ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Ekologiaklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/cechy-populacji-i-jej-obserwacja/

Biologia · Ekologia · kl. 3

Cechy populacji i jej obserwacja

Opiszesz populację liczbami (liczebność, zagęszczenie, struktury) i zaplanujesz obserwację tak, aby wyniki dało się porównać.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Liczebność i zagęszczenie

  • Liczebność to liczba osobników w populacji. Zagęszczenie to liczba osobników na jednostkę powierzchni lub objętości.
  • Wzór: Z = N przez P, gdzie Z – zagęszczenie (osobniki na m²), N – liczba osobników, P – powierzchnia (m²).
  • Przykład. Dane: N = 150 roślin, P = 50 m². Wzór: Z = N przez P. Obliczenia: Z = 150 przez 50 = 3. Odpowiedź: zagęszczenie wynosi 3 osobniki/m².

2Struktury populacji

  • Przestrzenna – rozmieszczenie: skupiskowe (grupy, np. stadko), równomierne (np. terytorialne ptaki), losowe.
  • Wiekowa – piramida wieku: progresywna (szeroka podstawa, dużo młodych, populacja rośnie), stabilna (podobne warstwy), regresywna (wąska podstawa, mało młodych, populacja kurczy się).
progresywnastabilnaregresywnaod dołu: młode, dorosłe, starsze (szerokość = liczba osobników)rośniestałamaleje
Typy piramid wieku
  • Płciowa – stosunek liczby samców do samic.
Uwaga na błąd

„Piramida z szerokim szczytem to populacja rosnąca”

Rośnie ta z szeroką podstawą (dużo młodych).

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest zagęszczenie populacji?

3Dynamika

  • Liczebność zmieniają: rozrodczość (urodzenia), śmiertelność (zgony), imigracja (napływ) i emigracja (odpływ).
  • Zmiana liczebności: ΔN = (Nur + I) − (Nzg + E), gdzie ΔN – zmiana liczebności w czasie, Nur – liczba urodzeń, I – imigranci, Nzg – liczba zgonów, E – emigranci.
  • Przykład. Dane: urodzenia 40, imigranci 5, zgony 25, emigranci 10. Obliczenia: ΔN = (40 + 5) − (25 + 10) = 45 − 35 = 10. Odpowiedź: populacja rośnie o 10 osobników.

4Jak obserwować

  • Ustal obszar (pole próbne), termin, metodę liczenia (kwadraty – ramki zrzucane na łące; transekty – pas wzdłuż linii) i powtórzenia, żeby wyniki były porównywalne.
  • Przykład: liczenie roślin na łące w kilku kwadratach 1 m² i uśrednienie.
  • Obserwując ekosystem (las, łąka, staw), opisz czynniki abiotyczne (temperatura, wilgotność, światło) oraz skład gatunkowy.
Zapamiętaj

Bez podania powierzchni, terminu i metody dane z różnych obserwacji nie nadają się do porównania.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co należy ustalić, aby obserwacje populacji były porównywalne?

✎Ściąga: Cechy populacji i jej obserwacja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Bez podania powierzchni, terminu i metody dane z różnych obserwacji nie nadają się do porównania.
  • Liczebność to liczba osobników w populacji. Zagęszczenie to liczba osobników na jednostkę powierzchni lub objętości.
  • Przestrzenna – rozmieszczenie: skupiskowe (grupy, np. stadko), równomierne (np. terytorialne ptaki), losowe.
  • Wiekowa – piramida wieku: progresywna (szeroka podstawa, dużo młodych, populacja rośnie), stabilna (podobne warstwy), regresywna (wąska podstawa, mało młodych, populacja kurczy się).
  • Płciowa – stosunek liczby samców do samic.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest zagęszczenie populacji?

    1. ALiczbą osobników na jednostkę powierzchni lub objętości
    2. BLiczbą urodzeń w roku
    3. CLiczbą gatunków w ekosystemie
    4. DŚrednim wiekiem osobników
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Liczbą osobników na jednostkę powierzchni lub objętości – To miara wskazująca, jak ciasno żyją osobniki.

