ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/cywilizacje-bliskiego-wschodu/

Historia · Starożytność · kl. 1

Cywilizacje Bliskiego Wschodu

Pierwsze miasta, pierwsze pismo i pierwsze państwa powstały tam, gdzie była woda i żyzna ziemia: nad Eufratem, Tygrysem i Nilem.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dlaczego tam?

  • Rzeki zalewały pola i zostawiały żyzny muł. Trzeba było jednak budować kanały i pilnować wody. To wymagało organizacji, więc pojawiły się władza i urzędnicy.

2Mezopotamia

  • Mezopotamia leży między Tygrysem i Eufratem. Sumerowie (IV–III tys. p.n.e.) zakładali miasta-państwa, takie jak Ur i Uruk, i budowali zikkuraty. Ok. 3200 r. p.n.e. wymyślili pismo klinowe, bo potrzebowali rachunków.
  • Babilonia zostawiła Kodeks Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.). Opiera się w części na talionie („oko za oko”), a kary zależały od tego, kim był sprawca i ofiara.

3Egipt

  • Egipt rozwinął się nad Nilem. Państwo zjednoczono ok. 3100 r. p.n.e. Mamy Państwo Stare (piramidy), Średnie i Nowe. Faraon był królem i bogiem zarazem. Egipcjanie wierzyli w wielu bogów, mumifikowali zmarłych i pisali hieroglifami.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto wynalazł pismo klinowe?

4Persja i Izrael

CywilizacjaGdzieCo po sobie zostawiłaSumerowieMezopotamia (Ur,Uruk)pismo klinowe ok. 3200 p.n.e., zikkuraty,miasta-państwaBabiloniaMezopotamiaKodeks Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.),talionEgiptdolina Nilufaraon-bóg, piramidy, hieroglify,mumifikacjaPersjaIransatrapie, Droga Królewska (Cyrus II,Dariusz I)IzraelPalestynamonoteizm, Dekalog, Tora; Dawid i Salomon
Cywilizacje Bliskiego Wschodu w pigułce
  • Persja: Cyrus II Wielki założył monarchię Achemenidów (ok. 550 r. p.n.e.) i zdobył Babilon w 539 r. Dariusz I podzielił państwo na satrapie, czyli prowincje, i zbudował Drogę Królewską. Persowie wyznawali głównie zaratusztrianizm, religię walki dobra ze złem.
  • Izrael: judaizm to religia jednego Boga (monoteizm). Według Biblii dzieje Żydów zaczynają patriarchowie (Abraham), a Mojżesz otrzymał Dekalog, czyli dziesięć przykazań. Dawid i Salomon rządzili ok. 1000–930 r. p.n.e., a Salomon zbudował świątynię w Jerozolimie. Potem państwo podzieliło się na królestwa Izraela i Judy. Po zburzeniu Jerozolimy i niewoli babilońskiej (586 r. p.n.e.) część Żydów żyła w diasporze, czyli w rozproszeniu. Święte księgi judaizmu to Tora i cała Biblia hebrajska.

5Co po nich zostało

  • Pismo, spisane prawo, kalendarz i obserwacje nieba (astronomia), medycyna, matematyka i system sześćdziesiątkowy (stąd 60 minut w godzinie). Fenicjanie dodali alfabet, z którego wywodzi się pismo greckie.
Zapamiętaj

pierwsze cywilizacje powstały nad wielkimi rzekami. Mezopotamia dała pismo klinowe i Kodeks Hammurabiego, Egipt faraonów i piramidy, Persja satrapie, a Izrael monoteizm.

Uwaga na błąd

Mylenie talionu z równością wobec prawa. W Kodeksie Hammurabiego ta sama zbrodnia była karana inaczej, zależnie od pozycji społecznej.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które państwo założył Cyrus II Wielki?

✎Ściąga: Cywilizacje Bliskiego Wschodu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • pierwsze cywilizacje powstały nad wielkimi rzekami. Mezopotamia dała pismo klinowe i Kodeks Hammurabiego, Egipt faraonów i piramidy, Persja satrapie, a Izrael monoteizm.
  • Mezopotamia leży między Tygrysem i Eufratem. Sumerowie (IV–III tys. p.n.e.) zakładali miasta-państwa, takie jak Ur i Uruk, i budowali zikkuraty. Ok. 3200 r. p.n.e. wymyślili pismo klinowe, bo potrzebowali rachunków.
  • Babilonia zostawiła Kodeks Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.). Opiera się w części na talionie („oko za oko”), a kary zależały od tego, kim był sprawca i ofiara.
  • Egipt rozwinął się nad Nilem. Państwo zjednoczono ok. 3100 r. p.n.e. Mamy Państwo Stare (piramidy), Średnie i Nowe. Faraon był królem i bogiem zarazem. Egipcjanie wierzyli w wielu bogów, mumifikowali zmarłych i pisali hieroglifami.
  • Persja: Cyrus II Wielki założył monarchię Achemenidów (ok. 550 r. p.n.e.) i zdobył Babilon w 539 r. Dariusz I podzielił państwo na satrapie, czyli prowincje, i zbudował Drogę Królewską. Persowie wyznawali głównie zaratusztrianizm, religię walki dobra ze złem.
  • Izrael: judaizm to religia jednego Boga (monoteizm). Według Biblii dzieje Żydów zaczynają patriarchowie (Abraham), a Mojżesz otrzymał Dekalog, czyli dziesięć przykazań. Dawid i Salomon rządzili ok. 1000–930 r. p.n.e., a Salomon zbudował świątynię w Jerozolimie. Potem państwo podzieliło się na królestwa Izraela i Judy. Po zburzeniu Jerozolimy i niewoli babilońskiej (586 r. p.n.e.) część Żydów żyła w diasporze, czyli w rozproszeniu. Święte księgi judaizmu to Tora i cała Biblia hebrajska.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto wynalazł pismo klinowe?

    1. AEgipcjanie
    2. BPersowie
    3. CFenicjanie
    4. DSumerowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Sumerowie – Sumerowie zapisywali pismem klinowym rachunki ok. 3200 r. p.n.e.

  2. Co oznacza zasada talionu?

    1. AKara odpowiada wyrządzonej krzywdzie („oko za oko”)
    2. BZbrodniarze idą na wygnanie
    3. CSędzia decyduje bez prawa
    4. DWszyscy płacą tę samą grzywnę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kara odpowiada wyrządzonej krzywdzie („oko za oko”) – Taki zapis znajdziesz w Kodeksie Hammurabiego.

  3. Które państwo założył Cyrus II Wielki?

    1. AMonarchię Achemenidów (Persję)
    2. BEgipt Nowego Państwa
    3. CPaństwo Izraela
    4. DBabilonię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Monarchię Achemenidów (Persję) – Cyrus zdobył Babilon w 539 r. p.n.e.

  4. Jak nazywały się prowincje w państwie perskim?

    1. ADiecezje
    2. BSatrapie
    3. CTemy
    4. DPolis
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Satrapie – Dariusz I podzielił państwo na satrapie.

  5. Czym był faraon w Egipcie?

    1. ADowódcą najemników
    2. BWładcą uznawanym za boga
    3. CKapłanem bez władzy
    4. DWybieranym urzędnikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Władcą uznawanym za boga – Faraon łączył władzę polityczną i religijną.

  6. Co otrzymał Mojżesz według tradycji biblijnej?

    1. ADekalog
    2. BKoran
    3. CAlfabet
    4. DKodeks Hammurabiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Dekalog – Dekalog to dziesięć przykazań.

  7. Co stało się w 586 r. p.n.e.?

    1. ANiewola babilońska Żydów
    2. BZjednoczenie Egiptu
    3. CBitwa pod Maratonem
    4. DZałożenie Rzymu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Niewola babilońska Żydów – Zburzono świątynię jerozolimską i wielu Żydów wywieziono do Babilonu.

  8. Dlaczego cywilizacje powstawały nad rzekami?

    1. ABo nie było tam ludzi
    2. BBo tylko tam rosły drzewa
    3. CBo rzeki chroniły przed wojnami
    4. DWylewy użyźniały pola, a nawadnianie wymagało organizacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wylewy użyźniały pola, a nawadnianie wymagało organizacji – Rzeki dawały żywność i wymuszały współpracę.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce