ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/plemiona-organizacja-panstwa-i-spory-pierwszych-piastow/

Historia · Średniowiecze · kl. 1 · zakres rozszerzony

Plemiona, organizacja państwa i spory pierwszych Piastów

Zanim powstała Polska, istniały plemiona i grody. Po nich zostały nazwy, a władza pierwszych Piastów miała swoją anatomię.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Plemiona

PlemięGdzie mieszkałoPolanieWielkopolska (Gniezno, Poznań)WiślanieMałopolska (Kraków)ŚlężanieŚląskMazowszanieMazowszePomorzaniePomorze
Plemiona na ziemiach polskich
  • Plemiona na ziemiach polskich opisano m.in. w Geografie Bawarskim (IX w.). Ten dokument wymienia plemiona i ich grody.

2Organizacja państwa

  • Władca i drużyna: książę rządził z pomocą drużyny, która była wojskiem i urzędnikami.
  • System grodowy: gród to ośrodek władzy, wojska i zbierania danin.
  • Daniny i posługi: ludność dawała część plonów i pracowała dla księcia (np. budowała grody).
  • Prawo książęce: książę był sędzią i ustawodawcą.

3Koronacje

  • Korona podnosiła rangę władcy i wskazywała na niezależność od cesarza. Koronowali się: Chrobry (1025), Mieszko II (1025), Bolesław Śmiały (1076).

4Bilans Chrobrego

  • Sukcesy: metropolia (1000), korona (1025), nowe ziemie. Koszty: długie wojny z Niemcami i wrogość sąsiadów (cesarstwo, Czechy, Ruś), co po jego śmierci przyczyniło się do kryzysu państwa.
Sprawdź, czy rozumiesz

Który dokument opisuje plemiona słowiańskie, w tym ziemie polskie?

5Spór Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem

  • Bolesław Śmiały koronował się w 1076 r. Konflikt z krakowskim biskupem Stanisławem zakończył się śmiercią biskupa w 1079 r. i wygnaniem króla.

6Bilans panowania do 1138 r.

  • Władysław Herman rządził słabo. Bolesław Krzywousty zwyciężył na Psim Polu (1109) (bitwę znamy z przekazu Kadłubka) i w latach 1119–1124 opanował Pomorze Zachodnie. W 1138 r. podzielił jednak państwo.

7Przyczyny kryzysu

  • Wewnętrzne: bunty, reakcja pogańska, spory o tron. Zewnętrzne: najazdy sąsiadów (np. Brzetysława).
Zapamiętaj

państwo wczesnopiastowskie opierało się na władcy, drużynie i grodach. Daniny i posługi płaciła ludność. Bolesław Śmiały koronował się w 1076 r., spór ze Stanisławem zakończył się w 1079 r.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Bolesław Śmiały „zamordował świętego Stanisława” jako oczywisty fakt. Wokół śmierci biskupa toczy się spór historyków, więc w ocenie pokaż obie wersje.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co Krzywousty opanował w latach 1119–1124?

✎Ściąga: Plemiona, organizacja państwa i spory pierwszych Piastów

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • państwo wczesnopiastowskie opierało się na władcy, drużynie i grodach. Daniny i posługi płaciła ludność. Bolesław Śmiały koronował się w 1076 r., spór ze Stanisławem zakończył się w 1079 r.
  • Władca i drużyna: książę rządził z pomocą drużyny, która była wojskiem i urzędnikami.
  • System grodowy: gród to ośrodek władzy, wojska i zbierania danin.
  • Daniny i posługi: ludność dawała część plonów i pracowała dla księcia (np. budowała grody).
  • Prawo książęce: książę był sędzią i ustawodawcą.
  • Władysław Herman rządził słabo. Bolesław Krzywousty zwyciężył na Psim Polu (1109) (bitwę znamy z przekazu Kadłubka) i w latach 1119–1124 opanował Pomorze Zachodnie. W 1138 r. podzielił jednak państwo.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który dokument opisuje plemiona słowiańskie, w tym ziemie polskie?

    1. AKodeks Hammurabiego
    2. BGeograf Bawarski
    3. CDagome iudex
    4. DDictatus papae
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Geograf Bawarski – Wymienia on plemiona i ich grody.

  2. Które plemię mieszkało w Wielkopolsce?

    1. APolanie
    2. BWiślanie
    3. CŚlężanie
    4. DMazowszanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Polanie – Z Polan wywodzi się dynastia Piastów.

  3. Co zbierano w ramach danin?

    1. AZłoto z kopalń
    2. BCła od kupców zagranicznych
    3. CWyłącznie pieniądze
    4. DCzęść plonów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Część plonów – Poddani dawali też posługi.

  4. Do czego służył gród?

    1. ADo modlitwy
    2. BDo nauki
    3. CWyłącznie do handlu
    4. DDo obrony, władzy i zbierania danin
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Do obrony, władzy i zbierania danin – Był ośrodkiem państwa.

  5. Który władca koronował się w 1076 r.?

    1. ABolesław Chrobry
    2. BWładysław Herman
    3. CBolesław Śmiały
    4. DMieszko II
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bolesław Śmiały – Konflikt z biskupem Stanisławem zakończył jego panowanie.

  6. Co stało się w 1079 r.?

    1. AZakończyła się bitwa na Psim Polu
    2. BKoronował się Śmiały
    3. CPowstała metropolia w Gnieźnie
    4. DZginął biskup Stanisław
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zginął biskup Stanisław – Konsekwencją było wygnanie króla.

  7. Gdzie w 1109 r. wojska Krzywoustego pokonały wojska niemieckie?

    1. APod Cedynią
    2. BPod Legnicą
    3. CPod Płowcami
    4. DNa Psim Polu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na Psim Polu – Zwycięstwo to wzmocniło pozycję Polski.

  8. Co Krzywousty opanował w latach 1119–1124?

    1. APomorze Zachodnie
    2. BKijów
    3. CŚląsk
    4. DMorawy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Pomorze Zachodnie – Książę Warcisław I uznał zwierzchnictwo Krzywoustego, a Pomorzanie przyjęli chrzest.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPoczątki Rzymu, ekspansja i kryzys republikiPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce