ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Związki nieorganiczneklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/sole-rodzaje-nazwy-otrzymywanie-i-reakcje/

Chemia · Związki nieorganiczne · kl. 1

Sole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcje

Sól kuchenna to tylko jedna z wielu soli. Każdą kombinację kationu i reszty kwasowej można zapisać wzorem, nazwać i otrzymać kilkoma sposobami.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rodzaje i nazwy

  • Sól obojętna (NaCl, CuSO₄) to metal (lub NH₄⁺) i reszta kwasowa. Wodorosól zawiera jeszcze atom wodoru z reszty kwasu (NaHCO₃, NaHSO₄). Hydrat ma wodę związaną w krysztale: CuSO₄·5H₂O to siarczan(VI) miedzi(II)–woda(1/5), potocznie pentahydrat siarczanu(VI) miedzi(II).
  • Nazwa: reszta kwasowa + metal: Na₂SO₄ – siarczan(VI) sodu, NaHCO₃ – wodorowęglan sodu, Fe(NO₃)₃ – azotan(V) żelaza(III).

2Jak otrzymać sól

SposóbPrzykład
metal + kwasZn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑
tlenek zasadowy + kwasCuO + H₂SO₄ → CuSO₄ + H₂O
zasada + kwasNaOH + HCl → NaCl + H₂O
tlenek kwasowy + zasadaCO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O
metal + niemetal2Na + Cl₂ → 2NaCl
sól + sól (strącanie)AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃
Sprawdź, czy rozumiesz

Który sposób otrzymywania soli opisuje równanie Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂?

3Reakcje soli

  • Sól + kwas, zasada lub inna sól reaguje, gdy powstaje osad, gaz lub słabszy (słabo zdysocjowany) produkt, czyli np. woda.
  • Z kwasami: CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑ (gaz). Z zasadami: CuSO₄ + 2NaOH → Cu(OH)₂↓ + Na₂SO₄ (osad), NH₄Cl + NaOH → NaCl + H₂O + NH₃↑ (gaz). Wodorosól + zasada daje sól obojętną: NaHCO₃ + NaOH → Na₂CO₃ + H₂O.
  • Trwałość też ma znaczenie: węglany ogrzewane rozkładają się (CaCO₃ → CaO + CO₂), a NH₄Cl ogrzany rozkłada się na NH₃ i HCl.
Zapamiętaj

Reakcja soli w roztworze zachodzi, gdy powstaje osad, gaz lub słaby elektrolit. Brak takiego produktu to brak reakcji.

Uwaga na błąd

Zapisywanie reakcji mieszanych roztworów NaCl i KNO₃: nie powstaje żaden osad ani gaz, więc nie ma reakcji.

✎Ściąga: Sole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcje

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Reakcja soli w roztworze zachodzi, gdy powstaje osad, gaz lub słaby elektrolit. Brak takiego produktu to brak reakcji.
  • Sól obojętna (NaCl, CuSO₄) to metal (lub NH₄⁺) i reszta kwasowa. Wodorosól zawiera jeszcze atom wodoru z reszty kwasu (NaHCO₃, NaHSO₄). Hydrat ma wodę związaną w krysztale: CuSO₄·5H₂O to siarczan(VI) miedzi(II)–woda(1/5), potocznie pentahydrat siarczanu(VI) miedzi(II).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jak nazywa się NaHCO₃?

    1. Awęglan sodu
    2. Btlenek sodu
    3. Cwodorotlenek sodu
    4. Dwodorowęglan sodu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wodorowęglan sodu – Jest to wodorosól: zawiera jeszcze jeden atom wodoru z kwasu węglowego.

  2. Jak nazywa się CuSO₄·5H₂O?

    1. Asiarczan(IV) miedzi(II)–woda(5/1)
    2. Bsiarczek miedzi(II)–woda(1/5)
    3. Cwodorosiarczan(VI) miedzi(II)
    4. Dsiarczan(VI) miedzi(II)–woda(1/5)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: siarczan(VI) miedzi(II)–woda(1/5) – To hydrat: na 1 jednostkę CuSO₄ przypada 5 cząsteczek wody związanej w krysztale (potocznie pentahydrat siarczanu(VI) miedzi(II)).

  3. Który sposób otrzymywania soli opisuje równanie Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂?

    1. Azasada + kwas
    2. Bsól + sól
    3. Cmetal + kwas
    4. Dtlenek + kwas
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: metal + kwas – Cynk reaguje z kwasem nieutleniającym i powstaje sól oraz wodór.

  4. Co powstaje w reakcji CaCO₃ z HCl?

    1. ACaCl₂, H₂O i CO₂
    2. BCaO i HCl
    3. CCa(OH)₂ i CO₂
    4. Dwyłącznie CaCl₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: CaCl₂, H₂O i CO₂ – CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑.

  5. Dlaczego NaCl i KNO₃ po zmieszaniu roztworów nie reagują?

    1. Anie powstaje osad, gaz ani słaby elektrolit
    2. Bsą niemetalami
    3. Cmają taką samą masę molową
    4. Dsą zbyt rozcieńczone
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nie powstaje osad, gaz ani słaby elektrolit – Jony po zmieszaniu pozostają rozpuszczone w roztworze.

  6. Który produkt reakcji CuSO₄ z NaOH jest osadem?

    1. AH₂O
    2. BNa₂SO₄
    3. CCuO
    4. DCu(OH)₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Cu(OH)₂ – Cu²⁺ + 2OH⁻ → Cu(OH)₂↓.

  7. Jaka sól powstaje w reakcji NaHCO₃ + NaOH?

    1. ANa₂CO₃
    2. BNaCl
    3. CNa₂O
    4. DNaHCO₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Na₂CO₃ – Wodorosól przechodzi w sól obojętną: NaHCO₃ + NaOH → Na₂CO₃ + H₂O.

  8. Co dzieje się z CaCO₃ po silnym ogrzaniu?

    1. Azamienia się w CaCl₂
    2. Btworzy Ca(OH)₂
    3. Ctopi się bez zmian
    4. Drozkłada się na CaO i CO₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: rozkłada się na CaO i CO₂ – CaCO₃ → CaO + CO₂.

Cały dział „Związki nieorganiczne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHPMetody pracy w laboratoriumProjektowanie doświadczeń i błędy pomiaroweBudowa atomuIzotopy, masa atomowa i promieniotwórczośćKonfiguracja elektronowa atomówOrbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła MadelungaUkład okresowy pierwiastkówBloki energetyczne i okresowość właściwości atomówWiązanie jonoweWiązanie kowalencyjne, wiązania σ i πOddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodoroweWiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipoloweWzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarnośćTeoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczekWiązanie metaliczne i rodzaje kryształówAlotropia węglaMol, masa molowa i objętość molowa gazówWzór empiryczny i rzeczywistyRównanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkachObliczenia stechiometryczneWydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszaninMieszaniny, stężenie procentowe i molowePrzeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworówKoloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniamiSzybkość reakcji, katalizator i energia aktywacjiObliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcjiReakcje odwracalne i równowaga chemicznaStała równowagi i obliczenia stężeń równowagowychEfekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemicznyEntalpia tworzenia i spalania, prawo HessaRoztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalnościDysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabeStała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń OstwaldaOdczyn roztworu, skala pH i wskaźnikiIloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanieReakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowyIloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasadyReakcje utleniania i redukcji – wprowadzenieTlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakterWodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcjeKwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcjePoszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy