ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/od-andegawenow-do-unii-polsko-litewskiej/

Historia · Średniowiecze · kl. 1

Od Andegawenów do unii polsko-litewskiej

Polska dostała nową dynastię przez małżeństwo, a Litwa chrzest przez unię. Tak zaczęła się wspólna historia dwóch państw na kilkaset lat.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Andegawenowie

  • Po Kazimierzu Wielkim tron objął Ludwik Węgierski. Aby zapewnić koronę córkom, nadał szlachcie przywilej koszycki (1374): ograniczył jej podatki do 2 groszy z łana (tzw. poradlne).
  • Jadwiga została koronowana w 1384 r. na króla Polski (tytuł „król” podkreślał, że sama sprawuje władzę, a nie jest tylko żoną władcy).

2Unia w Krewie (1385)

  • Litwa potrzebowała sojusznika przeciw Krzyżakom. Wielki książę litewski Jagiełło obiecał w Krewie: przyjąć chrzest, poślubić Jadwigę, ochrzcić Litwę i połączyć ziemie litewskie z Polską.
  • W 1386 r. Jagiełło został królem Polski jako Władysław II Jagiełło. Powstała unia personalna: dwa państwa, jeden władca.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co obiecał Jagiełło w Krewie?

3Kolejne unie

RokUniaCo ustalono1385KrewoJagiełło: chrzest, małżeństwo z Jadwigą,chrystianizacja Litwy, połączenie ziem1401wileńsko-radomskaWitold dożywotnim wielkim księciem podzwierzchnictwem Jagiełły1413Horodłobojarowie katoliccy dostają herby i prawaszlacheckie
Unie polsko-litewskie do Horodła
  • Unia wileńsko-radomska (1401): Witold został dożywotnim wielkim księciem litewskim pod zwierzchnictwem Jagiełły.
  • Unia w Horodle (1413): część bojarów litewskich (katolików) przyjęto do polskich rodów heraldycznych, czyli dano im herby. Mieli też prawa podobne do polskiej szlachty. Na Litwie utworzono urzędy wojewodów i kasztelanów na wzór polski.
Zapamiętaj

1374 Koszyce, 1384 Jadwiga królem, 1385 Krewo, 1386 Jagiełło królem, 1401 unia wileńsko-radomska, 1413 Horodło. Unia personalna to wspólny władca dwóch państw.

Uwaga na błąd

Traktowanie Jadwigi tylko jako żony Jagiełły. Od 1384 r. była koronowanym władcą Polski (łac. rex, czyli król), a Jagiełło został królem dopiero w 1386 r.

✎Ściąga: Od Andegawenów do unii polsko-litewskiej

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1374 Koszyce, 1384 Jadwiga królem, 1385 Krewo, 1386 Jagiełło królem, 1401 unia wileńsko-radomska, 1413 Horodło. Unia personalna to wspólny władca dwóch państw.
  • Jadwiga została koronowana w 1384 r. na króla Polski (tytuł „król” podkreślał, że sama sprawuje władzę, a nie jest tylko żoną władcy).
  • Unia wileńsko-radomska (1401): Witold został dożywotnim wielkim księciem litewskim pod zwierzchnictwem Jagiełły.
  • Unia w Horodle (1413): część bojarów litewskich (katolików) przyjęto do polskich rodów heraldycznych, czyli dano im herby. Mieli też prawa podobne do polskiej szlachty. Na Litwie utworzono urzędy wojewodów i kasztelanów na wzór polski.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co nadał Ludwik Węgierski w 1374 r.?

    1. APrzywilej czerwiński
    2. BPrzywilej nieszawski
    3. CStatut kaliski
    4. DPrzywilej koszycki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przywilej koszycki – Chodziło o poparcie dla córek jako dziedziczek tronu.

  2. Kogo w 1384 r. koronowano na króla Polski?

    1. ADobrawa
    2. BElżbieta
    3. CAnna
    4. DJadwiga
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jadwiga – Podkreślało to samodzielność jej władzy.

  3. Co obiecał Jagiełło w Krewie?

    1. AOddanie Żmudzi zakonowi
    2. BUtworzenie metropolii
    3. CPodbój Prus
    4. DChrzest i połączenie ziem litewskich z Polską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Chrzest i połączenie ziem litewskich z Polską – Obiecał też poślubić Jadwigę.

  4. Czym jest unia personalna?

    1. APaństwa mają wspólną armię
    2. BPaństwa mają wspólny sejm
    3. CPaństwa to jedno państwo
    4. DPaństwa mają wspólnego władcę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Państwa mają wspólnego władcę – Poza tym miały osobne urzędy.

  5. Kiedy Jagiełło został królem Polski?

    1. AW 1386 r.
    2. BW 1410 r.
    3. CW 1385 r.
    4. DW 1401 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: W 1386 r. – W 1385 r. podpisano unię w Krewie.

  6. Kto został dożywotnim wielkim księciem litewskim w 1401 r.?

    1. AWitold
    2. BJagiełło
    3. CŚwidrygiełło
    4. DZygmunt
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Witold – Unia wileńsko-radomska.

  7. Co dał bojarom katolickim akt w Horodle?

    1. AHerby polskich rodów i prawa szlacheckie
    2. BPrawo do wyboru króla
    3. CTytuły książęce
    4. DZiemię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Herby polskich rodów i prawa szlacheckie – Dotyczyło to katolików.

  8. Dlaczego Litwa chciała unii z Polską?

    1. ABała się Moskwy
    2. BChciała zniszczyć Polskę
    3. CMiała kryzys
    4. DPotrzebowała sojusznika przeciw Krzyżakom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Potrzebowała sojusznika przeciw Krzyżakom – Zakon zagrażał jej od zachodu.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce