1Budowa i wiązanie glikozydowe
- Disacharyd to dwa monosacharydy połączone wiązaniem O-glikozydowym (–O–) z odszczepieniem wody: C₆H₁₂O₆ + C₆H₁₂O₆ → C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O.
- Sacharoza (cukier spożywczy): glukoza + fruktoza. Maltoza (cukier słodowy): glukoza + glukoza. Laktoza (cukier mleczny): glukoza + galaktoza.
2Czy cukier redukuje
| disacharyd | składniki | cukier redukujący |
|---|---|---|
| sacharoza | glukoza + fruktoza | nie |
| maltoza | glukoza + glukoza | tak |
| laktoza | glukoza + galaktoza | tak |
- W sacharozie wiązanie łączy oba węgle anomeryczne (półacetalowe), czyli nie została wolna grupa półacetalowa, która mogłaby się otworzyć do grupy aldehydowej. Dlatego sacharoza próby Tollensa i Trommera nie daje.
- W maltozie i laktozie jeden węgiel anomeryczny jest wolny, więc dają próby dodatnie.
Który disacharyd nie daje dodatniej próby Tollensa?
W sacharozie oba węgle anomeryczne tworzą wiązanie, więc brak wolnej grupy półacetalowej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Hydroliza
- Hydroliza (H⁺, ogrzewanie): C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O → 2C₆H₁₂O₆ (maltoza daje 2 glukozy). Sacharoza daje glukozę i fruktozę (cukier inwertowany), laktoza glukozę i galaktozę.
- Dane: 34,2 g sacharozy, M = 342 g/mol; M(C₆H₁₂O₆) = 180 g/mol. Szukane: masa cukrów prostych.
- Wzór: n = m : M (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol]). 1 mol sacharozy daje 1 mol glukozy i 1 mol fruktozy.
- Obliczenia: n = 34,2 : 342 = 0,10 mol; m = 2 · 0,10 · 180 = 36,0 g.
- Odpowiedź: 36,0 g cukrów prostych (o 1,8 g więcej, bo przyłączyła się woda).
- Doświadczenie: sacharozę ogrzewamy z kwasem, zobojętniamy zasadą (z nadmiarem), dodajemy odczynnik Trommera i ogrzewamy. Powstaje ceglasty osad, bo powstały cukry redukujące.
Sacharoza nie redukuje, bo oba węgle anomeryczne są zajęte w wiązaniu. Po hydrolizie dostajemy cukry redukujące.
Próbę Trommera wykonuje się w środowisku zasadowym. Nie wolno dodać odczynnika do roztworu po hydrolizie, dopóki nie zneutralizujesz kwasu.
✎Ściąga: Disacharydy: sacharoza, maltoza i laktoza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Sacharoza nie redukuje, bo oba węgle anomeryczne są zajęte w wiązaniu. Po hydrolizie dostajemy cukry redukujące.
- Disacharyd to dwa monosacharydy połączone wiązaniem O-glikozydowym (–O–) z odszczepieniem wody: C₆H₁₂O₆ + C₆H₁₂O₆ → C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O.
- Sacharoza (cukier spożywczy): glukoza + fruktoza. Maltoza (cukier słodowy): glukoza + glukoza. Laktoza (cukier mleczny): glukoza + galaktoza.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Sacharoza składa się z
- Adwóch cząsteczek glukozy
- Bglukozy i galaktozy
- Cdwóch cząsteczek fruktozy
- Dglukozy i fruktozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: glukozy i fruktozy – Sacharoza to glukoza połączona z fruktozą.
Maltoza składa się z
- Aglukozy i fruktozy
- Bdwóch reszt glukozy
- Cfruktozy i galaktozy
- Dglukozy i galaktozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dwóch reszt glukozy – To cukier słodowy: glukoza + glukoza.
Wzór sumaryczny disacharydów to
- AC₁₂H₂₂O₁₁
- BC₁₂H₂₄O₁₂
- CC₆H₁₂O₆
- DC₁₂H₂₀O₁₀
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: C₁₂H₂₂O₁₁ – Dwa C₆H₁₂O₆ minus H₂O daje C₁₂H₂₂O₁₁.
Który disacharyd nie daje dodatniej próby Tollensa?
- Asacharoza
- Bkażdy daje
- Cmaltoza
- Dlaktoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sacharoza – W sacharozie oba węgle anomeryczne tworzą wiązanie, więc brak wolnej grupy półacetalowej.
Wiązanie łączące dwie reszty monosacharydów to
- Aestrowe
- Bpeptydowe
- CO-glikozydowe
- Dwodorowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: O-glikozydowe – Mostek tlenowy między węglami anomerycznymi lub anomerycznym i innym.
Ile gramów glukozy i fruktozy łącznie powstanie z 34,2 g sacharozy (M = 342 g/mol) przy całkowitej hydrolizie?
- A36,0 g
- B68,4 g
- C32,4 g
- D34,2 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 36,0 g – 0,10 mol sacharozy + 0,10 mol H₂O (1,8 g) daje 34,2 + 1,8 = 36,0 g cukrów.
Dlaczego po hydrolizie sacharozy wykonujemy neutralizację przed próbą Trommera?
- APróba wymaga środowiska zasadowego
- BKwas niszczy sacharozę
- CNeutralizacja zwiększa ilość cukru
- DZasada rozkłada Cu(OH)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Próba wymaga środowiska zasadowego – W środowisku kwaśnym Cu(OH)₂ nie powstałby, bo rozpuściłby się w kwasie.
Hydroliza laktozy daje
- Afruktozę i galaktozę
- Bdwie cząsteczki glukozy
- Cglukozę i fruktozę
- Dglukozę i galaktozę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: glukozę i galaktozę – Laktoza jest zbudowana z glukozy i galaktozy.
Cały dział „Cukry”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.