Dlaczego Cu nie reaguje z rozcieńczonym HCl?

stoi za wodorem w szeregu (E° > 0)

Kwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcje

ogarniam.edu.pl · Chemia · Związki nieorganiczneklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/kwasy-sklad-moc-otrzymywanie-i-reakcje/

Kwasy to jedne z najczęściej używanych odczynników. Znajdziesz je w żołądku, w akumulatorze i w coli. Ważne, żeby wiedzieć, które są mocne, a które utleniają.

1Budowa i nazwy

Kwasy beztlenowe (HCl, HBr, HI, HF, H₂S) nie mają tlenu. Tlenowe (H₂SO₄, HNO₃, H₂CO₃, H₃PO₄) mają go w reszcie kwasowej. Nazwy: HCl – kwas chlorowodorowy, H₂SO₄ – kwas siarkowy(VI), HNO₃ – kwas azotowy(V).
Mocne: HCl, HBr, HI, HNO₃, HClO₄, H₂SO₄. Słabe: HF, H₂S, H₂CO₃, CH₃COOH, H₃PO₄.

2Otrzymywanie

Tlenek kwasowy + woda: SO₃ + H₂O → H₂SO₄. Kwasy beztlenowe: H₂ + Cl₂ → 2HCl i rozpuszczenie gazu w wodzie.
Słabszy kwas wypierasz z soli mocniejszym: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂↑.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który zapis opisuje wypieranie słabego kwasu z soli?

3Reakcje kwasów

Z czym	Przykład
metal (E° < 0)	Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑
tlenek zasadowy	CuO + H₂SO₄ → CuSO₄ + H₂O
zasada	NaOH + HCl → NaCl + H₂O
sól	CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑

Kwasy nieutleniające (HCl, rozcieńczony H₂SO₄) reagują tylko z metalami o E° < 0, czyli stojącymi przed wodorem w szeregu. Cu i Ag z nimi nie reagują.

4Kwasy utleniające

HNO₃ i stężony H₂SO₄ utleniają także metale za wodorem. Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂↑ + 2H₂O. 3Cu + 8HNO₃(rozc.) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O. Cu + 2H₂SO₄(stęż.) → CuSO₄ + SO₂↑ + 2H₂O (na gorąco).
Stężony H₂SO₄ odwadnia (zwęgla cukier) i utlenia. Rozcieńczasz go, wlewając kwas do wody.

Zapamiętaj

Zn + HCl daje wodór, a Cu + HNO₃ daje tlenek azotu, bo utleniaczem jest anion NO₃⁻, a nie H⁺.

Uwaga na błąd

Wlewanie wody do stężonego H₂SO₄ i zapisywanie H₂ jako produktu reakcji miedzi z HNO₃.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który kwas dodatkowo odwadnia i zwęgla cukier?

✎Ściąga: Kwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcje

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Zn + HCl daje wodór, a Cu + HNO₃ daje tlenek azotu, bo utleniaczem jest anion NO₃⁻, a nie H⁺.
Kwasy beztlenowe (HCl, HBr, HI, HF, H₂S) nie mają tlenu. Tlenowe (H₂SO₄, HNO₃, H₂CO₃, H₃PO₄) mają go w reszcie kwasowej. Nazwy: HCl – kwas chlorowodorowy, H₂SO₄ – kwas siarkowy(VI), HNO₃ – kwas azotowy(V).
Mocne: HCl, HBr, HI, HNO₃, HClO₄, H₂SO₄. Słabe: HF, H₂S, H₂CO₃, CH₃COOH, H₃PO₄.
HNO₃ i stężony H₂SO₄ utleniają także metale za wodorem. Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂↑ + 2H₂O. 3Cu + 8HNO₃(rozc.) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O. Cu + 2H₂SO₄(stęż.) → CuSO₄ + SO₂↑ + 2H₂O (na gorąco).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Który kwas jest beztlenowy?
1. AH₂SO₄
2. BH₃PO₄
3. CHCl
4. DHNO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: HCl – HCl nie zawiera tlenu.
Który kwas jest słaby?
1. AHCl
2. BH₂SO₄
3. CH₂CO₃
4. DHNO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂CO₃ – Kwas węglowy dysocjuje tylko częściowo.
Jaki gaz wydziela się w reakcji Zn z HCl?
1. Achlor
2. Btlen
3. Cwodór
4. DNO
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wodór – Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑.
Z którym kwasem miedź reaguje, wydzielając NO₂?
1. Aze stężonym HNO₃
2. Bz rozcieńczonym H₂SO₄
3. Cz kwasem octowym
4. Dz HCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ze stężonym HNO₃ – Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂↑ + 2H₂O.
Dlaczego Cu nie reaguje z rozcieńczonym HCl?
1. Ajest zbyt aktywna
2. BHCl jest za słaby
3. Ctworzy tlenek
4. Dstoi za wodorem w szeregu (E° > 0)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stoi za wodorem w szeregu (E° > 0) – Jony H⁺ nie są w stanie utlenić miedzi.
Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony H₂SO₄?
1. Amieszać oba naraz
2. Bwlewać wodę do kwasu
3. Cogrzać kwas
4. Dwlewać kwas do wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wlewać kwas do wody – Ciepło rozcieńczania rozprasza się w dużej ilości wody.
Który zapis opisuje wypieranie słabego kwasu z soli?
1. AHCl + NaOH → NaCl + H₂O
2. BNa₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂↑
3. CZn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂
4. DNaCl + HNO₃ → brak reakcji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂↑ – Mocniejszy kwas wypiera H₂CO₃, który rozkłada się na H₂O i CO₂.
Który kwas dodatkowo odwadnia i zwęgla cukier?
1. Astężony H₂SO₄
2. BH₂CO₃
3. CCH₃COOH
4. DHCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: stężony H₂SO₄ – Stężony kwas siarkowy(VI) odbiera wodę substancjom organicznym.

Cały dział „Związki nieorganiczne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHP Metody pracy w laboratorium Projektowanie doświadczeń i błędy pomiarowe Budowa atomu Izotopy, masa atomowa i promieniotwórczość Konfiguracja elektronowa atomów Orbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła Madelunga Układ okresowy pierwiastków Bloki energetyczne i okresowość właściwości atomów Wiązanie jonowe Wiązanie kowalencyjne, wiązania σ i π Oddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodorowe Wiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipolowe Wzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarność Teoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczek Wiązanie metaliczne i rodzaje kryształów Alotropia węgla Mol, masa molowa i objętość molowa gazów Wzór empiryczny i rzeczywisty Równanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkach Obliczenia stechiometryczne Wydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszanin Mieszaniny, stężenie procentowe i molowe Przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworów Koloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniami Szybkość reakcji, katalizator i energia aktywacji Obliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcji Reakcje odwracalne i równowaga chemiczna Stała równowagi i obliczenia stężeń równowagowych Efekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemiczny Entalpia tworzenia i spalania, prawo Hessa Roztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalności Dysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabe Stała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń Ostwalda Odczyn roztworu, skala pH i wskaźniki Iloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanie Reakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowy Iloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasady Reakcje utleniania i redukcji – wprowadzenie Tlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakter Wodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcje Sole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcje Poszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy