ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/rozbicie-dzielnicowe-i-zagrozenia-xiii-wieku/

Historia · Średniowiecze · kl. 1

Rozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wieku

Bolesław Krzywousty chciał uniknąć kłótni synów, a zrobił dokładnie odwrotnie. Przez prawie 200 lat Polska była zbiorem księstw.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Testament Krzywoustego (1138)

  • W 1138 r. Krzywousty podzielił państwo między synów. Najstarszy dostał dzielnicę senioralną z Krakowem i zwierzchnictwo nad resztą (zasada senioratu). Reszta synów rządziła własnymi dzielnicami.
  • To początek rozbicia dzielnicowego (1138–1320).

2Dlaczego zasada senioratu nie zadziałała

  • Przyczyny polityczne: bracia walczyli o Kraków i władzę, a każdy książę dbał o swoją dzielnicę.
  • Przyczyny społeczno-gospodarcze: rosła potęga możnych i Kościoła, a lokalne ośrodki gospodarcze usamodzielniały się.
  • W 1180 r. na zjeździe w Łęczycy Kazimierz Sprawiedliwy nadał przywileje duchowieństwu.
  • Skutki: osłabienie państwa, ale też rozwój lokalnych ośrodków, kolonizacja i zmiany kulturowe.
Sprawdź, czy rozumiesz

Która przyczyna rozbicia była społeczno-gospodarcza?

3Zagrożenia z zewnątrz

1138Testament Krzywoustegopodział państwa, seniorat1180Zjazd w Łęczycyprzywileje duchowieństwa1226Krzyżacy w Polscesprowadził ich Konrad Mazowiecki1241Legnicaklęska z Mongołami1295Koronacja Przemysła II1320Koronacja Łokietkaumowny koniec rozbicia
Oś czasu rozbicia dzielnicowego
  • Marchia Brandenburska zajmowała ziemie na zachodzie. W połowie XIII w. przejęła ziemię lubuską i zbudowała tzw. Nową Marchię.
  • Krzyżacy: Konrad Mazowiecki sprowadził ich w 1226 r. do walki z Prusami (osiedlili się w 1230). Zakon zbudował własne państwo, które zagroziło Polsce.
  • Mongołowie: w 1241 r. pod Legnicą zginął Henryk Pobożny.
Zapamiętaj

1138 podział państwa i zasada senioratu, 1180 zjazd w Łęczycy, 1226 sprowadzenie Krzyżaków, 1241 Legnica. Rozbicie zakończyło się w 1320 r.

Uwaga na błąd

Uznawanie rozbicia dzielnicowego tylko za klęskę. Osłabiło państwo, ale pozwoliło też na rozwój gospodarczy i kolonizację w poszczególnych dzielnicach.

✎Ściąga: Rozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wieku

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1138 podział państwa i zasada senioratu, 1180 zjazd w Łęczycy, 1226 sprowadzenie Krzyżaków, 1241 Legnica. Rozbicie zakończyło się w 1320 r.
  • Marchia Brandenburska zajmowała ziemie na zachodzie. W połowie XIII w. przejęła ziemię lubuską i zbudowała tzw. Nową Marchię.
  • Krzyżacy: Konrad Mazowiecki sprowadził ich w 1226 r. do walki z Prusami (osiedlili się w 1230). Zakon zbudował własne państwo, które zagroziło Polsce.
  • Mongołowie: w 1241 r. pod Legnicą zginął Henryk Pobożny.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co zrobił Bolesław Krzywousty w 1138 r.?

    1. AKoronował się
    2. BPodzielił państwo między synów
    3. CSprowadził Krzyżaków
    4. DPrzyjął chrzest
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Podzielił państwo między synów – Był to początek rozbicia dzielnicowego.

  2. Na czym polegała zasada senioratu?

    1. ANajstarszy Piast rządził dzielnicą z Krakowem i przewodził pozostałym
    2. BKażdy książę rządził sam
    3. CWładcę wybierał sejm
    4. DWładzę dziedziczył najmłodszy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Najstarszy Piast rządził dzielnicą z Krakowem i przewodził pozostałym – Zasada szybko przestała działać.

  3. Kto sprowadził Krzyżaków do Polski?

    1. AKonrad Mazowiecki
    2. BLeszek Biały
    3. CWładysław Łokietek
    4. DHenryk Pobożny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Konrad Mazowiecki – Miało to być pomocą przeciw Prusom.

  4. Kiedy odbyła się bitwa pod Legnicą z Mongołami?

    1. AW 1241 r.
    2. BW 1320 r.
    3. CW 1226 r.
    4. DW 1138 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: W 1241 r. – W bitwie zginął Henryk Pobożny.

  5. Co nadał Kazimierz Sprawiedliwy w Łęczycy w 1180 r.?

    1. AKoronę
    2. BPrawo magdeburskie
    3. CPrzywileje szlachcie
    4. DPrzywileje duchowieństwu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przywileje duchowieństwu – Wzmocniło to Kościół.

  6. Która przyczyna rozbicia była społeczno-gospodarcza?

    1. ANajazd Mongołów
    2. BRosnąca potęga możnych i Kościoła
    3. CTestament Krzywoustego
    4. DWalka braci o Kraków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rosnąca potęga możnych i Kościoła – Walka braci to przyczyna polityczna.

  7. W jakich latach trwało rozbicie dzielnicowe?

    1. A1320–1370
    2. B966–1025
    3. C1138–1320
    4. D1385–1410
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1138–1320 – Zakończyła je koronacja Łokietka.

  8. Jakim zagrożeniem dla Polski byli Krzyżacy?

    1. AZdobyli Śląsk
    2. BZbudowali własne państwo w Prusach
    3. CPrzyjęli Polaków do zakonu
    4. DZniszczyli Kraków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zbudowali własne państwo w Prusach – Zakon, początkowo sprowadzony na pomoc, stał się wrogiem.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce