1Z czego składa się roztwór
- Roztwór to mieszanina jednorodna: substancja rozpuszczona jest równomiernie rozmieszczona w rozpuszczalniku (najczęściej w wodzie). Roztworem bywa też mieszanina gazów (powietrze) albo stop metali.
- Masa roztworu to masa substancji rozpuszczonej plus masa rozpuszczalnika.
2Rozpuszczalność i rodzaje roztworów
- Rozpuszczalność (R) to maksymalna masa substancji, jaką rozpuścisz w 100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze, np. R = 32 g/100 g H₂O. Większość ciał stałych rozpuszcza się lepiej w wyższej temperaturze, a gazów gorzej (ciepła woda gazowana szybciej traci CO₂).
| Roztwór | Ile substancji | Dosypany kryształek |
|---|---|---|
| nienasycony | mniej niż wynosi R | rozpuszcza się |
| nasycony | dokładnie tyle, ile wynosi R | nie rozpuszcza się |
| przesycony | więcej niż wynosi R (nietrwały) | nadmiar gwałtownie krystalizuje |
- Roztwór przesycony powstaje przy ostrożnym ochłodzeniu roztworu nasyconego bez wstrząsów. Tak działa np. ogrzewacz do rąk z octanem sodu.
Czym jest roztwór nasycony?
W roztworze nasyconym dalsza porcja substancji już się nie rozpuści.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Krzywa rozpuszczalności
- Punkt na krzywej to roztwór nasycony, pod nią nienasycony, nad nią przesycony (albo roztwór z osadem). KNO₃ rośnie stromo, NaCl prawie wcale.
- Stężenie roztworu nasyconego: C_p = R przez R + 100 · 100%, gdzie R to rozpuszczalność [g/100 g wody], a R + 100 to masa roztworu nasyconego [g] zawierającego 100 g wody.
- Dane: KNO₃, R(60°C) = 110 g, R(20°C) = 32 g na 100 g wody; ochładzamy 210 g roztworu nasyconego z 60°C do 20°C.
- Obliczenia: 210 g = 110 g soli + 100 g wody; w 20°C w tej wodzie zmieści się 32 g; wykrystalizuje 110 g − 32 g = 78 g. Stężenie w 60°C: C_p = 110 przez 210 · 100% ≈ 52,4%.
- Odpowiedź: wykrystalizuje 78 g KNO₃.
Rozpuszczalność odnosi się do 100 g wody, a nie do 100 g roztworu.
- Rozpuszczanie bywa egzotermiczne (NaOH, roztwór się grzeje) albo endotermiczne (NH₄NO₃, roztwór się ochładza). Woda otacza jony (hydratacja) i dlatego sól się rozpuszcza.
Liczenie C_p roztworu nasyconego jako R przez 100 zamiast R przez R + 100.
✎Ściąga: Roztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalności
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Rozpuszczalność odnosi się do 100 g wody, a nie do 100 g roztworu.
- Roztwór to mieszanina jednorodna: substancja rozpuszczona jest równomiernie rozmieszczona w rozpuszczalniku (najczęściej w wodzie). Roztworem bywa też mieszanina gazów (powietrze) albo stop metali.
- Rozpuszczalność (R) to maksymalna masa substancji, jaką rozpuścisz w 100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze, np. R = 32 g/100 g H₂O. Większość ciał stałych rozpuszcza się lepiej w wyższej temperaturze, a gazów gorzej (ciepła woda gazowana szybciej traci CO₂).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest roztwór nasycony?
- Azawiera więcej substancji niż R
- Bzawiera mniej substancji niż R
- Cnie zawiera substancji rozpuszczonej
- Dzawiera tyle substancji, ile wynosi jej rozpuszczalność w danej temperaturze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zawiera tyle substancji, ile wynosi jej rozpuszczalność w danej temperaturze – W roztworze nasyconym dalsza porcja substancji już się nie rozpuści.
Co stanie się po wrzuceniu kryształka do roztworu przesyconego?
- Anadmiar substancji wykrystalizuje
- Bnic się nie zmieni
- Ckryształek się rozpuści
- Droztwór stanie się nienasycony bez osadu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nadmiar substancji wykrystalizuje – Roztwór przesycony jest nietrwały, a kryształek jest zarodkiem krystalizacji.
Jak zmienia się rozpuszczalność gazów w wodzie przy ogrzewaniu?
- Amaleje
- Brośnie tylko dla CO₂
- Cnie zmienia się
- Drośnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: maleje – Ciepła woda gazowana traci CO₂, bo rozpuszczalność gazów maleje z temperaturą.
Do ilu gramów rozpuszczalnika odnosi się rozpuszczalność?
- A1000 g
- B1 dm³
- C100 g
- D100 g roztworu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 100 g – Rozpuszczalność to masa substancji na 100 g wody (rozpuszczalnika).
Ile wynosi C_p roztworu nasyconego, jeśli R = 25 g/100 g H₂O?
- A25%
- B33%
- C12,5%
- D20%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 20% – C_p = 25 przez 25 + 100 · 100% = 20%.
Ile soli wykrystalizuje po ochłodzeniu 210 g nasyconego roztworu KNO₃ z 60°C (R = 110 g) do 20°C (R = 32 g)?
- A142 g
- B32 g
- C78 g
- D110 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 78 g – W 100 g wody w 20°C zostaje 32 g soli, więc wykrystalizuje 110 − 32 = 78 g.
Punkt leżący nad krzywą rozpuszczalności oznacza roztwór
- Anierozpuszczalny
- Bnasycony
- Cprzesycony (lub z osadem)
- Dnienasycony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przesycony (lub z osadem) – Powyżej krzywej jest więcej substancji, niż mieści się w roztworze nasyconym.
Dlaczego roztwór NH₄NO₃ ochładza się przy rozpuszczaniu?
- Awoda zamarza
- Brozpuszczanie jest egzotermiczne
- Cpowstaje gaz
- Drozpuszczanie jest endotermiczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rozpuszczanie jest endotermiczne – Rozpad sieci kryształu pobiera więcej energii, niż uwalnia hydratacja jonów.
Cały dział „Roztwory i reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.