
    4. D14
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 14 – 10 + (5 − 1) = 14.

  2. Ile to XL?

    1. A60
    2. B90
    3. C40
    4. D15
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 40 – 50 − 10 = 40.

  3. Który znak oznacza 100?

    1. AD
    2. BL
    3. CM
    4. DC
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: C – C = 100.

  4. Ile to XXVII?

    1. A25
    2. B17
    3. C27
    4. D32
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 27 – 10 + 10 + 5 + 1 + 1 = 27.

  5. Jak zapisać 9?

    1. AVIIII
    2. BIX
    3. CXI
    4. DIV
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: IX – 10 − 1 = 9.

  6. Jak zapisać 2024?

    1. AMXXIV
    2. BMMXIV
    3. CMMXXIIII
    4. DMMXXIV
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: MMXXIV – 1000 + 1000 + 10 + 10 + 4 = 2024.

  7. Jak zapisać 40?

    1. ALX
    2. BXXXX
    3. CXL
    4. DXC
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: XL – 50 − 10 = 40.

  8. Jaką liczbę oznacza MMM?

    1. A1000
    2. B30 000
    3. C3000
    4. D300
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 3000 – M = 1000, więc MMM = 1000 + 1000 + 1000 = 3000.

Cały dział „System zapisywania liczb. Miary”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

System rzymski · Matematyka, klasa 8

Więcej: Matematyka, klasa 4

Rachunki pamięcioweKwadraty i sześciany liczbKolejność wykonywania działańZadania tekstoweOś liczbowaSystem dziesiątkowyDziałania na dużych liczbach i jednostkiKalendarz i czasDodawanie i odejmowanie pisemneMnożenie i dzielenie pisemneZastosowanie działań pisemnychPunkt, prosta, półprosta, odcinekProste i odcinki prostopadłe i równoległeKąty i ich mierzenieProstokąty i kwadratyWielokątyKoła i okręgiSkala i planPole figury. Pola prostokątów i kwadratówUłamek jako część całościSkracanie i rozszerzanie ułamkówPorównywanie ułamkówDodawanie i odejmowanie ułamków o jednakowych mianownikachSprowadzanie ułamków do wspólnego mianownikaPojęcie ułamka dziesiętnegoWyrażenia dwumianowaneDodawanie i odejmowanie ułamków dziesiętnychProstopadłościan i sześcian. SiatkaPole powierzchni prostopadłościanuObjętość prostopadłościanu. Litry i mililitryOdczytywanie danychRozumowanie i uzasadnianie