  2. Oblicz zagęszczenie: 90 roślin na 30 m².

    1. A0,33 osobnika/m²
    2. B3 osobniki/m²
    3. C30 osobników/m²
    4. D270 osobników/m²
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 3 osobniki/m² – Z = 90 przez 30 = 3 osobniki/m².

  3. Piramida wieku z szeroką podstawą oznacza populację:

    1. AProgresywną, rosnącą
    2. BWymierającą bez względu na liczebność
    3. CRegresywną, kurczącą się
    4. DStabilną
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Progresywną, rosnącą – Dużo młodych osobników zapowiada wzrost liczebności.

  4. Które rozmieszczenie jest typowe dla zwierząt stadnych?

    1. ARównomierne
    2. BSkupiskowe
    3. CWyłącznie losowe
    4. DBrak rozmieszczenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Skupiskowe – Stadne zwierzęta tworzą grupy.

  5. Oblicz zmianę liczebności: urodzenia 30, imigracja 2, zgony 20, emigracja 4.

    1. A−⁠8
    2. B+4
    3. C+12
    4. D+8
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: +8 – ΔN = (30 + 2) − (20 + 4) = 32 − 24 = 8.

  6. Co należy ustalić, aby obserwacje populacji były porównywalne?

    1. ATylko liczbę uczniów
    2. BObszar, termin, metodę liczenia i powtórzenia
    3. CWyłącznie kolor kwadratów
    4. DTylko pogodę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Obszar, termin, metodę liczenia i powtórzenia – Ujednolicony protokół pozwala zestawiać wyniki.

  7. Co to jest transekt?

    1. ARamka o powierzchni 1 m²
    2. BPas terenu, wzdłuż którego liczy się organizmy
    3. CWskaźnik różnorodności
    4. DTyp piramidy wieku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Pas terenu, wzdłuż którego liczy się organizmy – Metoda liniowa uzupełnia liczenie w kwadratach.

  8. Opis: w populacji liczba osobników spadła mimo stałej liczby urodzeń. Który czynnik mógł to spowodować?

    1. AWzrost śmiertelności lub emigracji
    2. BWzrost imigracji
    3. CWzrost rozrodczości
    4. DBrak zmian w populacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wzrost śmiertelności lub emigracji – Spadek wynika z przewagi odpływu i zgonów nad napływem i urodzeniami.

Cały dział „Ekologia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 3

Biotechnologia tradycyjna i molekularnaElektroforeza DNA i PCRGMO i organizmy transgeniczneTerapia genowa i klonowaniePoradnictwo genetyczne i etykaDowody ewolucji i drzewa filogenetyczneZmienność i dobór naturalnyAdaptacje, gatunek i specjacjaKonwergencja i dywergencjaCzłowiek wśród naczelnychŚrodowisko, nisza i tolerancjaMutualizm i komensalizmKonkurencja, drapieżnictwo i adaptacjeŁańcuchy pokarmowe, sieci i przepływ energiiPoziomy różnorodności i biomyZagrożenia bioróżnorodnościOchrona przyrody, restytucja i reintrodukcjaWspółpraca międzynarodowa i zrównoważony rozwójPlany budowy i pokrewieństwo zwierzątParzydełkowce, płazińce i nicieniePierścienice, mięczaki i stawonogiSzkarłupnie i strunowceRozpoznawanie grup i znaczenie zwierzątTkanki, połączenia komórek, termoregulacja i osmoregulacjaOdżywianie zwierząt i przystosowania przewodu pokarmowegoWymiana gazowa u zwierzątUkład krwionośny, serce kręgowców i krzepnięcieOdporność swoista, mediatory i zaburzeniaProdukty przemiany azotowejNefron, narządy wydalnicze i osmoregulacjaMechanizmy działania hormonów i osie hormonalneImpuls nerwowy i synapsaUkłady nerwowe zwierząt, mózg i receptorySzkielety, ruch i skurcz mięśniaPowłoki ciała zwierząt i skóra kręgowcówRozmnażanie zwierząt i typy rozwojuSpermatogeneza, oogeneza i regulacja rozroduZapłodnienie, rozwój zarodkowy i błony płodoweDane, próby i wnioskiWyjaśnianie budowy i funkcjiProjektowanie doświadczeń i złożone wyjaśnianie