1Nazwy i otrzymywanie tlenków
- Nazwa: tlenek + nazwa pierwiastka, a gdy ma kilka stopni utlenienia, dodajesz go w nawiasie: Na₂O – tlenek sodu, Fe₂O₃ – tlenek żelaza(III), SO₃ – tlenek siarki(VI).
- Otrzymywanie: spalanie pierwiastków (2Mg + O₂ → 2MgO; S + O₂ → SO₂), rozkład termiczny węglanów lub wodorotlenków (CaCO₃ → CaO + CO₂; Cu(OH)₂ → CuO + H₂O), utlenianie tlenków (2CO + O₂ → 2CO₂).
2Charakter tlenków
| Charakter | Reakcje | Przykład |
|---|---|---|
| kwasowy | z zasadą → sól + woda; z wodą → kwas (poza SiO₂) | CO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O; SO₃ + H₂O → H₂SO₄ |
| zasadowy | z kwasem → sól + woda; z wodą → wodorotlenek (tlenki metali aktywnych) | CaO + 2HCl → CaCl₂ + H₂O; Na₂O + H₂O → 2NaOH |
| amfoteryczny | z kwasem i z zasadą | Al₂O₃ + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂O |
| obojętny | z żadnym z nich | CO, NO |
- Zasada praktyczna: tlenki metali są zwykle zasadowe, tlenki niemetali kwasowe, a charakter amfoteryczny mają m.in. Al₂O₃ i ZnO.
Który zapis przedstawia otrzymywanie tlenku przez rozkład termiczny?
Rozkład jednej substancji pod wpływem ogrzewania daje tlenek i CO₂.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Wodorki
| Wodorek | Odczyn w wodzie | Równanie |
|---|---|---|
| CH₄, H₂O | obojętny | brak reakcji kwasowo-zasadowej |
| NH₃ | zasadowy | NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻ |
| HF, HCl, HBr, HI, H₂S | kwasowy | HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl⁻ |
Charakter tlenku sprawdzasz reakcjami: z kwasem reaguje zasadowy, z zasadą kwasowy, z obiema amfoteryczny.
Uznawanie każdego tlenku za reagującego z wodą. SiO₂ i CuO z wodą nie reagują, a tlenki obojętne nie reagują z niczym.
✎Ściąga: Tlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakter
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Charakter tlenku sprawdzasz reakcjami: z kwasem reaguje zasadowy, z zasadą kwasowy, z obiema amfoteryczny.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który tlenek reaguje z wodą, dając kwas?
- ASiO₂
- BSO₃
- CCO
- DCaO
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: SO₃ – SO₃ + H₂O → H₂SO₄. CaO tworzy zasadę, CO jest obojętny, a SiO₂ z wodą nie reaguje.
Który tlenek jest obojętny?
- AAl₂O₃
- BCO
- CNa₂O
- DCO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: CO – CO nie reaguje z kwasami, zasadami ani wodą.
Z czym reaguje tlenek zasadowy?
- Az kwasem, dając sól i wodę
- Btylko z tlenkami kwasowymi, dając kwas
- Cz żadną substancją
- Dz zasadą, dając sól i wodę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z kwasem, dając sól i wodę – CaO + 2HCl → CaCl₂ + H₂O.
Jaką nazwę nosi Fe₂O₃?
- Atlenek żelaza(II)
- Btritlenek diżelaza(I)
- Ctlenek żelaza(III)
- Dtlenek żelaza(VI)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tlenek żelaza(III) – Liczba w nawiasie to stopień utlenienia żelaza: +III.
Który tlenek jest amfoteryczny?
- ANO
- BSO₂
- CNa₂O
- DAl₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Al₂O₃ – Al₂O₃ reaguje i z kwasami, i z zasadami.
Jaki odczyn ma wodny roztwór NH₃?
- Akwasowy
- Bzasadowy
- Cobojętny
- Damfoteryczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zasadowy – NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻.
Jaki odczyn ma wodny roztwór HCl?
- Azależy od temperatury
- Bzasadowy
- Ckwasowy
- Dobojętny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwasowy – HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl⁻.
Który zapis przedstawia otrzymywanie tlenku przez rozkład termiczny?
- ACaCO₃ → CaO + CO₂
- BCaO + H₂O → Ca(OH)₂
- C2Mg + O₂ → 2MgO
- DS + O₂ → SO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: CaCO₃ → CaO + CO₂ – Rozkład jednej substancji pod wpływem ogrzewania daje tlenek i CO₂.
Cały dział „Związki nieorganiczne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.