1Szkarłupnie i strunowce
- Szkarłupnie (rozgwiazda, jeżowiec): dorosłe mają symetrię promienistą (5-promienną), szkielet wapienny w skórze i układ ambulakralny z nóżkami ambulakralnymi (hydrauliczny układ rurek na wodę do poruszania i chwytania). Są wtórouste, więc bliżej im do nas niż do ślimaka.
- Strunowce łączą cztery cechy, które mają przynajmniej w rozwoju: struna grzbietowa, grzbietowa cewka nerwowa, szczeliny skrzelowe w gardzieli i ogon zaodbytowy (ciało przedłużone za odbytem). Podtypy: osłonice, bezczaszkowce (lancetnik) i kręgowce.
U kręgowców struna grzbietowa zostaje zastąpiona kręgosłupem, a cewka nerwowa staje się mózgowiem i rdzeniem kręgowym.
2Gromady kręgowców
| Gromada | Powłoka i oddychanie | Serce i rozród |
|---|---|---|
| ryby | łuski, skrzela, płetwy, linia boczna | dwujamowe; zapłodnienie zwykle zewnętrzne; zmiennocieplne |
| płazy | naga, wilgotna skóra (oddychanie skórne), larwy ze skrzelami | trzyjamowe; jaja bez skorupy składane w wodzie |
| gady | łuski rogowe, płuca | jaja z błonami i skorupką; zapłodnienie wewnętrzne |
| ptaki | pióra, kości pneumatyczne, worki powietrzne | czterojamowe, stałocieplne; jaja ze skorupą |
| ssaki | włosy, gruczoły mlekowe, przepona | czterojamowe, stałocieplne; stekowce, torbacze, łożyskowce |
Które cztery cechy mają wszystkie strunowce przynajmniej w rozwoju?
Strunowce mają grzbietową strunę i cewkę nerwową, szczeliny skrzelowe w gardzieli i ogon zaodbytowy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ssaki i linia boczna
- Linia boczna to narząd zmysłu ryb wyczuwający ruchy wody. U stekowców (dziobak) samica składa jaja, torbacze rodzą niedojrzałe młode donoszone w torbie, a łożyskowce rodzą młode rozwinięte w macicy.
Nie szereguj gromad od „gorszych” do „lepszych”. Cecha, jak skrzela czy łuski, jest przystosowaniem do środowiska, a nie stopniem w rankingu.
✎Ściąga: Szkarłupnie i strunowce
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- U kręgowców struna grzbietowa zostaje zastąpiona kręgosłupem, a cewka nerwowa staje się mózgowiem i rdzeniem kręgowym.
- Szkarłupnie (rozgwiazda, jeżowiec): dorosłe mają symetrię promienistą (5-promienną), szkielet wapienny w skórze i układ ambulakralny z nóżkami ambulakralnymi (hydrauliczny układ rurek na wodę do poruszania i chwytania). Są wtórouste, więc bliżej im do nas niż do ślimaka.
- Strunowce łączą cztery cechy, które mają przynajmniej w rozwoju: struna grzbietowa, grzbietowa cewka nerwowa, szczeliny skrzelowe w gardzieli i ogon zaodbytowy (ciało przedłużone za odbytem). Podtypy: osłonice, bezczaszkowce (lancetnik) i kręgowce.
- Linia boczna to narząd zmysłu ryb wyczuwający ruchy wody. U stekowców (dziobak) samica składa jaja, torbacze rodzą niedojrzałe młode donoszone w torbie, a łożyskowce rodzą młode rozwinięte w macicy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które cztery cechy mają wszystkie strunowce przynajmniej w rozwoju?
- AKręgosłup, szczęki, płuca, sierść
- BStruna grzbietowa, cewka nerwowa, szczeliny skrzelowe, ogon zaodbytowy
- CStruna brzuszna, mózg, serce, skrzela
- DSegmentacja, szkielet zewnętrzny, odnóża, układ otwarty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Struna grzbietowa, cewka nerwowa, szczeliny skrzelowe, ogon zaodbytowy – Strunowce mają grzbietową strunę i cewkę nerwową, szczeliny skrzelowe w gardzieli i ogon zaodbytowy.
Która para opisuje szkarłupnie?
- AMuszla i radula
- BPłaszcz i szczeliny skrzelowe
- CSzkielet chitynowy i tchawki
- DSzkielet wapienny i nóżki ambulakralne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Szkielet wapienny i nóżki ambulakralne – Rozgwiazda i jeżowiec mają szkielet wapienny w skórze i układ ambulakralny z nóżkami.
Jaja bez skorupy składane w wodzie, naga wilgotna skóra i larwa ze skrzelami. Jaka to gromada?
- ARyby
- BGady
- CSsaki
- DPłazy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Płazy – To komplet cech płazów: wodne jaja, skóra uczestnicząca w oddychaniu i larwy wodne.
Co umożliwia gadom rozwój jaj na lądzie?
- AGalaretowata osłonka jaj
- BDuża ilość plemników
- CZapłodnienie zewnętrzne w wodzie
- DBłony płodowe i skorupka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Błony płodowe i skorupka – Jajo owodniowców ma błony płodowe i skorupkę, które chronią zarodek przed wysychaniem.
Który układ serca mają płazy?
- ADwujamowe z jedną przegrodą
- BCzterojamowe
- CDwujamowe
- DTrzyjamowe: dwa przedsionki i jedna komora
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Trzyjamowe: dwa przedsionki i jedna komora – Płazy mają dwa przedsionki i jedną komorę, więc krew się częściowo miesza.
Co łączy ptaki i ssaki?
- APióra
- BJaja ze skorupką wszystkich gatunków
- CWłosy
- DCzterojamowe serce i stałocieplność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Czterojamowe serce i stałocieplność – Ptaki mają pióra i składają jaja, ssaki mają włosy, a wspólna jest stałocieplność i serce czterojamowe.
Dziobak składa jaja, a kangur rodzi niedojrzałe młode donoszone w torbie. Jak je zaklasyfikujesz?
- AStekowiec i torbacz, oba należą do ssaków
- BOba to ssaki łożyskowe
- CPtak i ssak łożyskowy
- DGad i torbacz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Stekowiec i torbacz, oba należą do ssaków – Dziobak jest stekowcem, kangur torbaczem, a obie grupy mają gruczoły mlekowe i włosy, więc należą do ssaków.
Lancetnik nie ma kręgosłupa, a jest strunowcem. Dlaczego?
- AMa segmenty i układ nerwowy drabinkowy
- BMa strunę grzbietową i cewkę nerwową, więc należy do bezczaszkowców
- CMa kręgosłup zredukowany do chrząstki
- DMa szkielet zewnętrzny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ma strunę grzbietową i cewkę nerwową, więc należy do bezczaszkowców – Podtyp bezczaszkowców to strunowce bez czaszki i kręgosłupa, ale z typowymi cechami strunowców.
Cały dział „Różnorodność zwierząt”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.