ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Odporność i wydalanieklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/odpornosc-swoista-mediatory-i-zaburzenia/

Biologia · Odporność i wydalanie · kl. 3 · zakres rozszerzony

Odporność swoista, mediatory i zaburzenia

Prześledzisz, jak układ odpornościowy rozpoznaje antygen, uruchamia komórki i tworzy pamięć immunologiczną, oraz kiedy go się osłabia celowo.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Mediatory i prezentacja antygenu

  • Rdzeń (mechanizmy odporności, odporność czynna i bierna, szczepienia, alergie, autoimmunizacja, konflikt Rh) jest w klasie II.
  • Cytokiny (interleukiny, interferony) to sygnały między komórkami odpornościowymi. Białka ostrej fazy (np. CRP) rosną w stanie zapalnym, a układ dopełniacza to kaskada białek uszkadzających błony patogenów.
  • Komórki prezentujące antygen (makrofagi, komórki dendrytyczne) pochłaniają patogen i pokazują fragment antygenu na cząsteczkach MHC. Limfocyt T pomocniczy rozpoznaje to i uruchamia limfocyty B oraz T cytotoksyczne.
antygenpatogenfagocytpokazuje antygenlimfocyt Thkoordynujelimfocyt Blimfocyt Tcniszczy zakażonekomórki plazmatyczneprzeciwciałakomórki pamięciszybsza 2. odpowiedź
Odporność swoista: prezentacja antygenu, aktywacja limfocytów, przeciwciała i komórki pamięci.

2Selekcja klonalna

  • Każdy limfocyt ma receptor pasujący do jednego antygenu. Antygen wybiera (selekcjonuje) tylko te limfocyty, które do niego pasują, a one się namnażają (klon) i różnicują w komórki efektorowe oraz komórki pamięci.
Zapamiętaj

Przy drugim zakażeniu komórek pamięci jest już dużo, więc odpowiedź wtórna jest szybsza i silniejsza. Na tym polega szczepienie.

  • Antygen wywołuje swoiste rozpoznanie przez receptor limfocytu. Przeciwciało (białko wytwarzane przez plazmocyty, czyli komórki powstałe z limfocytów B) nie jest „częścią antygenu”, tylko jednym z narzędzi odpowiedzi odpornościowej, które wiąże antygen.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co dzieje się w selekcji klonalnej?

3Kiedy osłabiamy odporność

  • Immunosupresja (leki tłumiące odporność) jest potrzebna po przeszczepie (by organizm nie odrzucił narządu) i w chorobach autoimmunizacyjnych (gdy układ atakuje własne tkanki). Ryzyko: zakażenia i nowotwory. Zaburzenia odporności nie zawsze oznaczają „słabą odporność”: przy alergii i autoagresji jest ona nadmierna lub źle skierowana.
Uwaga na błąd

Szczepionka nie daje gotowych przeciwciał, tylko uczy układ odpornościowy i tworzy komórki pamięci (odporność czynna).

✎Ściąga: Odporność swoista, mediatory i zaburzenia

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przy drugim zakażeniu komórek pamięci jest już dużo, więc odpowiedź wtórna jest szybsza i silniejsza. Na tym polega szczepienie.
  • Cytokiny (interleukiny, interferony) to sygnały między komórkami odpornościowymi. Białka ostrej fazy (np. CRP) rosną w stanie zapalnym, a układ dopełniacza to kaskada białek uszkadzających błony patogenów.
  • Komórki prezentujące antygen (makrofagi, komórki dendrytyczne) pochłaniają patogen i pokazują fragment antygenu na cząsteczkach MHC. Limfocyt T pomocniczy rozpoznaje to i uruchamia limfocyty B oraz T cytotoksyczne.
  • Antygen wywołuje swoiste rozpoznanie przez receptor limfocytu. Przeciwciało (białko wytwarzane przez plazmocyty, czyli komórki powstałe z limfocytów B) nie jest „częścią antygenu”, tylko jednym z narzędzi odpowiedzi odpornościowej, które wiąże antygen.
  • Immunosupresja (leki tłumiące odporność) jest potrzebna po przeszczepie (by organizm nie odrzucił narządu) i w chorobach autoimmunizacyjnych (gdy układ atakuje własne tkanki). Ryzyko: zakażenia i nowotwory. Zaburzenia odporności nie zawsze oznaczają „słabą odporność”: przy alergii i autoagresji jest ona nadmierna lub źle skierowana.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Którą rolę pełnią komórki prezentujące antygen?

    1. ANiszczą zakażone komórki
    2. BZamieniają fibrynogen w fibrynę
    3. CWytwarzają przeciwciała
    4. DPokazują fragment antygenu limfocytom T na cząsteczkach MHC
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pokazują fragment antygenu limfocytom T na cząsteczkach MHC – Makrofagi i komórki dendrytyczne pochłaniają patogen i prezentują fragmenty antygenu limfocytom T.

  2. Co dzieje się w selekcji klonalnej?

    1. AAntygen wybiera limfocyty o pasującym receptorze, które się namnażają
    2. BWszystkie limfocyty reagują na każdy antygen
    3. CPrzeciwciała wybierają antygen
    4. DLimfocyty są niszczone przez antygen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Antygen wybiera limfocyty o pasującym receptorze, które się namnażają – Tylko limfocyty o pasującym receptorze są aktywowane i tworzą klon.

  3. Dlaczego odpowiedź wtórna jest szybsza od pierwotnej?

    1. AIstnieją komórki pamięci specyficzne dla antygenu
    2. BUkład dopełniacza jest silniejszy
    3. CCytokiny blokują patogen
    4. DSkóra staje się barierą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Istnieją komórki pamięci specyficzne dla antygenu – Komórki pamięci rozpoznają antygen i szybko się namnażają.

  4. Który zestaw jest poprawnym przykładem cytokin?

    1. AInterleukiny i interferony
    2. BCRP i fibrynogen
    3. CInsulina i glukagon
    4. DHemoglobina i mioglobina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Interleukiny i interferony – Interleukiny i interferony przekazują sygnały między komórkami odpornościowymi; CRP to białko ostrej fazy.

  5. Wysokie stężenie CRP we krwi wskazuje najczęściej na:

    1. AHemofilię
    2. BNiedobór żelaza
    3. CStan zapalny
    4. DNiedobór witaminy K
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Stan zapalny – CRP to białko ostrej fazy, którego stężenie rośnie podczas zapalenia.

  6. Które komórki uruchamia limfocyt T pomocniczy?

    1. ALimfocyt B i limfocyt T cytotoksyczny
    2. BPłytkę krwi
    3. CKomórkę tuczną
    4. DErytrocyt
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Limfocyt B i limfocyt T cytotoksyczny – Limfocyt Th koordynuje odpowiedź, pobudzając limfocyty B i Tc.

  7. Dlaczego po przeszczepie stosuje się immunosupresję?

    1. ABy zwiększyć liczbę przeciwciał
    2. BBy wywołać alergię
    3. CBy układ odpornościowy nie odrzucił przeszczepionego narządu
    4. DBy zwiększyć odporność na infekcje
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: By układ odpornościowy nie odrzucił przeszczepionego narządu – Przeszczep zawiera obce antygeny, więc trzeba tłumić odpowiedź, ale rośnie ryzyko infekcji i nowotworów.

  8. Co jest antygenem?

    1. ACząsteczka rozpoznawana przez receptory limfocytów
    2. BBiałko krzepnięcia
    3. CKomórka pamięci
    4. DPrzeciwciało produkowane przez limfocyt B
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Cząsteczka rozpoznawana przez receptory limfocytów – Antygen wywołuje swoistą odpowiedź; przeciwciało jest jej narzędziem.

Cały dział „Odporność i wydalanie”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 3

Biotechnologia tradycyjna i molekularnaElektroforeza DNA i PCRGMO i organizmy transgeniczneTerapia genowa i klonowaniePoradnictwo genetyczne i etykaDowody ewolucji i drzewa filogenetyczneZmienność i dobór naturalnyAdaptacje, gatunek i specjacjaKonwergencja i dywergencjaCzłowiek wśród naczelnychŚrodowisko, nisza i tolerancjaCechy populacji i jej obserwacjaMutualizm i komensalizmKonkurencja, drapieżnictwo i adaptacjeŁańcuchy pokarmowe, sieci i przepływ energiiPoziomy różnorodności i biomyZagrożenia bioróżnorodnościOchrona przyrody, restytucja i reintrodukcjaWspółpraca międzynarodowa i zrównoważony rozwójPlany budowy i pokrewieństwo zwierzątParzydełkowce, płazińce i nicieniePierścienice, mięczaki i stawonogiSzkarłupnie i strunowceRozpoznawanie grup i znaczenie zwierzątTkanki, połączenia komórek, termoregulacja i osmoregulacjaOdżywianie zwierząt i przystosowania przewodu pokarmowegoWymiana gazowa u zwierzątUkład krwionośny, serce kręgowców i krzepnięcieProdukty przemiany azotowejNefron, narządy wydalnicze i osmoregulacjaMechanizmy działania hormonów i osie hormonalneImpuls nerwowy i synapsaUkłady nerwowe zwierząt, mózg i receptorySzkielety, ruch i skurcz mięśniaPowłoki ciała zwierząt i skóra kręgowcówRozmnażanie zwierząt i typy rozwojuSpermatogeneza, oogeneza i regulacja rozroduZapłodnienie, rozwój zarodkowy i błony płodoweDane, próby i wnioskiWyjaśnianie budowy i funkcjiProjektowanie doświadczeń i złożone wyjaśnianie