1Pięć pytań do każdego źródła
- Kto jest autorem? Kiedy i gdzie źródło powstało? Po co? Dla kogo? Czy można mu wierzyć?
- Odróżniaj fakt (coś, co można sprawdzić: „bitwa odbyła się w 490 r. p.n.e.”) od interpretacji (ocena autora: „to było wielkie zwycięstwo wolności”).
2Porównujemy dwie relacje
- Herodot opisywał wojny grecko-perskie. Chętnie przytaczał opowieści o cudach i działaniu bogów. Tukidydes pisał o wojnie peloponeskiej bardziej chłodno i szukał przyczyn politycznych.
- Kodeks Hammurabiego i prawo biblijne łączy zasada talionu („oko za oko”). Kodeks różnicuje jednak kary według pozycji społecznej.
- Cezar w Zapiskach o wojnie galijskiej sam jest autorem i bohaterem. Pisze więc także po to, by wyglądać dobrze w oczach Rzymian. Podobnie porównasz Tacyta i Swetoniusza, którzy różnie oceniali cesarzy.
- Gall Anonim i Wincenty Kadłubek opisują dzieje Polski inaczej. Gall pisze prościej, Kadłubek ozdabia opowieść legendami. Długosz i relacje krzyżackie różnie przedstawiają Grunwald.
Co łączy Kodeks Hammurabiego i prawo biblijne?
W obu pojawia się odpłata odpowiadająca krzywdzie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Jak zbudować argument
- Krok 1: postaw tezę, np. „Cezar chciał się przypodobać Rzymianom”.
- Krok 2: podaj fakt ze źródła: Cezar pisze o sobie w trzeciej osobie i podkreśla własne sukcesy.
- Krok 3: wyjaśnij związek: relacja w trzeciej osobie brzmi jak obiektywny opis, a w rzeczywistości buduje dobry wizerunek autora.
źródło czytasz zawsze z pytaniem „kto, kiedy, po co, dla kogo”. Dwie relacje o tym samym wydarzeniu porównujesz, żeby zobaczyć, gdzie się zgadzają, a gdzie nie, i dlaczego.
Przepisywanie źródła własnymi słowami zamiast odpowiedzi na pytanie. Zadanie wymaga wniosku z uzasadnieniem, nie streszczenia.
✎Ściąga: Jak czytać źródła: porównania i argumenty
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- źródło czytasz zawsze z pytaniem „kto, kiedy, po co, dla kogo”. Dwie relacje o tym samym wydarzeniu porównujesz, żeby zobaczyć, gdzie się zgadzają, a gdzie nie, i dlaczego.
- Herodot opisywał wojny grecko-perskie. Chętnie przytaczał opowieści o cudach i działaniu bogów. Tukidydes pisał o wojnie peloponeskiej bardziej chłodno i szukał przyczyn politycznych.
- Kodeks Hammurabiego i prawo biblijne łączy zasada talionu („oko za oko”). Kodeks różnicuje jednak kary według pozycji społecznej.
- Cezar w Zapiskach o wojnie galijskiej sam jest autorem i bohaterem. Pisze więc także po to, by wyglądać dobrze w oczach Rzymian. Podobnie porównasz Tacyta i Swetoniusza, którzy różnie oceniali cesarzy.
- Gall Anonim i Wincenty Kadłubek opisują dzieje Polski inaczej. Gall pisze prościej, Kadłubek ozdabia opowieść legendami. Długosz i relacje krzyżackie różnie przedstawiają Grunwald.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym różni się fakt od interpretacji?
- AFakt da się sprawdzić, interpretacja jest oceną autora
- BFakt jest zawsze dłuższy
- CNie różnią się
- DInterpretacja jest zawsze fałszywa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Fakt da się sprawdzić, interpretacja jest oceną autora – „Bitwa była w 490 r.” to fakt, „to było wspaniałe zwycięstwo” to interpretacja.
Które pytanie NIE należy do podstawowych pytań o źródło?
- APo co źródło powstało
- BDla kogo je napisano
- CIle kosztował papier
- DKto jest autorem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ile kosztował papier – Pytamy o autora, czas, cel, odbiorcę i wiarygodność.
Dlaczego Zapiski o wojnie galijskiej trzeba czytać ostrożnie?
- APowstały setki lat później
- BSą napisane po grecku
- CCezar jest ich autorem i bohaterem, więc pisze też o własnym wizerunku
- DNapisał je wróg Rzymu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Cezar jest ich autorem i bohaterem, więc pisze też o własnym wizerunku – Autor miał cel propagandowy.
Co łączy Kodeks Hammurabiego i prawo biblijne?
- APochodzą z tego samego miasta
- BBrak kar
- CZasada talionu („oko za oko”)
- DPrawa dla wszystkich identyczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zasada talionu („oko za oko”) – W obu pojawia się odpłata odpowiadająca krzywdzie.
Czym Tukidydes różnił się od Herodota?
- APisał wyłącznie o bogach
- BSzukał przyczyn politycznych i unikał cudowności
- COpisywał wojny punickie
- DBył Rzymianinem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Szukał przyczyn politycznych i unikał cudowności – Tukidydes uchodzi za bardziej chłodnego badacza.
Z czego składa się dobry argument historyczny?
- AZ opinii kolegi
- BZ samej daty
- CZ tezy, faktu ze źródła i wyjaśnienia
- DZ przepisanego cytatu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Z tezy, faktu ze źródła i wyjaśnienia – Fakt musi potwierdzać tezę, a wyjaśnienie pokazuje jak.
Dwie kroniki opisują tę samą bitwę inaczej. Co zrobisz najpierw?
- AWybiorę dłuższą
- BSprawdzę, kto je napisał, dla kogo i po co
- CWybiorę starszą bez sprawdzania
- DOdrzucę obie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Sprawdzę, kto je napisał, dla kogo i po co – Rozbieżności często wynikają z celu i punktu widzenia autora.
Które źródła warto porównać, żeby ocenić Grunwald?
- ADwie mapy współczesne
- BKodeks Hammurabiego i Koran
- CRelację Długosza i relacje krzyżackie
- DDwa podręczniki z tego samego roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Relację Długosza i relacje krzyżackie – Każda strona konfliktu opisuje bitwę z własnej perspektywy.
Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.