ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/kryzys-idei-uniwersalnej-i-monarchie-stanowe/

Historia · Średniowiecze · kl. 1 · zakres rozszerzony

Kryzys idei uniwersalnej i monarchie stanowe

Pod koniec średniowiecza cesarz i papież tracili znaczenie, a królowie zaczęli dzielić władzę ze stanami. Tak narodziły się parlamenty.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kryzys władzy uniwersalnej

  • Marzenie o jednej władzy cesarza lub papieża nad całą Europą słabło. Wzrastały monarchie narodowe: Francja, Anglia i inne.
  • W czasie niewoli awiniońskiej (1309–1377) papieże rezydowali w Awinionie, we Francji, pod wpływem króla. To osłabiło autorytet papiestwa.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznacza kryzys idei władzy uniwersalnej?

2Monarchia stanowa

  • Monarchia stanowa to ustrój, w którym władca rządzi z udziałem stanów: duchowieństwa, szlachty (możnych) i mieszczan.
KrajRokCo się stałoAnglia1215Magna Charta ogranicza władzę królaAngliaod 1265parlament angielskiWęgry1222Złota Bulla – prawa szlachtyFrancja1302pierwsze Stany Generalne (Filip IV Piękny)PolskaXIV–XV w.sejmiki i sejm
Pierwsze zgromadzenia stanowe w Europie
  • Anglia: Wielka Karta Swobód (Magna Charta, 1215) ograniczyła władzę króla. Za początek parlamentu uważa się 1265 r., gdy obok możnych wezwano przedstawicieli hrabstw i miast.
  • Francja: Stany Generalne zwołano po raz pierwszy w 1302 r.
  • Węgry: Złota Bulla z 1222 r. zapewniła szlachcie prawa wobec króla.
  • Polska: sejmiki ziemskie (XIV–XV w.) i sejm walny, który ukształtował się pod koniec XV w. (1493 r.).
Zapamiętaj

niewola awiniońska 1309–1377 to kryzys papiestwa. Monarchia stanowa to rządy króla ze stanami. Magna Charta 1215, parlament angielski od 1265, Złota Bulla 1222, Stany Generalne 1302.

Uwaga na błąd

Mylenie Magna Charty ze Złotą Bullą. Pierwsza dotyczy Anglii, druga (z 1222 r.) Węgier.

✎Ściąga: Kryzys idei uniwersalnej i monarchie stanowe

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • niewola awiniońska 1309–1377 to kryzys papiestwa. Monarchia stanowa to rządy króla ze stanami. Magna Charta 1215, parlament angielski od 1265, Złota Bulla 1222, Stany Generalne 1302.
  • Monarchia stanowa to ustrój, w którym władca rządzi z udziałem stanów: duchowieństwa, szlachty (możnych) i mieszczan.
  • Anglia: Wielka Karta Swobód (Magna Charta, 1215) ograniczyła władzę króla. Za początek parlamentu uważa się 1265 r., gdy obok możnych wezwano przedstawicieli hrabstw i miast.
  • Francja: Stany Generalne zwołano po raz pierwszy w 1302 r.
  • Węgry: Złota Bulla z 1222 r. zapewniła szlachcie prawa wobec króla.
  • Polska: sejmiki ziemskie (XIV–XV w.) i sejm walny, który ukształtował się pod koniec XV w. (1493 r.).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co to jest monarchia stanowa?

    1. ARządy samego króla
    2. BUstrój, w którym król rządzi z udziałem stanów
    3. CRządy rady miejskiej
    4. DRządy papieża
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ustrój, w którym król rządzi z udziałem stanów – Stany miały swoich przedstawicieli.

  2. Kiedy wydano Magna Chartę?

    1. AW 1215 r.
    2. BW 1265 r.
    3. CW 1222 r.
    4. DW 1302 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: W 1215 r. – Ograniczyła władzę króla Anglii.

  3. Gdzie w 1222 r. wydano Złotą Bullę?

    1. AW Anglii
    2. BWe Francji
    3. CW Polsce
    4. DNa Węgrzech
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na Węgrzech – Zapewniła prawa szlachcie.

  4. Kiedy po raz pierwszy zwołano Stany Generalne?

    1. AW 1453 r.
    2. BW 1337 r.
    3. CW 1302 r.
    4. DW 1215 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W 1302 r. – Zwołał je Filip IV Piękny.

  5. Gdzie rezydowali papieże podczas niewoli awiniońskiej?

    1. AW Rzymie
    2. BW Awinionie
    3. CW Paryżu
    4. DW Konstantynopolu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: W Awinionie – Awinion leży we Francji.

  6. W jakich latach trwała niewola awiniońska?

    1. A1337–1453
    2. B1378–1417
    3. C1309–1377
    4. D1054–1122
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1309–1377 – W 1378 r. zaczęła się wielka schizma.

  7. Kto tworzył stany?

    1. ATylko król
    2. BDuchowieństwo, szlachta, mieszczanie
    3. CTylko chłopi
    4. DTylko rycerze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Duchowieństwo, szlachta, mieszczanie – Każdy stan miał swoich przedstawicieli.

  8. Co oznacza kryzys idei władzy uniwersalnej?

    1. AOsłabienie cesarstwa i papiestwa wobec monarchii narodowych
    2. BWzrost władzy cesarza
    3. CWzrost władzy papieża
    4. DZjednoczenie Europy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Osłabienie cesarstwa i papiestwa wobec monarchii narodowych – Rosły monarchie narodowe.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce