1Pierścienice i mięczaki
- Pierścienice (dżdżownica, pijawka): ciało podzielone na segmenty, wtórna jama ciała (celoma) wypełniona płynem działa jak szkielet hydrostatyczny, układ krwionośny zamknięty, nefrydia i układ nerwowy drabinkowy.
- Mięczaki: miękkie ciało, płaszcz, muszla (u niektórych zredukowana lub brak, np. pomrowy, ośmiornica), noga. Ślimaki mają tarkę zwaną radulą, a część lądowych oddycha płucem. Małże mają dwie skorupy i skrzela, które filtrują wodę. Głowonogi (ośmiornica) to aktywni drapieżnicy z zamkniętym układem krwionośnym, dużym mózgiem, rozwiniętymi oczami i ruchem odrzutowym.
2Stawonogi
- Szkielet zewnętrzny z chityny nie rośnie razem z ciałem, więc zwierzę linieje. Ciało ma tagmy (głowa, tułów, odwłok lub zrośnięte części), członowane odnóża, otwarty układ krwionośny (hemolimfa wypełnia jamę ciała) i rozdzielnopłciowość.
| Grupa | Odnóża i czułki | Oddychanie |
|---|---|---|
| skorupiaki | dwie pary czułków | skrzela |
| pajęczaki | cztery pary odnóży, brak czułków | płucotchawki lub tchawki |
| owady | trzy pary odnóży, zwykle dwie pary skrzydeł | tchawki |
- Pajęczakiem jest kleszcz, wektor boreliozy (przenosi bakterie z żywiciela do żywiciela).
Układ krwionośny zamknięty mają pierścienice, głowonogi i kręgowce; otwarty stawonogi i większość mięczaków.
Który mięczak jest aktywnym drapieżnikiem z zamkniętym układem krwionośnym i ruchem odrzutowym?
Ruchem odrzutowym poruszają się głowonogi, np. ośmiornica; pijawka nie jest mięczakiem.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przeobrażenie owadów
- Zupełne: jajo, larwa, poczwarka, owad dorosły (motyl, chrząszcz). Larwa wygląda zupełnie inaczej niż dorosły.
- Niezupełne: jajo, larwa, owad dorosły, bez poczwarki (szarańcza, ważka). Larwa przypomina dorosłego i rośnie z kolejnymi linieniami.
Pająk nie jest owadem. Ma cztery pary odnóży i dwa człony ciała, bez czułków i skrzydeł.
✎Ściąga: Pierścienice, mięczaki i stawonogi
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Układ krwionośny zamknięty mają pierścienice, głowonogi i kręgowce; otwarty stawonogi i większość mięczaków.
- Pierścienice (dżdżownica, pijawka): ciało podzielone na segmenty, wtórna jama ciała (celoma) wypełniona płynem działa jak szkielet hydrostatyczny, układ krwionośny zamknięty, nefrydia i układ nerwowy drabinkowy.
- Mięczaki: miękkie ciało, płaszcz, muszla (u niektórych zredukowana lub brak, np. pomrowy, ośmiornica), noga. Ślimaki mają tarkę zwaną radulą, a część lądowych oddycha płucem. Małże mają dwie skorupy i skrzela, które filtrują wodę. Głowonogi (ośmiornica) to aktywni drapieżnicy z zamkniętym układem krwionośnym, dużym mózgiem, rozwiniętymi oczami i ruchem odrzutowym.
- Szkielet zewnętrzny z chityny nie rośnie razem z ciałem, więc zwierzę linieje. Ciało ma tagmy (głowa, tułów, odwłok lub zrośnięte części), członowane odnóża, otwarty układ krwionośny (hemolimfa wypełnia jamę ciała) i rozdzielnopłciowość.
- Zupełne: jajo, larwa, poczwarka, owad dorosły (motyl, chrząszcz). Larwa wygląda zupełnie inaczej niż dorosły.
- Niezupełne: jajo, larwa, owad dorosły, bez poczwarki (szarańcza, ważka). Larwa przypomina dorosłego i rośnie z kolejnymi linieniami.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Którą cechą różnią się pajęczaki od owadów?
- AMają otwarty układ krwionośny
- BMają szkielet zewnętrzny z chityny
- CMają trzy pary odnóży
- DMają cztery pary odnóży i nie mają czułków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Mają cztery pary odnóży i nie mają czułków – Chityna i otwarty układ krwionośny dotyczą wszystkich stawonogów, a odróżnia pajęczaki liczba odnóży i brak czułków.
Dlaczego stawonogi muszą linieć?
- AChitynowy szkielet zewnętrzny nie rośnie razem z ciałem
- BTracą starą hemolimfę
- CMuszą wymienić skrzela
- DChitynowy szkielet jest elastyczny i się rozciąga
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Chitynowy szkielet zewnętrzny nie rośnie razem z ciałem – Sztywny pancerz zewnętrzny ogranicza wzrost, więc zwierzę zrzuca stary i wytwarza nowy.
W jamie ciała zwierzęcia krąży hemolimfa, która bezpośrednio omywa narządy. Jaki to układ krwionośny i kto go ma?
- AOtwarty, np. głowonogi
- BOtwarty, np. owady
- CZamknięty, np. owady
- DZamknięty, np. dżdżownica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Otwarty, np. owady – Otwarty układ mają stawonogi i większość mięczaków, a głowonogi i pierścienice mają zamknięty.
Który mięczak jest aktywnym drapieżnikiem z zamkniętym układem krwionośnym i ruchem odrzutowym?
- AOśmiornica
- BMałż
- CŚlimak winniczek
- DPijawka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ośmiornica – Ruchem odrzutowym poruszają się głowonogi, np. ośmiornica; pijawka nie jest mięczakiem.
Dżdżownica porusza się dzięki skurczom mięśni okrężnych i podłużnych, które działają na płyn w jamie ciała. Jak nazywa się ten rodzaj szkieletu?
- AHydrostatyczny
- BChitynowy
- CWewnętrzny
- DZewnętrzny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Hydrostatyczny – Płyn w jamie ciała stawia opór mięśniom i spełnia rolę szkieletu hydrostatycznego.
Z jaj wylęgają się larwy podobne do dorosłych i bez poczwarki rosną przez linienia. O jakim przeobrażeniu świadczy ten opis?
- AZupełnym
- BNiezupełnym
- CPrzeobrażeniu zupełnym z poczwarką ukrytą w kokonie
- DRozwoju prostym u pierścienic
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Niezupełnym – Brak poczwarki i podobieństwo larwy do dorosłego to cechy przeobrażenia niezupełnego.
Małże odżywiają się, filtrując wodę. Który narząd pełni tę funkcję?
- ASkrzela
- BNefrydia
- CRadula
- DPłaszcz z płucem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Skrzela – U małży skrzela służą do oddychania i jednocześnie filtrują cząstki pokarmu z wody; radulę mają ślimaki.
Skorupiak i pająk oddychają odmiennie. Które zestawienie jest poprawne?
- AOba skórą
- BOba skrzelami
- CSkorupiak tchawkami, pajęczak skrzelami
- DSkorupiak skrzelami, pajęczak płucotchawkami lub tchawkami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Skorupiak skrzelami, pajęczak płucotchawkami lub tchawkami – Skorupiaki, jako wodne stawonogi, mają skrzela, a pajęczaki przystosowane do lądu płucotchawki lub tchawki.
Cały dział „Różnorodność zwierząt”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.