1Polimery glukozy
- Polisacharydy mają wzór ogólny (C₆H₁₀O₅)ₙ, gdzie n to liczba reszt glukozy. Każda reszta to C₆H₁₂O₆ minus H₂O.
- Skrobia i celuloza różnią się sposobem łączenia reszt glukozy.
2Skrobia
- Materiał zapasowy roślin (ziemniaki, zboża). Składa się z amylozy (łańcuch nierozgałęziony) i amylopektyny (łańcuch rozgałęziony).
- Reszty połączone są wiązaniami α-glikozydowymi.
- Z jodem daje granatowe zabarwienie (jod w roztworze KI). Człowiek trawi skrobię (amylaza w ślinie).
Z jodem granatowe zabarwienie daje
Jod tworzy barwny kompleks z helisą amylozy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Celuloza
- Budulec ścian komórkowych roślin (bawełna, drewno, papier). Łańcuchy są nierozgałęzione, a reszty połączone wiązaniami β-glikozydowymi.
- Z jodem nie daje granatowej barwy. Człowiek jej nie trawi, bo nie ma odpowiednich enzymów (to błonnik).
| cecha | skrobia | celuloza |
|---|---|---|
| funkcja | zapasowa | budulcowa |
| wiązanie | α-glikozydowe | β-glikozydowe |
| łańcuch | amyloza nierozgałęziona, amylopektyna rozgałęziona | nierozgałęziony |
| próba z jodem | granatowa barwa | brak barwy |
| trawienie u człowieka | tak | nie |
4Hydroliza
- Obie ulegają hydrolizie kwasowej (H⁺, ogrzewanie) do glukozy: (C₆H₁₀O₅)ₙ + nH₂O → nC₆H₁₂O₆.
- Dane: 16,2 g skrobi; jednostka C₆H₁₀O₅ ma M = 162 g/mol, glukoza M = 180 g/mol. Szukane: masa glukozy.
- Wzór: n = m : M (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol]). 1 mol jednostek C₆H₁₀O₅ daje 1 mol glukozy.
- Obliczenia: n = 16,2 : 162 = 0,10 mol; m(glukozy) = 0,10 · 180 = 18 g.
- Odpowiedź: 18 g glukozy.
Skrobia i celuloza to polimery glukozy. Skrobia daje z jodem granat, celuloza nie. Obie hydrolizują do glukozy.
Celuloza i skrobia mają ten sam wzór ogólny (C₆H₁₀O₅)ₙ, ale to różne związki, bo inaczej łączą się reszty glukozy.
Człowiek nie trawi celulozy, bo
Nasz układ pokarmowy nie ma enzymu rozcinającego wiązania β-glikozydowe celulozy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Skrobia i celuloza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Skrobia i celuloza to polimery glukozy. Skrobia daje z jodem granat, celuloza nie. Obie hydrolizują do glukozy.
- Polisacharydy mają wzór ogólny (C₆H₁₀O₅)ₙ, gdzie n to liczba reszt glukozy. Każda reszta to C₆H₁₂O₆ minus H₂O.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Wzór ogólny skrobi i celulozy to
- AC₁₂H₂₂O₁₁
- B(C₆H₁₀O₅)ₙ
- C(C₅H₁₀O₅)ₙ
- D(C₆H₁₂O₆)ₙ
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: (C₆H₁₀O₅)ₙ – Każda reszta glukozy w łańcuchu to C₆H₁₂O₆ − H₂O.
Z jodem granatowe zabarwienie daje
- Aglukoza
- Bceluloza
- Cskrobia
- Dsacharoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: skrobia – Jod tworzy barwny kompleks z helisą amylozy.
Celuloza w roślinach pełni funkcję
- Atransportową
- Bzapasową
- Cbudulcową
- Dhormonalną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: budulcową – Jest składnikiem ścian komórkowych.
Człowiek nie trawi celulozy, bo
- Aceluloza nie zawiera glukozy
- Bnie ma enzymów rozkładających wiązania β-glikozydowe
- Cma wiązania peptydowe
- Djest rozpuszczalna w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nie ma enzymów rozkładających wiązania β-glikozydowe – Nasz układ pokarmowy nie ma enzymu rozcinającego wiązania β-glikozydowe celulozy.
Produktem całkowitej hydrolizy kwasowej skrobi jest
- Aglicerol
- Bsacharoza
- Cfruktoza
- Dglukoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: glukoza – Skrobia jest zbudowana wyłącznie z reszt glukozy.
Ile gramów glukozy (M = 180 g/mol) powstanie z 16,2 g skrobi (jednostka 162 g/mol) przy całkowitej hydrolizie?
- A1,8 g
- B18 g
- C32,4 g
- D16,2 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 18 g – 16,2 : 162 = 0,10 mol jednostek, czyli 0,10 mol glukozy, a 0,10 · 180 = 18 g.
Co wspólnego mają skrobia i celuloza?
- AObie są trawione przez człowieka
- BObie są polimerami glukozy
- CObie mają wiązania α-glikozydowe
- DObie dają granat z jodem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Obie są polimerami glukozy – Różnią się wiązaniami i funkcją, ale oba są zbudowane z glukozy.
Amyloza jest
- Anierozgałęzionym składnikiem skrobi
- Bbiałkiem
- Cdisacharydem
- Drozgałęzionym składnikiem celulozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nierozgałęzionym składnikiem skrobi – Amylopektyna jest rozgałęziona, amyloza nie.
Cały dział „Cukry”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.