ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/lokacje-i-zmiany-gospodarcze-xiixiii-wieku/

Historia · Średniowiecze · kl. 1

Lokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wieku

W XIII w. na polskich polach i w miastach pojawili się osadnicy z Zachodu. Dzięki nim Polska zmieniła się bardziej niż przez poprzednie sto lat.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Czym była lokacja

  • Lokacja to założenie wsi lub miasta według ustalonych zasad prawnych. W Polsce stosowano prawo niemieckie: magdeburskie lub średzkie.
Umowa księcia z zasadźcąksiążę daje ziemię i prawo niemieckieZasadźca sprowadza osadnikówzostaje sołtysem lub wójtemWieś lub miasto na prawie niemieckimsamorząd, czynsz zamiast posługRozwój gospodarczyrolnictwo, rzemiosło, handel
Jak powstawała wieś lub miasto na prawie niemieckim
  • Książę lub właściciel ziemi podpisywał umowę z zasadźcą (lokatorem). Zasadźca sprowadzał ludzi, dostawał korzyści (zwykle większe gospodarstwo wolne od czynszu, prawo do karczmy lub młyna i część kar sądowych) i zostawał sołtysem we wsi albo wójtem w mieście.
  • Mieszkańcy płacili czynsz (pieniędzmi lub płodami) zamiast pracy dla pana. Mieli też własny samorząd.
  • Pierwsze lokacje na prawie niemieckim przeprowadzono na Śląsku (Złotoryja, ok. 1211 r.).
  • Przykład: Kraków lokowano na prawie magdeburskim w 1257 r.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest lokacja?

2Skutki

  • Rozwinęły się rolnictwo, rzemiosło i handel. Napłynęli osadnicy, głównie z Niemiec, a razem z nimi nowe zwyczaje i język.
  • Ocena: kolonizacja pomogła gospodarce, ale zmieniała kulturowy obraz miast.
Zapamiętaj

lokacja na prawie niemieckim to umowa z zasadźcą, czynsz zamiast posług i samorząd. Kraków lokowano w 1257 r.

Uwaga na błąd

Utożsamianie lokacji z pojawieniem się wsi. Wsie istniały wcześniej, lokacja zmieniała ich prawo i organizację.

✎Ściąga: Lokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wieku

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • lokacja na prawie niemieckim to umowa z zasadźcą, czynsz zamiast posług i samorząd. Kraków lokowano w 1257 r.
  • Lokacja to założenie wsi lub miasta według ustalonych zasad prawnych. W Polsce stosowano prawo niemieckie: magdeburskie lub średzkie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co to jest lokacja?

    1. AZałożenie wsi lub miasta na ustalonych zasadach prawnych
    2. BZakon
    3. CBitwa
    4. DZjazd książąt
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Założenie wsi lub miasta na ustalonych zasadach prawnych – Stosowano prawo niemieckie.

  2. Kim był zasadźca?

    1. ADuchownym
    2. BRycerzem
    3. CKsięciem
    4. DOsobą organizującą nową wieś lub miasto
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Osobą organizującą nową wieś lub miasto – Dostawał funkcję sołtysa lub wójta.

  3. Kim zostawał zasadźca w lokowanym mieście?

    1. AWójtem
    2. BKasztelanem
    3. CSołtysem
    4. DWojewodą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wójtem – We wsi zasadźca zostawał sołtysem.

  4. Co płacili mieszkańcy zamiast posług?

    1. ADaninę w ludziach
    2. BDziesięcinę
    3. CCzynsz
    4. DHaracz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Czynsz – Było to korzystniejsze dla chłopów.

  5. W którym roku lokowano Kraków na prawie magdeburskim?

    1. AW 1138 r.
    2. BW 1226 r.
    3. CW 1257 r.
    4. DW 1364 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W 1257 r. – Miasto dostało samorząd.

  6. Jaki był gospodarczy skutek lokacji?

    1. ARozwój wyłącznie rolnictwa
    2. BLikwidacja targów
    3. CZanik miast
    4. DRozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Rozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu – Poprawa gospodarcza dotyczyła całego kraju.

  7. Skąd głównie napływali osadnicy?

    1. AZ Niemiec
    2. BZ Hiszpanii
    3. CZ Węgier
    4. DZ Rusi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Z Niemiec – Przynieśli ze sobą prawo i zwyczaje.

  8. Jakie prawo stosowano przy lokacjach?

    1. AFrankońskie
    2. BNiemieckie (magdeburskie, średzkie)
    3. CRzymskie
    4. DArabskie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Niemieckie (magdeburskie, średzkie) – Nazwy pochodzą od miast Magdeburga i Środy Śląskiej.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce