ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Matematyka · Liczby i działaniaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/matematyka/system-rzymski/

Matematyka · Liczby i działania · kl. 8

System rzymski

Siedem znaków, kilka zasad i umiesz zapisać każdą liczbę po rzymsku.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Siedem znaków

ZnakIVXLCDM
Wartość1510501005001000
  • Znak zawsze znaczy to samo, gdziekolwiek stoi. Dlatego system rzymski nazywamy niepozycyjnym. U nas jest inaczej: 2 w liczbie 25 to dwadzieścia, a w 52 to dwa.
  • W szkole zapisujesz liczby od 1 do 3000 (3000 = MMM).

2Jak czytać

  • Zwykle znaki idą od największego i je dodajesz: XVII = 10 + 5 + 1 + 1 = 17.
  • Mały znak przed większym – odejmujesz go: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900.
  • Odejmować wolno tylko I (przed V i X), X (przed L i C) i C (przed D i M).
  • I, X, C, M stoją obok siebie najwyżej 3 razy: III = 3, ale 4 = IV. Znaków V, L, D nie powtarzamy.
Sprawdź, czy rozumiesz

Którego znaku nie wolno powtarzać obok siebie?

3Zapis krok po kroku

2000MM+400CD+40XL+8VIII2448 = MMCDXLVIII
2448 = 2000 + 400 + 40 + 8 = MM CD XL VIII
  • Zadanie: zapisz 2448 po rzymsku.
  • Krok 1 – rozbijam: 2448 = 2000 + 400 + 40 + 8.
  • Krok 2 – każdą część osobno: 2000 = MM, 400 = CD, 40 = XL, 8 = VIII.
  • Krok 3 – sklejam po kolei: MMCDXLVIII.
  • Odczyt działa odwrotnie: MCMLXXIV → M (1000) + CM (900) + L (50) + XX (20) + IV (4) = 1974.
Zapamiętaj

1999 = MCMXCIX (1000 + 900 + 90 + 9)

Uwaga na błąd

IIII albo IC. Poprawnie 4 = IV, a 99 = XCIX (90 + 9).

✎Ściąga: System rzymski

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1999 = MCMXCIX (1000 + 900 + 90 + 9)

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Liczba XLIX to

    1. A41
    2. B49
    3. C51
    4. D69
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 49 – XL = 40, IX = 9, razem 49.

  2. Liczbę 94 zapisujemy jako

    1. AIVC
    2. BLXXXXIV
    3. CXCIV
    4. DXCVI
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: XCIV – 90 = XC, 4 = IV; w LXXXXIV znak X stoi 4 razy, a to niedozwolone.

  3. Liczba MMXXVI to

    1. A2024
    2. B1026
    3. C2026
    4. D2016
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 2026 – MM = 2000, XX = 20, VI = 6.

  4. Który zapis jest poprawny?

    1. AIIII = 4
    2. BVX = 5
    3. CCD = 400
    4. DIC = 99
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: CD = 400 – C można odjąć od D: 500 − 100 = 400; pozostałe zapisy łamią zasady.

  5. Liczba 1987 to

    1. AMCMXXCVII
    2. BMCMLXXXVII
    3. CMCMLXXXIIV
    4. DMDCCCCLXXXVII
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: MCMLXXXVII – 1000 = M, 900 = CM, 80 = LXXX, 7 = VII; zapis z CCCC łamie zasadę „najwyżej 3 razy”.

  6. Ile wynosi suma XIV + XXVI?

    1. A40
    2. B30
    3. C38
    4. D42
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 40 – 14 + 26 = 40, czyli XL.

  7. Którego znaku nie wolno powtarzać obok siebie?

    1. AI
    2. BC
    3. CX
    4. DV
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: V – Znaków V, L, D się nie powtarza (VV to X).

  8. Liczba CDXC to

    1. A490
    2. B590
    3. C410
    4. D610
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 490 – CD = 400, XC = 90.

Cały dział „Liczby i działania”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

System rzymski · Matematyka, klasa 4

Więcej: Matematyka, klasa 8

Liczby wymierne i niewymierneDziałania na liczbachNotacja wykładniczaPodzielność liczbPotęgi o wykładniku naturalnymDziałania na potęgachPierwiastkiWyrażenia algebraiczneRównaniaZadania tekstowe z równaniamiProporcjonalność prostaProcentyWłasności kątówTrójkątyCzworokątyPola i obwody wielokątówSymetralna odcinka i dwusieczna kątaSymetrieTwierdzenie PitagorasaTwierdzenie odwrotne do twierdzenia PitagorasaZastosowania twierdzenia PitagorasaWielokąty foremneOkrąg i kołoKąt środkowy i kąt wpisanyGraniastosłupyOstrosłupyOdcinki i kąty w bryłachOdczytywanie danychMiary statystyczneZbieranie i opracowywanie danychZdarzenia losoweKombinatorykaMetody dowodzeniaPrzykłady zadań na dowodzenieUkład współrzędnychPodział proporcjonalny i przekształcanie wzorówJak rozwiązywać zadania otwarte na egzaminie