Dlaczego po zmieszaniu roztworów trzeba uwzględnić rozcieńczenie?

stężenia jonów maleją, bo objętość roztworu rośnie

Iloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasady

ogarniam.edu.pl · Chemia · Roztwory i reakcje w roztworach wodnychklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/iloczyn-rozpuszczalnosci-i-hydroliza-soli-slabego-kwasu-i-slabej-zasad/

Osad nigdy nie jest nierozpuszczalny w 100%. Iloczyn rozpuszczalności mówi, ile jonów zostaje w roztworze i kiedy osad zacznie się wytrącać.

1Iloczyn rozpuszczalności Kₛ

K_s to iloczyn stężeń jonów w roztworze nasyconym, w potęgach równych współczynnikom. AgCl: K_s = [Ag⁺] · [Cl⁻]. Ag₂CrO₄: K_s = [Ag⁺]² · [CrO₄²⁻]. Stężenia w mol/dm³.
Dla AgCl w roztworze nasyconym [Ag⁺] = [Cl⁻] = s (s – rozpuszczalność molowa [mol/dm³]), więc K_s = s² i s = pierwiastek z K_s.
Dane: K_s(AgCl) = 1,8 · 10⁻¹⁰.
Obliczenia: s = pierwiastek z 1,8 · 10⁻¹⁰ ≈ 1,3 · 10⁻⁵ mol/dm³.
Odpowiedź: rozpuszcza się ok. 1,3 · 10⁻⁵ mol AgCl w 1 dm³ roztworu.

2Kiedy wytrąca się osad

Osad wytrąca się, gdy iloczyn stężeń jonów (po zmieszaniu) jest większy niż K_s. Gdy jest mniejszy, osadu nie ma.
Dane: zmieszano równe objętości AgNO₃ i NaCl o stężeniach 0,001 mol/dm³ każdy.
Obliczenia: po zmieszaniu [Ag⁺] = [Cl⁻] = 0,0005 mol/dm³ (objętość się podwoiła); [Ag⁺] · [Cl⁻] = 2,5 · 10⁻⁷ > 1,8 · 10⁻¹⁰.
Odpowiedź: osad AgCl się wytrąci.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kiedy wytrąca się osad?

3Hydroliza soli

Hydroliza to reakcja jonów soli z wodą, która zmienia odczyn roztworu (podstawy są w temacie o reakcjach w roztworach).

Sól z	Odczyn	Przykład
mocny kwas + mocna zasada	obojętny	NaCl
mocny kwas + słaba zasada	kwasowy	NH₄Cl: NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺
słaby kwas + mocna zasada	zasadowy	CH₃COONa: CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻
słaby kwas + słaba zasada	zależy od K_a i K_b	NH₄CN – zasadowy

Dla soli słabego kwasu i słabej zasady porównaj K: jeśli K_b zasady > K_a kwasu, odczyn zasadowy (NH₃: K_b = 1,8 · 10⁻⁵, HCN: K_a = 4,9 · 10⁻¹⁰, więc NH₄CN jest zasadowy). Aniony wieloprotonowe hydrolizują etapami: CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻.

Zapamiętaj

Osad powstaje, gdy iloczyn stężeń jonów w roztworze przekroczy K_s.

Uwaga na błąd

Porównywanie rozpuszczalności związków wyłącznie według K_s, gdy mają różną liczbę jonów we wzorze (np. AgCl i Ag₂CrO₄).

