1Konkurencja
- Konkurencja dotyczy ograniczonego zasobu (pokarm, światło, miejsce, partner).
- Wewnątrzgatunkowa – między osobnikami jednego gatunku; reguluje liczebność, np. przez terytorializm (ptak broni swojego rewiru, więc nie wszyscy się rozmnożą).
- Międzygatunkowa – między gatunkami; jeden może wyprzeć drugiego albo gatunki dzielą niszę (np. żerują na różnych wysokościach).
2Drapieżnik i ofiara
- Liczebności obu populacji zmieniają się cyklicznie i z opóźnieniem: gdy rośnie liczba ofiar, po pewnym czasie rośnie liczba drapieżników; drapieżniki zjadają ofiary, liczba ofiar spada, potem spada liczba drapieżników i cykl się powtarza.
Najpierw rośnie liczebność ofiar, dopiero potem drapieżników – maksimum drapieżnika jest przesunięte w czasie.
„Drapieżniki wybiją wszystkie ofiary”
Zwykle nie – gdy ofiar mało, głodne drapieżniki giną lub się nie rozmnażają, co przywraca ofiarom szanse.
Czym jest konkurencja wewnątrzgatunkowa?
Przykład: terytorializm.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Adaptacje do zdobywania pokarmu
| Grupa | Adaptacje |
|---|---|
| Drapieżniki | wyostrzone zmysły, szybkość, jad, pułapki |
| Pasożyty | haczyki, przyssawki, uproszczona budowa |
| Roślinożercy | aparat gębowy do rozdrabniania, bakterie trawiące celulozę |
4Adaptacje obronne
- Ofiary: kamuflaż (zlewanie się z tłem), mimikra (naśladowanie groźnego lub niesmacznego gatunku), ostrzegawcze ubarwienie (jaskrawe barwy sygnalizują jad), ucieczka.
- Gospodarze pasożytów: odpowiedź immunologiczna.
- Rośliny: ciernie, substancje trujące lub gorzkie.
- Nie zapomnij: zarówno atak, jak i obrona to efekt doboru naturalnego – każda zmiana u jednej strony wywiera presję na drugą.
Co jest adaptacją roślinożerców?
Celuloza jest trudna do strawienia bez symbiotycznych mikroorganizmów.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Konkurencja, drapieżnictwo i adaptacje
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Najpierw rośnie liczebność ofiar, dopiero potem drapieżników – maksimum drapieżnika jest przesunięte w czasie.
- Konkurencja dotyczy ograniczonego zasobu (pokarm, światło, miejsce, partner).
- Wewnątrzgatunkowa – między osobnikami jednego gatunku; reguluje liczebność, np. przez terytorializm (ptak broni swojego rewiru, więc nie wszyscy się rozmnożą).
- Międzygatunkowa – między gatunkami; jeden może wyprzeć drugiego albo gatunki dzielą niszę (np. żerują na różnych wysokościach).
- Ofiary: kamuflaż (zlewanie się z tłem), mimikra (naśladowanie groźnego lub niesmacznego gatunku), ostrzegawcze ubarwienie (jaskrawe barwy sygnalizują jad), ucieczka.
- Gospodarze pasożytów: odpowiedź immunologiczna.
- Rośliny: ciernie, substancje trujące lub gorzkie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest konkurencja wewnątrzgatunkowa?
- AWspółpraca osobników
- BRywalizacja różnych gatunków
- CPasożytnictwo
- DRywalizacja osobników tego samego gatunku o ograniczony zasób
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Rywalizacja osobników tego samego gatunku o ograniczony zasób – Przykład: terytorializm.
Co może być skutkiem konkurencji międzygatunkowej?
- AWyparcie jednego gatunku lub podział niszy
- BZwiększenie zagęszczenia obu gatunków
- CPowstanie mutualizmu
- DWymiana alleli między gatunkami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wyparcie jednego gatunku lub podział niszy – Konkurencja prowadzi do wyparcia lub zróżnicowania niszy.
Opis: wykres pokazuje dwie krzywe. Maksimum liczebności populacji B następuje po maksimum populacji A. Co wynika?
- AObie to ofiary
- BObie to drapieżniki
- CA to drapieżnik, B to ofiara
- DA to ofiara, B to drapieżnik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: A to ofiara, B to drapieżnik – Najpierw rośnie liczba ofiar, potem drapieżników.
Jaki charakter ma układ drapieżnik–ofiara?
- ACykliczny i opóźniony
- BCałkowicie przypadkowy
- CStały i niezmienny
- DLiniowo malejący
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Cykliczny i opóźniony – Liczebności oscylują z przesunięciem w czasie.
Adaptacją pasożyta jest:
- AJaskrawe ostrzegawcze ubarwienie
- BGruba skóra z cierniami
- CDługie nogi do ucieczki
- DPrzyssawka i haczyki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Przyssawka i haczyki – Służą do przytwierdzenia się do żywiciela.
Mimikra to:
- ANaśladowanie wyglądu groźnego lub niesmacznego gatunku
- BZlewanie się z tłem
- CUcieczka
- DJaskrawe barwy ostrzegawcze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Naśladowanie wyglądu groźnego lub niesmacznego gatunku – Gatunek bezbronny zyskuje ochronę dzięki podobieństwu do innego.
Co jest adaptacją roślinożerców?
- AAparat gębowy do rozdrabniania i bakterie trawiące celulozę
- BJad
- CPułapki
- DPrzyssawki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Aparat gębowy do rozdrabniania i bakterie trawiące celulozę – Celuloza jest trudna do strawienia bez symbiotycznych mikroorganizmów.
Jaką obroną dysponują rośliny?
- AWydawanie dźwięków ostrzegawczych
- BUcieczka
- COdpowiedź immunologiczna
- DCiernie i substancje trujące lub gorzkie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ciernie i substancje trujące lub gorzkie – Rośliny się nie poruszają, więc bronią się mechanicznie i chemicznie.
Cały dział „Ekologia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.