1Entalpia tworzenia i spalania
- Standardowa entalpia tworzenia (ΔH_tw) to zmiana entalpii przy tworzeniu 1 mola związku z pierwiastków w stanie standardowym [kJ/mol]. Dla pierwiastków w stanie standardowym (O₂, grafit) wynosi 0.
- Entalpia spalania (ΔH_sp) to zmiana entalpii przy całkowitym spaleniu 1 mola substancji w tlenie [kJ/mol].
2Prawo Hessa
- Efekt energetyczny reakcji zależy od stanu początkowego i końcowego, nie od drogi (ponad wymagania, ale bardzo przydatne w zadaniach).
- Dane: C + O₂ → CO₂, ΔH₁ = −393,5 kJ; CO + ½O₂ → CO₂, ΔH₂ = −283,0 kJ. Szukamy ΔH dla C + ½O₂ → CO.
- Rozumowanie: równanie 1 minus równanie 2 daje szukaną reakcję, więc ΔH = ΔH₁ − ΔH₂.
- Obliczenia: ΔH = −393,5 kJ − (−283,0 kJ) = −110,5 kJ.
- Odpowiedź: entalpia tworzenia CO wynosi −110,5 kJ/mol.
Co mówi prawo Hessa?
Dlatego możemy sumować równania pośrednie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obliczanie ΔH z entalpii tworzenia
- Wzór: ΔH = Σn · ΔH_tw(produkty) − Σn · ΔH_tw(substraty), gdzie n to współczynniki stechiometryczne.
- Dane: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O(c); ΔH_tw: CH₄ −74,8; CO₂ −393,5; H₂O(c) −285,8; O₂ 0 [kJ/mol].
- Obliczenia: produkty: −393,5 + 2 · (−285,8) = −965,1 kJ; substraty: −74,8 + 2 · 0 = −74,8 kJ; ΔH = −965,1 − (−74,8) = −890,3 kJ.
- Odpowiedź: ΔH = −890,3 kJ, reakcja egzotermiczna.
Dla entalpii spalania kolejność jest odwrotna: ΔH = Σ ΔH_sp(substraty) − Σ ΔH_sp(produkty).
Pominięcie współczynników stechiometrycznych (2 · ΔH_tw wody) albo odwrócenie kolejności „produkty − substraty” przy entalpii spalania.
✎Ściąga: Entalpia tworzenia i spalania, prawo Hessa
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Dla entalpii spalania kolejność jest odwrotna: ΔH = Σ ΔH_sp(substraty) − Σ ΔH_sp(produkty).
- Standardowa entalpia tworzenia (ΔH_tw) to zmiana entalpii przy tworzeniu 1 mola związku z pierwiastków w stanie standardowym [kJ/mol]. Dla pierwiastków w stanie standardowym (O₂, grafit) wynosi 0.
- Entalpia spalania (ΔH_sp) to zmiana entalpii przy całkowitym spaleniu 1 mola substancji w tlenie [kJ/mol].
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile wynosi standardowa entalpia tworzenia tlenu O₂?
- A−393,5 kJ/mol
- B0 kJ/mol
- C−285,8 kJ/mol
- D+100 kJ/mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0 kJ/mol – Dla pierwiastka w stanie standardowym ΔH_tw = 0.
Czym jest entalpia spalania?
- Azmianą entalpii przy całkowitym spaleniu 1 mola substancji
- Benergią aktywacji
- Cciepłem rozpuszczania
- Dciepłem tworzenia związku z jonów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zmianą entalpii przy całkowitym spaleniu 1 mola substancji – To wartość molowa dla całkowitego spalania w tlenie.
Co mówi prawo Hessa?
- Aefekt zależy od szybkości reakcji
- Befekt energetyczny zależy od stanu początkowego i końcowego, nie od drogi
- Cefekt zależy od katalizatora
- DΔH jest zawsze ujemne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: efekt energetyczny zależy od stanu początkowego i końcowego, nie od drogi – Dlatego możemy sumować równania pośrednie.
Jaki wzór pozwala policzyć ΔH z entalpii tworzenia?
- AΣΔH_tw(produkty) − ΣΔH_tw(substraty)
- BΣΔH_tw(substraty) − ΣΔH_tw(produkty)
- CΣΔH_tw(produkty) + ΣΔH_tw(substraty)
- DΔH_tw(produktu) przez ΔH_tw(substratu)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ΣΔH_tw(produkty) − ΣΔH_tw(substraty) – Produkty minus substraty, z uwzględnieniem współczynników.
C + O₂ → CO₂ (−393,5 kJ), CO + ½O₂ → CO₂ (−283,0 kJ). Ile wynosi ΔH dla C + ½O₂ → CO?
- A−676,5 kJ
- B+110,5 kJ
- C−283,0 kJ
- D−110,5 kJ
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: −110,5 kJ – ΔH = −393,5 − (−283,0) = −110,5 kJ.
ΔH_tw: CH₄ −74,8, CO₂ −393,5, H₂O(c) −285,8. Ile wynosi ΔH spalania CH₄ do CO₂ i H₂O(c)?
- A−890,3 kJ
- B−1040 kJ
- C−965,1 kJ
- D+890,3 kJ
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: −890,3 kJ – −393,5 + 2 · (−285,8) − (−74,8) = −890,3 kJ.
Co się dzieje z ΔH, gdy równanie pomnożysz przez 2?
- AΔH zmienia znak
- BΔH dzielisz przez 2
- CΔH się nie zmienia
- DΔH też mnożysz przez 2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ΔH też mnożysz przez 2 – ΔH dotyczy liczby moli z równania.
Który błąd jest typowy przy obliczaniu ΔH z entalpii tworzenia?
- Azapisanie wzoru
- Bużycie jednostek kJ/mol
- Csprawdzenie znaku
- Dpominięcie współczynników stechiometrycznych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pominięcie współczynników stechiometrycznych – Wodę liczymy 2 razy, bo powstają 2 mole.
Cały dział „Energetyka reakcji chemicznych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.