ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/ustroj-bizancjum-i-etapy-ekspansji-arabskiej/

Historia · Średniowiecze · kl. 1 · zakres rozszerzony

Ustrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiej

Bizancjum rządziło się inaczej niż Zachód: cesarz miał władzę także nad Kościołem. A Arabowie w sto lat zbudowali jedno z największych państw świata.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1System polityczny Bizancjum

  • Cesarz był najwyższym władcą i miał wpływ na sprawy Kościoła. To cezaropapizm: władca świecki ma też władzę nad religią.
  • Państwem zarządzali urzędnicy (biurokracja). Terytorium podzielono na okręgi wojskowe, czyli temy.

2Etapy ekspansji Arabów

EtapLata i stolicaNajważniejszeKalifowiesprawiedliwi632–661, Medynapodbój Syrii, Egiptu i PersjiOmajjadzi661–750, DamaszekAfryka Północna i Hiszpania (711)Abbasydziod 750, Bagdadrozkwit nauki i handlu
Trzy etapy państwa kalifów
  • Kalifowie sprawiedliwi (632–661) po śmierci Mahometa podbili Syrię, Egipt i Persję.
  • Omajjadzi (661–750, stolica Damaszek) podbili Afrykę Północną i Hiszpanię.
  • Abbasydzi (od 750 r.) przenieśli stolicę do Bagdadu. Tam rozkwitły nauka i handel.
  • Wobec podbitych Arabowie byli stosunkowo tolerancyjni. Chrześcijanie i Żydzi (ludy Księgi) mogli zachować wiarę, jeśli płacili podatek dżizja.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznacza cezaropapizm?

3Wzajemne wpływy

  • Nauka i filozofia wędrowały z islamu do Europy: w Toledo tłumaczono arabskie dzieła na łacinę. Cywilizacje stykały się też w handlu, w czasie krucjat i rekonkwisty.
Zapamiętaj

cezaropapizm to władza cesarza nad Kościołem. Kalifat to trzy etapy: kalifowie sprawiedliwi, Omajjadzi (Damaszek), Abbasydzi (Bagdad). Ludy Księgi płaciły dżizję.

Uwaga na błąd

Mylenie cezaropapizmu z rządami papieża. W cezaropapizmie to świecki władca kieruje Kościołem, a nie na odwrót.

✎Ściąga: Ustrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiej

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • cezaropapizm to władza cesarza nad Kościołem. Kalifat to trzy etapy: kalifowie sprawiedliwi, Omajjadzi (Damaszek), Abbasydzi (Bagdad). Ludy Księgi płaciły dżizję.
  • Kalifowie sprawiedliwi (632–661) po śmierci Mahometa podbili Syrię, Egipt i Persję.
  • Omajjadzi (661–750, stolica Damaszek) podbili Afrykę Północną i Hiszpanię.
  • Abbasydzi (od 750 r.) przenieśli stolicę do Bagdadu. Tam rozkwitły nauka i handel.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co oznacza cezaropapizm?

    1. APodział Kościoła
    2. BWładzę świeckiego władcy nad Kościołem
    3. CRządy kalifa
    4. DWładzę papieża nad cesarzem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Władzę świeckiego władcy nad Kościołem – Cesarz bizantyjski wpływał na sprawy Kościoła.

  2. Jak nazywano okręgi wojskowe w Bizancjum?

    1. AHrabstwa
    2. BTemy
    3. CSatrapie
    4. DProwincje senackie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Temy – Temy łączyły władzę wojskową i cywilną.

  3. Która dynastia kalifów rządziła z Damaszku?

    1. ASeleucydzi
    2. BPtolemeusze
    3. COmajjadzi
    4. DAbbasydzi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Omajjadzi – Abbasydzi mieli stolicę w Bagdadzie.

  4. Gdzie leżała stolica Abbasydów?

    1. AW Kairouan
    2. BW Bagdadzie
    3. CW Damaszku
    4. DW Mekce
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: W Bagdadzie – Bagdad był ważnym ośrodkiem nauki.

  5. Co płaciły ludy Księgi pod rządami Arabów?

    1. ANic
    2. BHaracz w zbożu
    3. CDaninę w ludziach
    4. DPodatek zwany dżizja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Podatek zwany dżizja – Płacąc, mogły zachować swoją religię.

  6. Kogo nazywano kalifami sprawiedliwymi?

    1. AWładców Hiszpanii
    2. BWładców Persji
    3. CWładców Bagdadu
    4. DPierwszych następców Mahometa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pierwszych następców Mahometa – Rządzili w latach 632–661.

  7. Gdzie tłumaczono dzieła arabskie na łacinę?

    1. AW Rzymie
    2. BW Aleksandrii
    3. CW Atenach
    4. DW Toledo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W Toledo – Toledo było ważnym ośrodkiem wymiany kulturalnej.

  8. Które państwo kalifów podbiło Hiszpanię?

    1. AKalifat Omajjadów
    2. BKalifowie sprawiedliwi
    3. CKalifat Abbasydów
    4. DKalifat Fatymidów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kalifat Omajjadów – Hiszpanię podbito w 711 r.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce