1Trzy sposoby zapisu
- Cząsteczkowy – pełne wzory związków. Jonowy – mocne, rozpuszczalne elektrolity rozpisujesz na jony, a osady, gazy, wodę i słabe elektrolity zostawiasz w postaci cząsteczek. Jonowy skrócony – po skreśleniu jonów, które po obu stronach są takie same (jonów-widzów).
2Zobojętnianie
- Kwas + wodorotlenek → sól + woda. Istota reakcji to H⁺ + OH⁻ → H₂O.
- Cząsteczkowo: NaOH + HCl → NaCl + H₂O. Jonowo: Na⁺ + OH⁻ + H⁺ + Cl⁻ → Na⁺ + Cl⁻ + H₂O. Skrócony: H⁺ + OH⁻ → H₂O. Dla 2KOH + H₂SO₄ → K₂SO₄ + 2H₂O po skróceniu też zostaje H⁺ + OH⁻ → H₂O.
- Dla słabego kwasu pozostaje cząsteczka: CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O.
Co zapisujesz w postaci cząsteczkowej w równaniu jonowym?
Mocne rozpuszczalne elektrolity rozpisujesz na jony, resztę zostawiasz.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Strącanie osadu
- Osad wytrąca się, gdy jony tworzą trudno rozpuszczalny związek. Sprawdzasz to w tabeli rozpuszczalności. Osad oznaczamy strzałką ↓ i zapisujemy wzorem, nie jonami.
| Związki | Rozpuszczalność |
|---|---|
| azotany(V), sole sodu, potasu i amonu | rozpuszczalne |
| chlorki | rozpuszczalne, ale AgCl, PbCl₂ nie |
| siarczany(VI) | rozpuszczalne, ale BaSO₄, PbSO₄ nie |
| węglany, fosforany(V), siarczki | nierozpuszczalne (poza solami Na, K, NH₄) |
| wodorotlenki | nierozpuszczalne (poza NaOH, KOH, Ba(OH)₂) |
- AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃. Jonowo skrócony: Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl↓. Podobnie BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄↓ + 2NaCl, czyli Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓.
W zapisie jonowym skróconym obowiązują dwa bilanse: liczba atomów i suma ładunków (po obu stronach taka sama).
Rozpisywanie osadu na jony (AgCl → Ag⁺ + Cl⁻) w zapisie jonowym. Osad zostaje w postaci cząsteczkowej.
4Hydroliza: odczyn roztworów soli
- Hydroliza to reakcja jonów soli z wodą. Hydrolizuje jon pochodzący od słabego elektrolitu i to on ustala odczyn.
- NaCl (mocny kwas + mocna zasada): brak hydrolizy, odczyn obojętny. NH₄Cl (słaba zasada): NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺, odczyn kwasowy. CH₃COONa (słaby kwas): CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻, odczyn zasadowy. W Na₂CO₃ hydrolizuje (etapami) jon węglanowy: CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻, odczyn zasadowy.
Jakie jony są jonami-widzami w reakcji AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃?
Te jony występują po obu stronach bez zmian, więc je skreślamy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Reakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- W zapisie jonowym skróconym obowiązują dwa bilanse: liczba atomów i suma ładunków (po obu stronach taka sama).
- Cząsteczkowy – pełne wzory związków. Jonowy – mocne, rozpuszczalne elektrolity rozpisujesz na jony, a osady, gazy, wodę i słabe elektrolity zostawiasz w postaci cząsteczek. Jonowy skrócony – po skreśleniu jonów, które po obu stronach są takie same (jonów-widzów).
- Kwas + wodorotlenek → sól + woda. Istota reakcji to H⁺ + OH⁻ → H₂O.
- Hydroliza to reakcja jonów soli z wodą. Hydrolizuje jon pochodzący od słabego elektrolitu i to on ustala odczyn.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jakie jest skrócone równanie zobojętniania mocnego kwasu mocną zasadą?
- AH₂ + O₂ → H₂O
- BHCl + NaOH → NaCl + H₂O
- CNa⁺ + Cl⁻ → NaCl
- DH⁺ + OH⁻ → H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: H⁺ + OH⁻ → H₂O – Po skreśleniu jonów-widzów zostaje reakcja jonów wodorowych z wodorotlenkowymi.
Jakie jony są jonami-widzami w reakcji AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃?
- AAg⁺ i NO₃⁻
- BNa⁺ i NO₃⁻
- CNa⁺ i Cl⁻
- DAg⁺ i Cl⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Na⁺ i NO₃⁻ – Te jony występują po obu stronach bez zmian, więc je skreślamy.
Jaki jest zapis jonowy skrócony powstawania BaSO₄?
- ABa + SO₄ → BaSO₄
- BBaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄ + 2NaCl
- CBa²⁺ + 2Cl⁻ → BaCl₂
- DBa²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ – Tylko jony tworzące osad uczestniczą w reakcji.
Co zapisujesz w postaci cząsteczkowej w równaniu jonowym?
- Aosady, gazy, wodę i słabe elektrolity
- Bwszystkie kwasy
- Cwyłącznie wodę
- Dwszystkie sole
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: osady, gazy, wodę i słabe elektrolity – Mocne rozpuszczalne elektrolity rozpisujesz na jony, resztę zostawiasz.
Jaki odczyn ma wodny roztwór Na₂CO₃ i dlaczego?
- Aobojętny, bo to sól
- Bzasadowy, bo CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻
- Ckwasowy, bo Na⁺ + H₂O ⇌ NaOH + H⁺
- Dzasadowy, bo Na₂CO₃ zawiera grupy OH
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zasadowy, bo CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻ – Hydrolizuje anion słabego kwasu węglowego; powstają jony OH⁻, a Na⁺ nie hydrolizuje.
Jaki zapis opisuje reakcję kwasu octowego z NaOH?
- ACH₃COO⁻ + OH⁻ → CH₃COOH
- BCH₃COOH → CH₃COO⁻ + H⁺
- CH⁺ + OH⁻ → H₂O
- DCH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O – Kwas octowy jest słaby, więc pozostaje w postaci cząsteczkowej.
Który wodorotlenek rozpuszcza się w wodzie?
- ACu(OH)₂
- BNaOH
- CMg(OH)₂
- DFe(OH)₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: NaOH – Rozpuszczalne są wodorotlenki litowców oraz Ba(OH)₂; reszta to osady.
Co jest obserwacją, a co wnioskiem po zmieszaniu AgNO₃ z NaCl?
- Aobie rzeczy to obserwacje
- Bobie rzeczy to wnioski
- Cobserwacja: powstał AgCl; wniosek: biały osad
- Dobserwacja: biały osad; wniosek: powstał AgCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: obserwacja: biały osad; wniosek: powstał AgCl – Nazwy substancji to wnioski, a to, co widać, to obserwacja.
Cały dział „Roztwory i reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.