1Od produktów spalania do wzoru
- Z CO₂ wyznaczasz węgiel, z H₂O wodór, a tlen (jeśli jest) z różnicy mas. 1 mol CO₂ zawiera 1 mol C, a 1 mol H₂O zawiera 2 mole H.
- Wzór empiryczny pokazuje najprostszy stosunek atomów. Wzór rzeczywisty otrzymasz, dzieląc masę molową związku przez masę molową wzoru empirycznego.
2Przykład 1: węglowodór
- Dane: spalono 0,58 g węglowodoru, powstało 1,76 g CO₂ i 0,90 g H₂O. M związku = 58 g/mol.
- Wzory: n(C) = m(CO₂) : 44 g/mol, n(H) = 2 · m(H₂O) : 18 g/mol (n – liczba moli [mol], m – masa [g]; 44 i 18 g/mol to masy molowe CO₂ i H₂O).
- Obliczenia: n(C) = 1,76 : 44 = 0,040 mol. n(H) = 2 · 0,90 : 18 = 0,10 mol. C : H = 0,040 : 0,10 = 2 : 5.
- Odpowiedź: wzór empiryczny C₂H₅ (M = 29 g/mol). Czynnik 58 : 29 = 2, więc wzór rzeczywisty C₄H₁₀.
- Sprawdzenie: 0,040 · 12 + 0,10 · 1 = 0,58 g. Zgadza się.
Spalono 0,46 g związku zawierającego C, H i O i otrzymano 0,88 g CO₂ oraz 0,54 g H₂O. Wzór empiryczny to
n(C) = 0,020 mol, n(H) = 0,060 mol, n(O) = 0,010 mol, więc C : H : O = 2 : 6 : 1.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykład 2: związek z tlenem
- Dane: 0,46 g związku (C, H, O) dało 0,88 g CO₂ i 0,54 g H₂O.
- Obliczenia: n(C) = 0,88 : 44 = 0,020 mol, m(C) = 0,24 g. n(H) = 2 · 0,54 : 18 = 0,060 mol, m(H) = 0,060 g. m(O) = 0,46 − 0,24 − 0,060 = 0,16 g, n(O) = 0,010 mol.
- Odpowiedź: C : H : O = 0,020 : 0,060 : 0,010 = 2 : 6 : 1, wzór empiryczny C₂H₆O.
4Zadania wieloetapowe
- Rozpisz łańcuch przemian i licz mole od początku do końca. Wydajność mnóż na końcu danego etapu: n(rzeczywiste) = n(teoretyczne) · wydajność.
Mole C ze spalania = mole CO₂. Mole H = 2 · mole H₂O. Tlen oblicz z bilansu mas.
Nie zapominaj o mnożniku 2 przy wodorze z H₂O. Pominięcie go daje błędny wzór.
Związek zawiera 85,7% C i 14,3% H (masowo). Wzór empiryczny to
n(C) : n(H) = 85,7 : 12 = 7,14 oraz 14,3 : 1 = 14,3, czyli 1 : 2.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Wzór związku z analizy spalania i zadania wieloetapowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Mole C ze spalania = mole CO₂. Mole H = 2 · mole H₂O. Tlen oblicz z bilansu mas.
- Wzór empiryczny pokazuje najprostszy stosunek atomów. Wzór rzeczywisty otrzymasz, dzieląc masę molową związku przez masę molową wzoru empirycznego.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Spalono 0,58 g węglowodoru i otrzymano 1,76 g CO₂ oraz 0,90 g H₂O. Wzór empiryczny to
- ACH₃
- BC₂H₅
- CC₄H₁₀
- DCH₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: C₂H₅ – n(C) = 0,040 mol, n(H) = 0,10 mol, C : H = 2 : 5.
Węglowodór o wzorze empirycznym C₂H₅ ma masę molową 58 g/mol. Jego wzór rzeczywisty to
- AC₂H₅
- BC₃H₈
- CC₅H₁₂
- DC₄H₁₀
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: C₄H₁₀ – Wzór C₂H₅ ma M = 29 g/mol, a 58 : 29 = 2, więc wzór rzeczywisty C₄H₁₀.
Spalono 0,46 g związku zawierającego C, H i O i otrzymano 0,88 g CO₂ oraz 0,54 g H₂O. Wzór empiryczny to
- ACH₃O
- BC₂H₆O
- CC₃H₈O
- DC₂H₄O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: C₂H₆O – n(C) = 0,020 mol, n(H) = 0,060 mol, n(O) = 0,010 mol, więc C : H : O = 2 : 6 : 1.
Ile moli atomów H zawiera 0,45 g H₂O?
- A0,050 mol
- B0,45 mol
- C0,10 mol
- D0,025 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,050 mol – n(H₂O) = 0,45 : 18 = 0,025 mol, a każda cząsteczka ma 2 atomy H, więc 0,050 mol.
Wzór empiryczny CH₂, M = 56 g/mol. Wzór rzeczywisty to
- AC₄H₈
- BC₃H₆
- CC₂H₄
- DC₅H₁₀
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: C₄H₈ – M(CH₂) = 14 g/mol, 56 : 14 = 4.
Ile dm³ etynu (warunki normalne) otrzymasz z 32 g CaC₂ (M = 64 g/mol) przy wydajności 80%?
- A8,96 dm³
- B14,0 dm³
- C11,2 dm³
- D5,6 dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 8,96 dm³ – n = 32 : 64 = 0,50 mol, teoretycznie 0,50 mol C₂H₂, z wydajnością 0,40 mol, czyli 0,40 · 22,4 = 8,96 dm³.
Ile gramów srebra powstanie z 23 g etanolu (M = 46 g/mol) po jego utlenieniu do etanalu (wydajność 100%) i próbie Tollensa?
- A216 g
- B23 g
- C54 g
- D108 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 108 g – n(etanolu) = 0,50 mol, n(etanalu) = 0,50 mol, n(Ag) = 2 · 0,50 = 1,0 mol, m = 108 g.
Związek zawiera 85,7% C i 14,3% H (masowo). Wzór empiryczny to
- ACH₃
- BC₂H₅
- CCH
- DCH₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CH₂ – n(C) : n(H) = 85,7 : 12 = 7,14 oraz 14,3 : 1 = 14,3, czyli 1 : 2.
Cały dział „Obliczenia i doświadczenia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.