✎Ściąga: Iloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasady

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Osad powstaje, gdy iloczyn stężeń jonów w roztworze przekroczy K_s.
K_s to iloczyn stężeń jonów w roztworze nasyconym, w potęgach równych współczynnikom. AgCl: K_s = [Ag⁺] · [Cl⁻]. Ag₂CrO₄: K_s = [Ag⁺]² · [CrO₄²⁻]. Stężenia w mol/dm³.
Hydroliza to reakcja jonów soli z wodą, która zmienia odczyn roztworu (podstawy są w temacie o reakcjach w roztworach).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jak brzmi wyrażenie na K_s dla Ag₂CrO₄?
1. A[Ag₂CrO₄]
2. B[Ag⁺] · [CrO₄²⁻]
3. C[Ag⁺]² · [CrO₄²⁻]
4. D[Ag⁺]² · [CrO₄²⁻]²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: [Ag⁺]² · [CrO₄²⁻] – Współczynnik 2 przy Ag⁺ staje się wykładnikiem.
Kiedy wytrąca się osad?
1. Azawsze po zmieszaniu roztworów
2. Bgdy stężenia jonów są równe
3. Cgdy iloczyn stężeń jonów jest większy niż K_s
4. Dgdy iloczyn jest mniejszy niż K_s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: gdy iloczyn stężeń jonów jest większy niż K_s – Powyżej K_s roztwór jest przesycony względem osadu.
Ile wynosi stężenie Ag⁺ w nasyconym roztworze AgCl (K_s = 1,8 · 10⁻¹⁰)?
1. Aok. 1,3 · 10⁻⁵ g/dm³
2. B1,8 · 10⁻¹⁰ mol/dm³
3. C9 · 10⁻¹¹ mol/dm³
4. Dok. 1,3 · 10⁻⁵ mol/dm³
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 1,3 · 10⁻⁵ mol/dm³ – [Ag⁺] = [Cl⁻] = pierwiastek z K_s ≈ 1,3 · 10⁻⁵ mol/dm³.
Jaki odczyn ma roztwór NH₄Cl?
1. Azasadowy
2. Bobojętny
3. Ckwasowy
4. Dzależy od temperatury wrzenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwasowy – Jon NH₄⁺ hydrolizuje do NH₃ i H₃O⁺.
Jaki odczyn ma roztwór CH₃COONa?
1. Azasadowy
2. Bobojętny
3. Ckwasowy
4. Dnie da się ustalić
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zasadowy – CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻.
Jaki odczyn ma roztwór soli słabego kwasu i słabej zasady, jeśli K_b > K_a?
1. Azależy od stężenia
2. Bkwasowy
3. Czasadowy
4. Dobojętny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zasadowy – Silniejszy elektrolit decyduje o odczynie.
Jaki odczyn ma roztwór NaCl?
1. Aobojętny
2. Bkwasowy
3. Czasadowy
4. Damfoteryczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: obojętny – Ani Na⁺, ani Cl⁻ nie hydrolizują.
Dlaczego po zmieszaniu roztworów trzeba uwzględnić rozcieńczenie?
1. Astężenia jonów rosną
2. BK_s się zmienia
3. Cosad się rozpuszcza
4. Dstężenia jonów maleją, bo objętość roztworu rośnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stężenia jonów maleją, bo objętość roztworu rośnie – Do iloczynu wstawia się stężenia po zmieszaniu, a nie przed.

Cały dział „Roztwory i reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHP Metody pracy w laboratorium Projektowanie doświadczeń i błędy pomiarowe Budowa atomu Izotopy, masa atomowa i promieniotwórczość Konfiguracja elektronowa atomów Orbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła Madelunga Układ okresowy pierwiastków Bloki energetyczne i okresowość właściwości atomów Wiązanie jonowe Wiązanie kowalencyjne, wiązania σ i π Oddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodorowe Wiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipolowe Wzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarność Teoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczek Wiązanie metaliczne i rodzaje kryształów Alotropia węgla Mol, masa molowa i objętość molowa gazów Wzór empiryczny i rzeczywisty Równanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkach Obliczenia stechiometryczne Wydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszanin Mieszaniny, stężenie procentowe i molowe Przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworów Koloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniami Szybkość reakcji, katalizator i energia aktywacji Obliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcji Reakcje odwracalne i równowaga chemiczna Stała równowagi i obliczenia stężeń równowagowych Efekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemiczny Entalpia tworzenia i spalania, prawo Hessa Roztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalności Dysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabe Stała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń Ostwalda Odczyn roztworu, skala pH i wskaźniki Iloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanie Reakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowy Reakcje utleniania i redukcji – wprowadzenie Tlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakter Wodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcje Kwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcje Sole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcje Poszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy