Termoplasty w porównaniu z duroplastami

nie miękną pod wpływem ciepła

rozkładają się przy ogrzewaniu bez topnienia

Tworzywa sztuczne i włókna – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Chemia · Chemia w życiu i środowiskuklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/chemia/tworzywa-sztuczne-i-wlokna/

Tworzywa sztuczne i włókna

Koszulka, butelka i rura w ścianie to polimery. Różnią się pochodzeniem, zachowaniem w wysokiej temperaturze i tym, co zostaje po spaleniu.

1Rodzaje włókien

rodzaj	z czego	przykłady
naturalne roślinne	celuloza	bawełna, len
naturalne zwierzęce	białka	wełna, jedwab
sztuczne	modyfikowana celuloza	wiskoza, octan celulozy
syntetyczne	monomery z ropy	poliester (PET), poliamid, akryl

Naturalne pochodzą z roślin lub zwierząt. Sztuczne robi się z przerobionej celulozy. Syntetyczne powstają z monomerów w reakcjach polimeryzacji lub polikondensacji.
Rozpoznawanie przez spalanie (mała próbka, ostrożnie): włókna białkowe pachną jak palone włosy, celulozowe jak palony papier, a syntetyczne topią się i zostawiają twardą kulkę.

2Termoplasty i duroplasty

Termoplasty (PE, PP, PVC, PS, PET) miękną po ogrzaniu i można je przetapiać. Dzięki temu nadają się do recyklingu.
Duroplasty (np. bakelit, żywice epoksydowe) po utwardzeniu nie miękną. Przy mocnym ogrzaniu się rozkładają, dlatego robi się z nich np. obudowy gniazdek i uchwyty garnków.
Dobór tworzywa wynika z właściwości: PET na butelki (lekki, przezroczysty), PVC na rury i okna (odporny na korozję), polistyren spieniony na styropian (lekki, izoluje cieplnie).

Sprawdź, czy rozumiesz

Wełna i jedwab to włókna

3Odpady i środowisko

Segregacja i recykling: kody na opakowaniach to m.in. 1 – PET, 2 – PE-HD, 3 – PVC, 4 – PE-LD, 5 – PP, 6 – PS.
Spalanie PVC wydziela chlorowodór HCl i toksyczne dioksyny. Dlatego odpadów z PVC nie wolno palić w piecu.
Tworzywa rozkładają się bardzo długo. Rozdrobnione tworzą mikroplastik w wodzie i glebie.

Zapamiętaj

Włókna: naturalne (celuloza, białka), sztuczne (przerobiona celuloza), syntetyczne (z monomerów). Termoplasty można przetapiać, duroplasty nie.

Uwaga na błąd

Wiskoza nie jest syntetyczna, bo powstaje z celulozy. Syntetyczne są dopiero włókna zrobione z monomerów, np. poliester.

✎Ściąga: Tworzywa sztuczne i włókna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Włókna: naturalne (celuloza, białka), sztuczne (przerobiona celuloza), syntetyczne (z monomerów). Termoplasty można przetapiać, duroplasty nie.
Naturalne pochodzą z roślin lub zwierząt. Sztuczne robi się z przerobionej celulozy. Syntetyczne powstają z monomerów w reakcjach polimeryzacji lub polikondensacji.
Termoplasty (PE, PP, PVC, PS, PET) miękną po ogrzaniu i można je przetapiać. Dzięki temu nadają się do recyklingu.
Duroplasty (np. bakelit, żywice epoksydowe) po utwardzeniu nie miękną. Przy mocnym ogrzaniu się rozkładają, dlatego robi się z nich np. obudowy gniazdek i uchwyty garnków.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Bawełna i len składają się głównie z
1. Askrobi
2. Bbiałek
3. Cpoliestru
4. Dcelulozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: celulozy – Włókna roślinne zbudowane są z celulozy.
Wełna i jedwab to włókna
1. Anaturalne zbudowane z białek
2. Bsyntetyczne
3. Csztuczne
4. Dnaturalne zbudowane z celulozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: naturalne zbudowane z białek – Pochodzą od zwierząt i są zbudowane z białek.
Wiskoza jest włóknem
1. Asztucznym
2. Bsyntetycznym
3. Cmineralnym
4. Dnaturalnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sztucznym – Powstaje z modyfikowanej celulozy.
Poliester i poliamid to włókna
1. Anaturalne roślinne
2. Bsyntetyczne
3. Cnaturalne zwierzęce
4. Dsztuczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: syntetyczne – Powstają z monomerów otrzymywanych z ropy.
Przy spalaniu wełny wyczuwalny jest zapach
1. Apalonego papieru
2. Bpłonącego plastiku
3. Coctu
4. Dpalonych włosów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: palonych włosów – Wełna jest białkiem, które tak pachnie podczas spalania.
Termoplasty w porównaniu z duroplastami
1. Amożna przetapiać
2. Bnie miękną pod wpływem ciepła
3. Crozkładają się przy ogrzewaniu bez topnienia
4. Dsą zawsze twardsze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: można przetapiać – Dzięki temu da się je poddawać recyklingowi.
Spalanie PVC jest szczególnie szkodliwe, bo wydziela
1. AHCl i dioksyny
2. Btylko parę wodną
3. Cwodór
4. Dtylko CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: HCl i dioksyny – W cząsteczce jest chlor, który przechodzi w chlorowodór i dioksyny.
Który materiał lepiej nadaje się na obudowę gniazdka elektrycznego?
1. Apolistyren spieniony
2. Bpolietylen cienkościenny
3. Cwiskoza
4. Dduroplast
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: duroplast – Duroplast nie mięknie pod wpływem ciepła.

Cały dział „Chemia w życiu i środowisku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 3

Wzory, grupy funkcyjne i izomeria konstytucyjna Rzędowość węgla, związki cykliczne i amidy Izomeria geometryczna i optyczna Wiązania σ i π, hybrydyzacja i rodzaje mechanizmów Mechanizm substytucji rodnikowej Addycja elektrofilowa i reguła Markownikowa Alkiny, rozróżnianie węglowodorów i ciągi przemian Substytucja elektrofilowa benzenu i toluenu Polimery: monomery, synteza PVC i polistyrenu Substytucja nukleofilowa i eliminacja HX Utlenianie alkoholi I-, II- i III-rzędowych Fenol: właściwości kwasowe i reakcje w pierścieniu Aldehydy i ketony: próby Tollensa i Trommera Estry: właściwości i zastosowania Mydła, detergenty i substancje powierzchniowo czynne Amidy, moc kwasów, laktony i polilaktyd Estryfikacja jako równowaga: wydajność i obliczenia Tłuszcze: uwodornienie, zmydlanie i wykrywanie nienasycenia Aminokwasy, jon obojnaczy i amfoteryczność Wiązanie peptydowe i peptydy Białka: budowa, denaturacja i funkcje Reakcje charakterystyczne białek: biuret i ksantoproteinowa Glukoza i fruktoza: monosacharydy Disacharydy: sacharoza, maltoza i laktoza Skrobia i celuloza Fermentacja alkoholowa i mlekowa Środki czyszczące i kosmetyki: skład, pH i bezpieczeństwo Leki, trucizny i dawka Zanieczyszczenia powietrza i wody Gleba i zielona chemia Obliczenia stechiometryczne w chemii organicznej Wzór związku z analizy spalania i zadania wieloetapowe Doświadczenia w chemii organicznej: odczynniki, obserwacje i wnioski Projektowanie doświadczenia: dobór odczynnika i kierunek przemiany