ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/czarna-smierc-schizma-bunty-i-herezje/

Historia · Średniowiecze · kl. 1 · zakres rozszerzony

Czarna śmierć, schizma, bunty i herezje

XIV i XV w. to czasy kryzysów: epidemii, rozłamu w Kościele i buntów. Wszystko to razem zmieniło Europę.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Czarna śmierć

1309–1377Niewola awiniońska1347–1351Czarna śmierćok. 1/3 ludności Europy1358Żakeriapowstanie chłopskie we Francji1378–1417Wielka schizma zachodnia1381Powstanie Wata TyleraAnglia1414–1418Sobór w Konstancji1415Spalenie Jana Husa
Kryzysy późnego średniowiecza
  • Czarna śmierć (dżuma) w latach 1347–1351 zabiła mniej więcej jedną trzecią ludności Europy.
  • Skutki: demograficzne (spadek ludności), gospodarcze (brak rąk do pracy, wzrost cen pracy najemnej) i społeczne (prześladowanie Żydów, bunty).

2Wielka schizma zachodnia (1378–1417)

  • W Kościele było dwóch, a potem trzech papieży naraz. Rozłam osłabił Kościół.

3Bunty chłopskie

  • Żakeria (Francja, 1358) i powstanie Wata Tylera (Anglia, 1381) to wystąpienia przeciw uciskowi feudalnemu.
Sprawdź, czy rozumiesz

Ile ludności Europy zabiła czarna śmierć?

4Ruchy heretyckie

  • John Wycliffe w Anglii (wiklefizm) krytykował Kościół. Jan Hus w Czechach (husytyzm) został spalony w 1415 r. Po jego śmierci wybuchły wojny husyckie (1419–1434).

5Sobór w Konstancji (1414–1418)

  • Zakończył schizmę: w 1417 r. wybrano papieża Marcina V. Skazał też Husa.
  • Spierano się tam, czy sobór stoi ponad papieżem (koncyliaryzm). Kryzys autorytetu Kościoła był jedną z przyczyn reformacji w XVI w.
Zapamiętaj

czarna śmierć 1347–1351, wielka schizma 1378–1417, żakeria 1358, Wat Tyler 1381, Hus spalony 1415, sobór w Konstancji 1414–1418.

Uwaga na błąd

Mylenie niewoli awiniońskiej z wielką schizmą. W Awinionie papieże rezydowali (1309–1377), a w schizmie było dwóch lub trzech papieży (1378–1417).

Sprawdź, czy rozumiesz

Co zakończyło schizmę?

✎Ściąga: Czarna śmierć, schizma, bunty i herezje

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • czarna śmierć 1347–1351, wielka schizma 1378–1417, żakeria 1358, Wat Tyler 1381, Hus spalony 1415, sobór w Konstancji 1414–1418.
  • Czarna śmierć (dżuma) w latach 1347–1351 zabiła mniej więcej jedną trzecią ludności Europy.
  • Żakeria (Francja, 1358) i powstanie Wata Tylera (Anglia, 1381) to wystąpienia przeciw uciskowi feudalnemu.
  • John Wycliffe w Anglii (wiklefizm) krytykował Kościół. Jan Hus w Czechach (husytyzm) został spalony w 1415 r. Po jego śmierci wybuchły wojny husyckie (1419–1434).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile ludności Europy zabiła czarna śmierć?

    1. AOk. 5 procent
    2. BPrawie nikogo
    3. COk. połowę
    4. DOk. jedną trzecią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ok. jedną trzecią – Epidemia dżumy w latach 1347–1351 była tragedią.

  2. Co to była wielka schizma zachodnia?

    1. ARozłam w Kościele z kilkoma papieżami
    2. BWojna Anglii z Francją
    3. CPodział Cesarstwa
    4. DPobyt papieży w Awinionie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Rozłam w Kościele z kilkoma papieżami – Trwała w latach 1378–1417.

  3. Co zakończyło schizmę?

    1. ASobór w Konstancji
    2. BEdykt mediolański
    3. CKonkordat wormacki
    4. DBitwa pod Grunwaldem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sobór w Konstancji – W 1417 r. wybrano Marcina V.

  4. Kto został spalony w 1415 r.?

    1. AJoanna d'Arc
    2. BWat Tyler
    3. CJan Hus
    4. DJohn Wycliffe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Jan Hus – Jego śmierć wywołała wojny husyckie.

  5. Co to była żakeria?

    1. ASobór
    2. BPowstanie chłopskie we Francji z 1358 r.
    3. CBunt w Anglii
    4. DWojna stuletnia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Powstanie chłopskie we Francji z 1358 r. – Skierowana była przeciw uciskowi feudalnemu.

  6. Kto przewodził powstaniu w Anglii w 1381 r.?

    1. AHus
    2. BWycliffe
    3. CWat Tyler
    4. DEdward III
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Wat Tyler – Powstanie dotyczyło ucisku chłopów.

  7. Jaki skutek gospodarczy miała czarna śmierć?

    1. ABrakowało rąk do pracy, rosła wartość pracy najemnej
    2. BZniknięcie handlu
    3. CWzrost liczby ludności
    4. DSpadek cen pracy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Brakowało rąk do pracy, rosła wartość pracy najemnej – Ocalali robotnicy mogli żądać więcej.

  8. Kogo prześladowano w czasie czarnej śmierci?

    1. ADuchownych
    2. BKupców
    3. CŻydów
    4. DRycerzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Żydów – Obwiniano ich o epidemię.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce